Cumhuriyetin İlanının Nedenleri

  1. M. Kemal Paşa, Amasya Genelgesi’nden itibaren ulusal egemenliği amaçlayan bir politika takip etmişti. TBMM’nin açılışı ile de millet egemenliğine dayanan yeni bir devlet kurulmuştu. Bu devletin bir başkanı yoktu. Meclisin o zamanki karmaşık yapısı sebebiyle padişaha dokunulmamıştı. Kurtuluş Savaşı esnasında M. Kemal Paşa, TBMM Başkanı olarak bu eksikliği gidermeye çalıştı.
  2. 1 Kasım 1922’de saltanatın kaldırılmasıyla padişahın varlığından meydana gelen sorun çözümlendi. Sadece bu kez de devlet başkanlığı meselesinin negatif yönleri ortaya çıktı.
  3. M. Kemal Paşa, devamlı olarak ulusal egemenlikten bahsediyordu. Ulusal egemenliğin gerçekleşmesi de sadece devlet rejiminin Cumhuriyet olmasıyla mümkün olabilirdi.
  4. Çağdaşlaşma yolundaki Türkiye, Batı’yı kendisine örnek olarak seçmişti. Böylece rejimin adı kendiliğinden belli oluyordu.
  5. 1921 Anayasası’na gore bakanlar teker teker Meclis tarafınca seçiliyordu. Bu da çekişmeleri artırmaktaydı. Kimi zaman boşalan bir bakanlığa yeni bir kişinin gelmesi oldukca uzun süre alabiliyordu.
  6. 1923 yılı sonbaharında bir hükümet problemi dünyaya geldi. Bakanlar Kurulu görevinden ayrılmıştı(Fetih edilmesi Bey Hükümeti çekilme etmişti). Fakat yeni Bakanlar Kurulu seçilemiyordu.

Ortaya çıkan bu bunalım, M. Kemal Paşa’ya büyük bir fırsat verdi. Artık Türk Devleti’nin rejiminin Cumhuriyet olduğu duyuru edilecekti. Mustafa Kemal Paşa 29 Ekim günü Cumhuriyetin duyuru edileceğini açıkça ifade etmiştir. Mustafa Kemal’in bu görüşü yanında bulunanlar tarafınca pozitif yönde karşılanmıştır. Bu mevzuda ön hazırlıklar tamamlandıktan sonrasında 29 Ekim günü Mustafa Kemal Paşa’nın hazırladığı kanun teklifi TBMM tarafınca oybirliği ile kabul edildi. Böylelikle Cumhuriyet’in ilanı gerçekleştirilmiş oldu ve yeni Türk devletinin siyasal rejim problemi da sona erdirildi.

Leave a Reply

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir