1955 Bağlantısızlar Hareketi

1961’de Belgrad’ta bir araya gelen 25 Asya ve Afrika devleti faaliyetlerine kurumsal bir kalite kazandırarak Bağlantısızlar (Bağlantısızlık) Hareketi adını aldılar. Bağlantısızlar Hareketi başlangıcından itibaren Asya ve Afrika ülkelerinin ağırlıkta olduğu, evrenselleşemeyen bir girişim olarak kaldı.

İkinci Dünya Savaşı’ndan zayıflayarak çıkan Batı Avrupa ülkelerinin bazı sömürgelerine bağımsızlık vermeyi tercih ettiklerinden Beşinci Bölümde bahsedilmişti. Bunun haricinde bazı halklar da emperyalist devletlere karşı ayaklanarak kendi bağımsızlıklarını kanlı savaşlar sonucunda elde ettiler.

Sömürgeden kurtuluş (dekolonizasyon) süreci yaşayan devletlerin fazlaca büyük bir kısmı Afrika ve Asya kıtalarında yer almaktaydı. Soğuk Cenk periyodunun ideolojik çekişmelerinden değişik olarak bu devletlerin çoğunun kıtlık, kuraklık, salgın hastalıklar, bilgisizlik, geri kalmışlık şeklinde temel sorunları bulunmaktaydı.

Batılı ülkelerin “Birinci Dünya”, Doğu Bloku’nun “İkinci Dünya” olarak isimlendirildiği Soğuk Cenk yıllarında sömürgeden kurtulan ülkelere “Üçüncü Dünya” adı verildi. İdeolojik taraflardan hiçbirine dahil olmadıkları ve Doğu ve Batı Bloklarının önceliklerinden fazlaca değişik gündemlere haiz oldukları için “Üçüncü Dünya” olarak adlandırılan bu ülkeler 1950’lerin başından itibaren birbirleriyle daha yakın bir dayanışma ve iş birliği içine girdiler.

Nehru liderliğindeki Hindistan nüfusu ve coğrafi konumu sebebiyle “üçüncü dünya”nın naturel liderlerinden biriydi. Beraber bağımsızlık kazanılmış olduğu Pakistan’ın aksine Batı Bloku’yla fazlaca yakın askeri ilişkiler içine girmeyen Hindistan, internasyonal alanda etken bir tarafsızlık politikası gütmekteydi. Nehru ülkesini internasyonal sistemin tamamen dışına çıkartmıyor fakat bloklara da sokmuyordu. En büyük endişesi ise Doğu ve Batı bloklarının Asya’da kurmaya çalışmış oldukları karşılıklı ittifak yapılarının ülkesinin toprak bütünlüğüne ve egemenliğine zarar vermesiydi. ÇHC’nin baskısını da hissetmekteydi. Aynı kaygıyı hisseden Burma, Endonezya, Hindistan, Pakistan ve Sri Lanka 1954’te Colombo’da toplanarak aynı önceliklere haiz Asya ve Afrika ülkelerinin büyük bir görüşmede bir araya getirilmesine karar verdiler.

Self Determinasyon: Halkların kendi kaderini atama hakkı olarak tanımlanabilecek self determinasyon ilkesi ilk kez ABD Başkanı Woodrow Wilson’un 1918’de duyuru etmiş olduğu 14 nokta içinde yer almıştır. BM Şartı’nda da self determinasyon hakkı bilinmektedir.

Bağlantısızlar’ın liderleri 1960’taki görüşmede bir arada: Nehru (Hindistan), Nkrumah (Gana), Nasır (Mısır), Sukarno (Endonezya), Tito (Yugoslavya).

18-24 Nisan 1955 tarihlerinde Endonezya’nın Bandung kentinde toplanan 29 Asya ve Afrika devleti internasyonal sistemi ve ortak sorunlarını tartıştılar.

Bandung’ta bu devletler içinde tam bir mutabakat oluşmasa da “Sulh içinde bir arada yaşama” anlayışı ve bağımsızlık vurgusu içeren ortak bir bildirge üstünde anlaşabildiler. Konuşma Nehru’nun yanı sıra, Mısır lideri Nâsır, Yugoslavya lideri Tito ve Endonezya lideri Sukarno’nun öne çıkmasına sahne oldu.

1961’de Belgrad’ta bir araya gelen 25 Asya ve Afrika devleti faaliyetlerine kurumsal bir kalite kazandırarak Bağlantısızlar (Bağlantısızlık) Hareketi adını aldılar. Bu isimle, blok politikalarının haricinde ve bu politikalara karşı olduklarını ortaya koymaktaydılar. Bağlantısızlar Hareketi başlangıcından itibaren Asya ve Afrika ülkelerinin ağırlıkta olduğu, evrenselleşemeyen bir girişim olarak kaldı.

Kıbrıs Cumhuriyeti, Yugoslavya ve Küba dışındaki tüm üyeler Asya ve Afrika ülkelerinden oluşmaktaydı. Bununla beraber, 1960’larda sömürgeden kurtuluşun hızlanması ve bağımsızlığını kazanan ülkelerin büyük çoğunluğunun gene bu iki kıtadan olması Bağlantısızlar’ın internasyonal alandaki tesirini artırdı.

Ek olarak bakınız:

Bağlantısızlar Harekatı

Leave a Reply

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir