Biyografi Nedir? Biyografinin Özellikleri, Biyografi

Sanat, edebiyat, bilim, politika, beyaz perde vb. alanlarda ün yapmış, okuyucuların ilgisini çekecek kişilerin hayatlarının yansız bir halde belli bir sıraya bakılırsa anlatıldığı yazınsal türe yaşam öyküsü denir. 

Bununla birlikte bir “Yaşam öyküsü” olarak da adlandırılan biyografide tanınmış kişilerin hayatlarında yaşadıklarının yanı sıra hayatla ilgili deneyim ettikleri okuyucuyla paylaşılmak aslolan amaçlardan biridir. Bu eserler yardımıyla hayranlık beslenen kişilerin yaşamına dahil olabilme fırsatını yakalar okuyucu. Bunların yanı sıra kişinin yaşamış olduğu devrin zihniyeti doğrusu yaşam biçimi de biyografilerde net bir halde yansıtılır.

Yaşam öyküsü Özellikleri

  • Biyografide amaç kişiyi tüm yönleriyle yansız bir halde tanıtmaktır.
  • Yaşam öyküsü yazarı kitabından ilkin şahıs hakkında detaylı bir araştırma yapmalı, belge toplamalı ve elde etmiş olduğu detayları olduğu benzer biçimde yansıtmalıdır.
  • Açık ve anlaşılır bir dil kullanılmalıdır.
  • Basit insanoğlu için değil okuyucu tarafınca okunabilecek, ilgi çekebilecek kişilerin biyografisi yazılabilir.
  • Meşhur bir kişinin yaşamı roman benzer biçimde anlatılırsa buna biyografik roman denir. Oğuz Atay’ın “Bir Bilim Adamının Romanı” adlı eseri bu türe verilebilecek en iyi örneklerin başlangıcında yer almıştır.
  • Divan edebiyatında biyografinin karşılığı olarak “Tezkire” gösterilebilir.
  • Eski ifadeyle “Çeviri-i hal” şeklinde kullanılmıştır.
  • Yaşam öyküsü kronolojik bir halde anlatılabilir.
  • Dil çoğu zaman göndergesel işlevde kullanılır.
  • Öyküleyici anlatımdan yararlanılır.

Biyografiler yardımıyla biz kişinin yaşamış olduğu dönem hakkında detaylı bir data sahibi olabiliriz. Bu bakımdan da bu türün edebiyat ve kültür hayatımızda büyük bir önemi vardır. Ek olarak bir şahıs hakkında yazılmış birden fazla yaşam öyküsü eseri de olabilir.

Dünya edebiyatında Plutarkhos verdiği eserlerle bu türün öncüsü olarak kabul görür. Avrupa’da 16. yüzyıldan sonrasında yaşam öyküsü türünde mühim gelişmeler olmuş ve 20. yüzyılda artık objektif bir bakış açısıyla kaleme alınmaya çaba edilmiştir.

Türk Edebiyatında Yaşam öyküsü

Türk Edebiyatında yaşam öyküsü türünde verilen ilk eserler tezkirelerden oluşmaktadır. Şairlerin hayatlarının anlatıldığı tezkirelerin ilk örneğini ise 15. yüzyılda “Mecalisü’n Nefais” adlı eseriyle Ali Şir Nevai vermiştir. Bunun haricinde yazılmış bazı mühim yaşam öyküsü eserleri şu şekildedir:

Mehmet Kaplan -> Namık Kemal Yaşamı ve Eserleri
Kenan Akyüz -> Tevfik Fikret
Süleyman Nazif -> Mehmet Akif
Yakup Kadri Karaosmanoğlu -> Mustafa Kemal Atatürk
Rıfat İlgaz -> 1950 Sonrasında Hikayecilerimiz

Leave a Reply

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir