1980 Sonrası ABD ve Avrupa’daki Neoliberal Politikalar

Neoliberal (yeni liberal) iktisat politikaları, 1980’li yıllardan itibaren kabul görmeye ve dünya ölçeğinde etkili olmaya adım atmıştır. Bu siyaset klasik iktisat okulunun önerilmiş olduğu “Bırakınız yapsınlar, bırakınız geçsinler.” ilkesiyle hareket etmektedir.

Ülkelere nazaran farklılıkları olsa da neoliberal politikaların en belirgin uygulamaları İngiltere ve ABD’de olmuştur. Neoliberal anlayışta kamu sektörünün daraltılması, finans piyasalarının ve dış ticaretin serbestleştirilmesi ve ekonominin yabancı ana paraya açılması esastır. Dünyada, neoliberal politikaların etkin olmasında 1980’lerin başlarından itibaren İngiltere’de Margaret Thatcher (Margırit Teçır), ABD’de Ronald Reagan yönetiminin neoliberal iktisat politikalarını benimsemelerinin tesiri vardır. Bu ülkelerde uygulanan neoliberal iktisat politikalarının ortak özellikleri şöyleki sıralanabilir:

• Kamu harcamalarını azaltma
• Denk bir bütçe politikası seyretme
• Vergi oranlarını indirme ve yansız bir vergi politikası uygulama
• İstikrarlı bir para politikası uygulama
• Özelleştirme ve yasal kurumsal serbestleşme

1980’li yılların sonunda komünizmin çökmesi ve Soğuk Harp’ın sona ermesi, neoliberal politikaların yaygınlaşmasında etkili olmuştur. Doğu Bloku’nun yıkılması, dünyada liberal piyasa ekonomisine yönelik itimat duygusunu artırmıştır. Doğu Avrupa ile Rusya, dünya ekonomisine dâhil olmak ve özgür piyasa çerçevesinde örgütlenmek için Batı’ya açılmaya adım atmıştır. Öteki taraftan eski toplumcu ülkelerin tamamı internasyonal ekonomik, mali ve ticari örgütlere (IMF, Dünya Bankası vb.) üye olmuştur. Böylece eskiden komünist ekonomik yapının başat olduğu bölgelerde neoliberal politikalar yaygınlaşmıştır.

Neoliberalizmin, küresel bütünleşme (küreselleşme) sürecinin temel ideolojisi hâline gelmesi de neoliberal iktisat politikalarının yayılmasında etkili olmuştur. Küreselleşme sürecine dâhil olmak için dışa kapalı ulusal ekonomilerin dışa açılma süreci neoliberal politikaları lüzumlu kılmıştır. Bu şekliyle küreselleşme, neoliberalizmin gelişmesinin ve yaygınlaşmasının en mühim unsurlarından biri olmuştur. Internasyonal finans kurumlarının yapısal uyum politikaları, Reagan ve Thatcher’ın uyguladığı politikalar ve komünizmin kapitalizme karşı alternatif olma hususi durumunu kaybetmesi neoliberalizmin tüm dünyaya yayılmasını sağlamış oldu. Böylece neoliberal iktisat politikaları, küresel iktisat politikaları hâline geldi.

Leave a Reply

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir