Cumhuriyet Dönemi’nde Bilim

Cumhuriyet Periyodu’ndeki bilimsel emekler daha oldukca astronomi, matematik ve fizik alanlarında yapılmıştır. Astronomi çalışmalarında Fatin Gökmen (1877-1955) dikkat çeken isimlerdendir.

Kandilli Gözlemevi’nin kurucusu ve ilk müdürü olan Fatin Gökmen, 1911 senesinde Kandilli Gözlemevi’nde ramazanın başlangıcının belirlenmesi mevzusundaki emekleri ile dikkat çekmiştir. 1936 senesinde Türk Takvimi adlı eserinin yanında, Eski Hitay Takvimi ve Eski Türklerde Kurul ve Takvim benzer biçimde eserler yazmıştır. Ek olarak Astronomi ile ilgili çeşitli eserler de kaleme almıştır.

Bu zamanda matematik alanındaki emekleri ile öne çıkan Cahit Arf (1910-1997), cebirsel denklemler üstünde yoğunlaşırken hususi hâller problemini çözmüştür. Hasse Arf Teoremi ile yalnız Türkiye’de değil dünyada da tanınmış olan Cahit Arf, bileşik geometri problemlerinin cetvel ve pergelle çözülebilirliği mevzusunda emekler yapmıştır. Cahit Arf’ın uzaydaki düzlem eğrileri ile ilgili emekleri da vardır. Cumhuriyet Periyodu bilim adamları içinde yer edinen Behram Kurşunoğlu, nükleer fizik üstünde yoğun emekler yapmış ve atom fiziği üstüne çeşitli makaleler yazmıştır.

Orhan Asım Barut (1926-1994) ise matematik, kuramsal fizik, yüksek enerji fiziği ve parçacık fiziği mevzularındaki çalışmalarıyla tanınmış, protonla ilgili olarak maddenin yapısını, elektron ve nötronlar arasındaki elektromanyetik etkileşimi bağlayan Kolay Madde Modelini geliştirmiştir. Fizik mevzusunda atomların çekirdeğindeki parçacıkların etkileşimi; nötron, proton ve mezon benzer biçimde parçacıkların davranışlarını inceleyen Uzay Gürsey (1921-1992), bu çalışmasıyla “Linear Olmayan Sigma Modelleri” isminde olan ikili bakışım görüşünü geliştirmiştir.

Cumhuriyet Periyodu’nde kimya alanında yaşanmış olan gelişmelere, İstanbul Üniversitesi’ne bağlı Kimya Enstitüsü öncülük etmiştir. Bu zamanda kimya alanında emek verme yapanlar içinde; Sedat Bey, Mehmet Arif Bey ve Ali Rıza Bey benzer biçimde bilim adamları da vardır. Cumhuriyet Periyodu’nde tıp mevzusunda da mühim gelişmeler olmuştur. Bu mevzuda emekler icra eden mühim bilim adamlarından bazıları şunlardır. Deri hastalıkları üstünde emekler icra eden Prof. Dr. Hulusi Behçet (1889-1948), kendi adıyla anılan Behçet Hastalığı’nı ortaya çıkarmıştır.

Prof. Dr. Akil Muhtar Özden, Santonin Testi’yle Avrupa tıp literatürüne geçmiştir. Gene Prof. Dr. Mazhar Osman psikiyatri mevzusunda kendi ekolünü oluşturmuştur.

Tarih Bilimi’nde ise, daha oldukca Osmanlı Devleti ile ilgili çalışmalarıyla tanınmış olan ve 25’ten fazla kitap, 300’den fazla yazı ile ömrünü tarih araştırmalarına vakfeden Halil İnalcık (1916-2016) ön plana çıkmıştır.

Leave a Reply

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir