Anav Kültürü (MÖ. 4000-1000)

Türkitan’da en eski uygarlık merkezlerinden biri de Batı Türkistan’da Aşkabad civarlarında bulunan Anav bölgesidir.

Anav’da meydana getirilen kazılarda oldukça gelişmiş yerleşik bir kültüre rastlanmıştır. Anav kültürünün insanı, güneşte kurutulmuş tuğlalardan meydana getirilen evlerde oturuyor; koyun, sığır benzer biçimde hayvanları besliyor; çiftçilik yapıyordu.

Aynı yerleşik kültürün bir benzeri de Namazgâhtepe’de ortaya çıkarılmıştır. MÖ. 2500 yıllarına kadar geriye giden bu kültürün insanı, arpayı ve buğdayı dibeklerde öğütmesini ve bakırdan süs eşyası yapması biliyordu. Kalıntılardan koyunların yünlerinden de istifade edilmiş olduğu anlaşılmaktadır.

Öte taraftan, Anav insanının Mezopotamya ve Hindistan istikametinde yayılarak, Sümer ve Mohenja-daro kültürlerini yarattıkları tahmin olunmaktadır.

Tüm bunlar, anayurtta kurulan ilk Türk medeniyetlerinden Anav kültürü dışındakilerin belli bir bölgede ortaya çıkmış bulunduğunu, gelişmelerini de o bölge sınırları içinde tamamladığını göstermektedir. Oysa, Anav kültürü, öteki kültürlerden fazlaca daha değişik bir yapı arz etmektedir.

Her şeyden ilkin bu kültür, MÖ. 4000 yıllarından MÖ. 1000 yıllarına kadar uzanan üç bin senelik bir süreye haizdir. Bu kültürün insanı, öteki kültürlerden değişik olarak, hem yerleşik yaşamı hem de hayvancılığı şu demek oluyor ki konar-göçer yaşamı beraber yürütebilmiştir. Fakat her şeyden önemlisi, Anav kültürü, ortaya çıkmış olduğu bölgeyle sınırı olan kalmamış, Orta doğudan Çin’e, Hindistan’a kadar yayılmıştır.

Mesela Mezopotamya’daki Sümer kültürü ile Hindistan ve Pakistan’daki Harappa, Mohenja-daro kültürleri ve Çin’deki Yang-Shao kültürlerinin temeli de Anav kültürüne dayanmaktadır. Bir başka deyişle bu kültürleri yaratanlar, Türkitan kökenli Anav kültürünün Mezopotamya, Hindistan, Pakistan ve Çin’deki temsilcileridirler.

Kaynak: İslam Öncesi Türk Zamanı ve Kültürü – Yrd.Doç.Dr.Yaşar BEDİRHAN

Leave a Reply

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir