31 Mart İsyanı ve II. Abdülhamit’in Tahttan İndirilmesi

Seçimlerden sonrasında İTC iki karşıcılık grubuyla savaşım etti.

Bu gruplardan birincisi Prens Sabahattin’in fikirlerine dayanan Ahrar Fırkası’ydı. Ahrar Fırkası seçim yenilgisinden sonrasında basın kanalıyla muhalefetini şiddetlendirdi ve İttihatçıları destekleyen gazetelerin cevap vermesiyle siyasal ortam gerildi.

Muhalif bir gazetecinin vurulmasından sonrasında İTC aleyhine gösteriler başladı. İkinci karşıcılık grubu ise alt düzeyde ulemadan ve tarikat şeyhlerinden oluşan tutucu çevrelerden geldi. Nakşibendî şeyhi derviş Vahdetî’nin Volkan gazetesi çevresinde ve İttihad-ı Muhammedi Cemiyeti altında örgütlenen bu grup şeriat düzeni lehinde gösterilere başladı.

12 Nisan 1909 tarihinde İstanbul’daki bazı askeri birliklerin ani bir halde ayaklanması üstüne, eski takvime bakılırsa 31 Mart İsyanı olarak adlandırılan ayaklanma başladı. İstanbul’daki Makedonya taburları subayları tutsak alındı. Oldukça sayıda medrese talebesi ve softa meclis binasına yürüdü. Ertesi gün bir kısım asker ve ulemanın da isyancılara katılmasıyla isyan kitlesel bir boyut kazanmıştır. İsyancıların sözcüleri bazı bakanların azledilmesi, İttihatçı subayların sürgüne gönderilmesi, meclisin İttihatçı başkanı Ahmet Rıza’nın görevinden alınması, bazı İttihatçı milletvekillerinin İstanbul’dan uzaklaştırılması, şeriatın geri getirilmesi ve isyancı askerler için genel af talebinde bulundular.

Hükümet, isyanı yatıştırmak için taleplerin bir kısmını yerine getirdi. Kentteki İttihatçı avı sebebiyle, önde gelen İttihatçıların bir kısmı saklandı, bir kısmı da İstanbul’dan firar etti. Ayaklanmayı Ahrar Fırkası ve yüksek düzeydeki ulema kınadı. II. Abdülhamit ise isyancıları açıkça kınamadığı benzer biçimde destek de vermedi. İTC, isyanı meşrutiyet devrimini hedef alan karşı devrimci bir kalkışma olarak görmüş oldu. İTC İstanbul’daki enerjisini yitirse de doğduğu Makedonya’da hala güçlüydü. Makedonya’daki 3. Ordu birlikleriyle gönüllülerden oluşan Hareket Ordusu, Mahmut Şevket Paşa komutasında İstanbul’a girdi. 24 Nisan’da kenti işgal eden Hareket Ordusu isyanı bastırdı. 27 Nisan’da ise II. Abdülhamit isyana destek verdiği nedeni öne sürülerek tahttan indirildi ve yerine minik kardeşi Mehmet Reşat Efendi padişah deklare edildi.

Kaynak: T.C. ANADOLU ÜNİVERSİTESİ YAYINI NO: 3633, AÇIKÖĞRETİM FAKÜLTESİ YAYINI NO: 2461

Leave a Reply

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir