Anlatıma Hazırlık

Düşüncelerimizi, hafızamızda olan şeyleri karşı tarafa aktarma işine ifade denir. Ifade söz ve yazı kanalıyla olabilir. Söz ile aktarım yaptığımızdan daha oldukça anlık olarak içimizdekileri aktarırız. Sadece sözlü ifade esnasında dilimize ve söyleyeceklerimize, anlatımın planına dikkat edilmesi güçleşir.

Bu açıdan yazılı ifade daha farklıdır. Sözlü anlatıma gore ifade kısmı daha zor geçer. Bu sebeple kelimelerin ve cümlelerin hatasız olması, planın kusursuz olması ve anlatımın son aşama anlaşılır olmasına çaba edilir. Bundan dolayı yazıyla ifade daha zor olsa gerek. Yazı zamanı de başlatmıştır. Milletlerin geçmişini, kültürel değerlerini sadece geçmişteki yazılarla anlayabiliriz. Geçmişteki insanoğlu düşüncelerini ve hislerini yazı ile bizlere akmasalardı bizim geçmişimizi bilmemizde zor olacaktı. Bu bakımdan yazının dünya için önemi son aşama büyüktür.

Hayatımızın neredeyse her aşamasında bir anlatımla karşı karşıya kalırız. İçimizdekilerin, hislerimizin, düşüncelerimizin kimi zaman anlatılması ihtiyacını duyarız. Sadece anlatımın başarıya ulaşmış geçmesi için tabiî ki dikkat edilmesi ihtiyaç duyulan hususları vardır. Anlatımın anlaşılır olması, etkisi altına alan bir dilin seçilmesi, ifade planının uygunluğu, kelimelerin söylenişin doğru olması, yazılı anlatımda yazım kurallarına ve noktalama işaretlerine uyulması bu hususlardan bazılarıdır.

Mektup, dilekçe, günlük benzer biçimde bazı yazı türleri bir araştırma ya da data sahibi olunmasını gerektirmez. Sadece bazı ifade türlerinde başarıya ulaşmış olmak için o mevzuda beceri ve iyi bir araştırma, plan gerektirebilir. Bir ifade sözlü de olsa yazılı da olsa iyi bir hazırlık aşaması gerektirecektir. Bu aşamaları şu şekilde sıralayabiliriz:

  1. Mevzuyu Seçme

Yazılacak mevzu hakkında data sahibi olunması önemlidir. Hakim olunan mevzular hakkında yazılması avantaj elde edecektir. Bunun yanında dikkat çekecek, okuyucunun ilgisini üstüne toplayacak konuların seçilmesi de önemlidir. Her mevzuda yazı yazmak mümkündür. 

  1. Amaç Belirleme

Hayatımızda yaptığımız her işte bir hedefimizin vardır. Giyinip dışarı çıktığımızda dahi bir amaç için bu hazırlıkları yapar ve dışarı çıkarız. Bu durum anlatımda da geçerlidir. Seçilen mevzudan sonraki ilk iş amacın belirlenmesidir. Yazar bu mevzuyu niçin okuyucuya aktarmak istiyor? Bu sual anlatımın planını da belirler. Belirlenen amaca gore oluşturulmuş cümleler anlatımı daha etkili yapmış olacaktır.

  1. Informasyon toplamak

Anlatımı meydana getirecek şahıs konusunu ve amacını belirledikten sonrasında mevzuyla ilgili data toplama aşamasına geçmeli. Her ne kadar mevzuyla ilgili data sahibi olsanız da bu ifade için kafi olmayabilir. Anlatımın standardını ve tesirini arttırmak için mevzunun boyutunu bilmek gerekir. Mevzu çeşitli kaynaklardan araştırılmalı, anlatıcının bilgisi ve deneyimiyle harmanlanmalıdır. Informasyon toplama aşamaları şu şekilde olmalıdır:

Bir anlatımı oluşturmadan ilkin meydana getirilen araştırma ve araştırma işine gözlem denir. Gözlem data toplamanın ilk aşamasıdır.

Kaynak araştırması ise, mevzuya değişik yönleriyle hakim olmak amacıyla çeşitli kaynaklardan meydana getirilen tarama faaliyetidir.

Anlatılacak mevzunun mecmua, gazete, web benzer biçimde yerlerden okunması da okuma faaliyetidir. Okumayla hem mevzuyla ilgili data sahibi olunması, hem de zaman içinde kendini daha iyi ifade etme özelliği kazanılabilir.

Özet çıkarma ise bir yazının anlam bütünlüğü bozulmadan kısa hale getirilme işidir. Yaptığınız araştırmalarla ilgili oldukça kapsamlı yazılara denk gelmiş olabilirsiniz. İşte bu yazıların özetlemek gerekirse okunup hatırlanabilmesi için özet yapılması gerekir.

Daha sonradan hatırlanabilmesi için yazılan kısa ifadelere not alma denir. Özetlemek gerekirse yazılan her şey not değildir. Mevzuyla bağlantılı, konunum anlamını tamamlayıcı ifadeler not olarak kabul edilebilir. Tuttuğunuz notlar bir araya vardığında bir tüm oluşturabilmelidir. Not tutmak büyük bir dikkat gerektirir. Not tutmanın üç çeşidi vardır:

1.Duyduklarınızı not etmek

  1. Okuduklarınızdan not çıkarmak

3.Gördüklerinizi not etmek

Anlatımınız esnasında başka bir yazıdan aldığınız yazıyı kullanmanızı alıntı yapma denir. Bir mevzu hakkında görüşlerinizi açıkladığınızda onun tesirini güçlendirmek için başka bir yazarın yazısından alıntı yapabilirsiniz.

  1. Bireşim Yapma

Meydana getirilen araştırmalar sonucunda elde edilmiş bilgilerin bir araya getirilerek birleştirilmesiyle oluşan bütüne bireşim denir. Bir anlatımda yaptığınız araştırmaların sonucunu olduğu benzer biçimde anlatılmaz, bunun yerine bilgiler elenerek en mühim noktalar vurgulanır. Bu şekilde gereksiz ve yanlış bilgiler ayıklanır en doğru data aktarılmaya çalışılır.

  1. Ifade Yöntemi Belirleme

Duygular, düşünceler, hisler ifade edilirken birçok ifade yönteminden yararlanır. Anlatılacak mevzunun özelliğine gore uygun ifade yöntemi belirlenmelidir. Anlatıma gore uygun yöntemin belirlenmesi anlatımın etkinliğini arttıracaktır.

  1. Bütünlük Oluşturma

Bir anlatımın, yazının etkili olabilmesi için anlatılacakların belli bir planla bütünlük içinde aktarılması önemlidir. Böylece yazının, anlatımın daha net anlaşılması, akılda kalması sağlanabilir.

  1. Dipnot Koyma

Bir anlatımda ya da yazıda geçen bir ekip bilgilerin açıklanması yada kaynağın belirtilmesi amacıyla yazının en sonuna dipnot konulur. Böylelikle hem ifadelerin daha kolay anlaşılması sağlanır hem de ileri sürülen fikirlerin kaynakları belirtilmiş olur. Bununla beraber alıntı meydana getirilen kaynaktaki data sahiplenilmemiş olup bu mevzuda araştırma yapacaklara da kaynak önerisi yapılmış olur.

  1. Kaynakça Hazırlama

Bir yazının son olarak sayfasında araştırma esnasında yararlanılan kaynakların sıralaması bulunur. Bu listeyle yazarın hangi kaynaklardan araştırma yaptığını bulabiliriz. Bu listede araştırma meydana getirilen kaynağın adı, kitap adı, yazarı ve yayınevi hakkında data sahibi olabiliriz.

Leave a Reply

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir