Birinci Dünya Savaşı Öncesinde Genel Durum

Birinci Dünya Savaşı’nın genel sebepleri incelendiğinde şunlar söylenebilir:

Endüstri Devrimi sonrası ortaya çıkan ham madde ve pazar arayışı, öteki bir deyişle sömürge arayışı, Askeri açıdan kuvvetli olmayı mecburi hale getiriyordu. Bu yüzden devletler silahlanmak için yüksek oranda paralar harcıyorlardı. Bilhassa İngiltere ve Almanya büyük bir yarış halindeydi. Öteki taraftan birçok millet, Fransız İhtilali’nin doğurduğu milliyetçilik akımının da etkisiyle hanedana dayalı devlet sistemi yerine millet haklarına dayalı bağımsız devlet oluşturmak istiyordu. Ulusal haklarını her şeyin üstünde tutarak savaşma isteklerine haklı gerekçeler yaratmaya çalışan devletler vardı.

Birinci Dünya Savaşı başladığı sırada Avrupa (1914)

Savaşın hususi sebepleri içinde şunlar vardır: Rusya ile Avusturya-Macaristan İmparatorluğu, Balkanlara ve Doğu Avrupa’ya egemen olmak için çekişiyordu. Rusya’nın yürüttüğü Panslavizm ile Avusturya-Macaristan İmparatorluğu’nun yürüttüğü Pancermenizm politikaları bu topraklar üstünde savaşım halindeydi. Ek olarak Fransa, 1871’de meydana gelen Sedan Savaşı’nda Almanya’ya kaptırdığı varlıklı kömür ve demir kaynaklarına haiz Alsace-Lorainne (Alsas-Loren) bölgesini geri almak istiyordu.

Bu siyasal ortamda devletlerden hiçbiri varlığını korumak ve çıkarlarını korumak için çaba sarfetmek mevzusunda kendisini yeterince güçlü hissetmiyordu. Her devlet, kendisi için tehlikeli görmüş olduğu devlete karşı, başka devletlerle anlaşarak güç dengesi yapmaya çalıştı. Dünya, Almanya ve İngiltere’nin başını çekmiş olduğu İttifak ve İtilaf olmak suretiyle iki gruba ayrıldı. Avusturya-Macaristan İmparatorluğu veliahdının Saraybosna’da bir Sırp milliyetçisi tarafınca öldürülmesiyle ülkeler içinde süregelen gerilim değişik bir boyuta taşındı. Avusturya-Macaristan İmparatorluğu Sırbistan’a cenk açtı.

Almanya’nın Avusturya-Macaristan’ı; Rusya’nın da Sırbistan’ı desteklemesi ile cenk, bir Slav-Cermen çatışması olarak başladı. İngiltere ve Fransa’nın Almanya’ya cenk açması sonucu bir Avrupa savaşına dönüştü. Osmanlı Devleti ve 1917’de ABD’nin katılımıyla ise bir dünya savaşı hâlini aldı.

İttifak grubunda yer edinen İtalya, kendisine Anadolu’nun batısında ve güneyinde bulunan bazı toprakların vaat edilmesi üstüne İtilaf Devletleri grubuna geçti. Birinci Dünya Savaşı başladıktan sonrasında her iki gruba başka devletler de katıldı.

Savaştan Ilkin İttifak (Bağlaşma) Devletleri: Almanya, Avusturya-Macaristan, İtalya.

Savaştan Esnasında İttifak (Bağlaşma) Devletleri: Osmanlı Devleti, Bulgaristan katıldı.

 

Savaştan Ilkin İtilaf Devletleri: İngiltere, Fransa, Rusya

Harp Esnasında İtilaf Devletleri: İtalya, ABD, Sırbistan, Yunanistan, Japonya, Brezilya, Portekiz ve Romanya bu gruba katılan devletlerden bazılarıdır.

Leave a Reply

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir