Anlatımda Anlatıcının Tavrı

Her anlatıcının yetişme seçimi, eğitim durumu, toplumsal durumu ve çevresi, kişiliği, mizacı değişik olduğunda bir mevzuyu ele alış şekli de değişik olacaktır. Doğrusu bir mevzu hepimiz için aynı şey ifade etmeyebilir, tersine her insana değişik anlamlarda yansıyabilir.

Anlatıcının bu mevzulara yaklaşım tarzına nazaran ifade seçimi belirler. Bu tarzlar şunlardır:

1.Öznel Ifade: Kişisel görüşler çerçevesinde oluşturulan ifade tarzıdır. Bir durumun yazarda bıraktığı izlere, çağrışımlara nazaran metin oluşturulur. Mesela metinde yazarın anlatılan durumlarla ilgili iyi-kötü, beğenme ya da beğenmeme benzer biçimde kişisel değerlendirmelerde bulunması öznel ifade olarak gösterilebilir.

“Mutfaktan hoş kokular geliyordu.” cümlesinde hoş kokular öznel bir durumdur.

2.Nesnel Ifade: Bir durumla ilgili kişiden kişiye değişmeyen, evrensel olan bilgilerin aktarılması nesnel ifade olarak adlandırılır. Bu tür anlatımda kişisel yorumlara yer verilmez. Çoğu zaman bilimsel metinlerde kullanılan ifade tarzıdır.

“Mutfak evin girişinde yer alıyordu.” cümlesi ise nesnel bir durumdur.

3.Direkt Ifade: Anlatıcının kendi gözlemlerini ya da başkasının sözlerini değiştirmeden olduğu benzer biçimde aktarmasına direkt ifade denir.

Öğretmen “Imtihan haftaya pazartesi 5. ders yapılacak” dedi. Bu örnek direkt bir anlatımdır, öğretmenin sözü olduğu benzer biçimde aktarılmıştır. 

4.Dolaylı Ifade: Anlatıcının, başkalarına ilişkin görüşleri ve sözleri kendi ağzından anlatmasıdır.

“Öğretmen, sınavın haftaya pazartesi 5. ders yapılacağını söylemiş oldu. “ cümlesi dolaylı bir anlatımdır.

5.Somut Ifade: Yazarın, ifade esnasında beş duyu organından yararlanarak oluşturduğu anlatımlar somut ifade olarak adlandırılır.

“Soğuk bir kış gecesinde yangın çıkmıştı.”

6.Soyut Ifade: Yazarın, ifade esnasında duyu organlarından yararlanmadan duygularını ve düşüncelerini anlatmasıdır.

“Onun yokluğunun verdiği acı, içimde giderek büyüyordu.”

Leave a Reply

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir