1929 Dünya Ekonomik Buhranı, Buhranın Nedenleri ve Sonuçları

1929 Dünya Ekonomik Buhranı, dünya ekonomisine tesirleri itibarıyla en ağır kriz olarak kabul edilir. ABD’da New York Menkul Kıymetler Borsasındaki [Wall Street (Vol Sıtriit)] hisse senedi fiyatlarının sert bir halde düşmesiyle süregelen bunalım, kısa sürede Avrupa’ya ve dünyanın öteki sanayileşmiş bölgelerine yayıldı.

1929 Dünya Ekonomik Buhranı Öncesi Dünya Ekonomisinin Genel Görünümü ve Buhranın Sebepleri

• Dünyada önder konuma yükselen ABD bununla birlikte dünyanın en büyük ekonomisi durumuna geldi. Dünya endüstri üretiminin %42’sini gerçekleştiriyordu. Bilhassa otomotiv üretiminde ve elektrik sanayisinde meydana getirilen yatırımlarda artış yaşanması, ekonominin itici enerjisini oluşturdu.

• 1920’li yılların ABD’sinde üretim ve istihdamda yükselmeler devam etti. Ücretler düşmese de fiyatlar durağan(durgun) kaldı. İnsanların eskisine bakılırsa kendilerini daha varlıklı hissettiği seneler olarak tanımlanan bu seneler ABD’de “Kükreyen Yirmiler” olarak anıldı.

• Mühendis Taylor (Taylır) tarafınca geliştirildiği için Taylorizm olarak anılan yöntem yardımıyla verimlilik, üretim ve kârlar muhteşem arttı.

• Ülkede reklam ve basın, Amerikan yaşam seçimi olarak sunulan tüketimi körükledi.

• ABD’de çalışanların ücretlerinde düşüşlerin yaşanmasıyla tüketim talebi üretimi karşılamaya yetmiyordu. Bu durumu aşmak için bankalar, konut ve otomobil kredisi başta olmak suretiyle büyük oranda krediler verdi.

• Birinci Dünya Savaşı’nın getirmiş olduğu zorluklar karşısında ABD’de minik firmalar birleşmek mecburiyetinde bırakıldı. Harp sonrasında tekeller oluştu. 1929’a gelindiğinde Amerikan ekonomisinin %50’si üstünde söz sahibi olan tüm ortaklık sayısı 200’dü. Bu tabloya bakarak tek bir holdingin iflasının dahi ekonomiyi negatif etkileyebileceğini söylemek mümkündü.

• Bankaların fena yapılanmış olması ve ana para esasları ile kredi oranlarını düzenleyen yasaların olmaması sebebiyle yatırımcılar senedini almış olduğu şirket hakkında herhangi bir bilgiye haiz değildi.

• Ülke dışına verilen krediler geri alınamadı. • Başkan Hoover (Havır) yönetiminin iktisat alanındaki tecrübesizliği, krize müdahaleyi geciktirmekteydi.

• 1929’da ABD’nin ithalatını sınırlandırması dünyada yığın artışlarına niçin oldu. Artan stokları, organik olarak fiyat düşüşleri izledi.

• Bu yıllarda Wall Streetin vurgunculuk piyasası gerçek ekonomideki krizle birleşince büyük bunalım başladı. Hisse senetlerinin tutarları ile gerçek ekonomik faaliyetlerin paralel gitmemesi ve farkın giderek artması 1929’da finansal ve gerçek ekonomilerin çökmesine niçin oldu.

Leave a Reply

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir