Dame Ninette de Valois

Dame Ninette de Valois Biyografisi

Balerin, dansçı, koreograf

İngiliz Kraliyet Balesi’nin de kurucusu olan Dame Ninette de Valois Türk Devlet Balesi’nin kurucusudur.

Dame Ninette de Valois, 6 Haziran 1898 tarihinde İrlanda ‘da dünyaya gelmiştir. Esas adı Edris Stannus’dur. 1905 senesinde ailesi İngiltere’ye göç etti. 10 yaşlarında iken bale derslerine başladı ve 13 yaşlarında iken ustalaşmış bale halletmeye başladığında “Ninette de Valois” adını kullanmaya başladı.

1914 senesinde 16 yaşlarında iken Londra‘da Lyceum Tiyatrosu’nda bir pantomimde başrolde sahneye çıktı. Babası bu sıralarda harpte öldü. Sonrasında Pantomim, revü ve operalarda dansçı olarak vazife yapmış oldu. 1923 senesinde itibaren 3 yıl Diaghilev topluluğunda solist olarak dans etti.

1926 senesinde Londra’da”Koreografik Sanatlar Akademisi” adı ile kendi okulunu kurdu. Burada 4 yıl yetiştirdiği öğrencileri ile Londra’daki Old Vic Tiyatrosu’nda sahnelenen opera ve Sheakespeare oyunları için baleler sahneledi, çeşitli minik bale koreografileri yapmış oldu. Ek olarak Dublin‘deki Abbey Tiyatrosu ve Cambridge‘deki Festival Tiyatrosu için baleler sahneledi.

1931 senesinde kendisi topluluğun başdansçısı ve koreografı olmak suretiyle 6 hanım dansçıdan oluşan bir dans topluluğu kurdu. Bir süre sonrasında kendisi sahne hayatına veda ederek başbalerin olarak Alicia Markova’yı atadı.

II. Dünya Savaşı esnasında De Valois, Saddler’s Wells Balesi adını alan topluluğuyla İngiltere turnesine çıkarak ulusal çapta ün kazanmıştır ve baleyi popüler bir sanat haline getirdi. Saddler’s Wells Balesi 1946 senesinde Kraliyet Operası içinde yerleşik bir bale topluluğu haline geldi. Topluluk, 1956 senesinde Kraliyet Balesi adını aldı ve De Valois, “Invitation to the Ballet” (“Baleye Çağrı”, 1937) ve “Come Dance With Me” (“Gel Dans Edelim”, 1957) adlı kitaplarında topluluğun kuruluşuyla Kraliyet Balesi adını alması içinde geçenleri anlatmıştır.

1947 senesinde (Commander, CBE) Britanya İmparatorluğu Komutan Nişanı ile onurlandırıldı. 1951 senesinde Büyük Şövalye Nişanı (Dame Grand Cross, GBE) ile yeniden onurlandırılmış ve “Dame” ünvanı verilmiştir.

1947 senesinde Saddler’s Wells Tiyatrosu’nda iken bir topluluk daha kurdu ve bu topluluk bir kaç isim değiştirdikten sonrasında Birmingham Kraliyet Balesi adını aldı.

Dame Ninette de Valois, 1947 senesinde almış olduğu çağrı ile Türkiye‘ye gelmiş olarak Türk balesinin kurucusu olmuştur. İlk resmi bale okulunu İstanbul‘da 1948 senesinde kurulduktan iki yıl sonrasında Ankara‘ya taşınarak Ankara Devlet Konservatuarı’na bağlı bir bölüm olmuştur. Dame Ninette de Valois, Türk dansçıların iyi bir eğitim görmesini sağlamış oldu.

Ankara Devlet Balesi, buradan mezun olan balerinlerle oluşturuldu. Bir Türk köyünün yaşantısını canlandıran Çeşmebaşı balesini Türk folklorundan yararlanarak bizzat kendisi yarattı. İlk Türk balesi olan Çeşmebaşı’nın müziğini Ferit Tüzün besteledi. Yaratı, ilk kez 1965’te sahnelendi. Madam, ek olarak 1965’te Bulgaristan‘a Türk balesinin ilk dış turnesini yaptırdı. Londra’da, Ankara Devlet Opera ve Balesi’nde birçok balenin koreografisini de icra eden de Valois, Come With Me (Gel Dans Edelim) adlı kitabında Türkiye anılarına yer verdi.

Türkiye’de 1967 senesinde Türk balesine katkıları sebebi ile devrin Cumhurbaşkanı Cevdet Sunay tarafınca “Teşekkür Plaketi” verildi. 1972 senesinde Kültür Bakanlığı tarafınca verilen “Devlet Kültür Nişanı” ile ödüllendirildi. Ek olarak 1986’da İstanbul Üniversitesi Devlet Konservatuvarı da Madam’a Fahri Profesörlük Beratı vermiş; Ocak 1998’de Türk balesinin 50.nci ve Madam’ın da 100. yaşı sebebiyle kendisine adına “Türkiye Cumhuriyeti Liyakat Nişanı” takdim edilmiştir

Dame Ninette de Valois, 1935 senesinde hekim Arthur Connell ile evliliğe ilk adımını attı. Birliktelikleri 1986’da hekim Connell’in ölümüne kadar devam etti. Evladı olmadı.

Dame de Ninette Valois, 1963’te Kraliyet Balesi baş yönetmenliğinden emekliye ayrıldı. O yıl, Kraliyet Dans Akademisi’nin onursal üyesi diye deklare edildi. Bu unvan ile 1973’e kadar Kraliyet Balesi’ne katkıda bulunmaya devam etti. Ömrünün geri kalan yıllarında şiirle uğraştı.

Dame Ninette de Valois, Londra, İngiltere 8 Mart 2001 tarihinde 102 yaşlarında ölmüştür.

Kitapları :
1937 – Invitation to the Ballet / Baleye Çağrı
1957 – Come Dance With Me / Gel Dans Edelim

Eserleri:
Job (Eyüp) (1931)
Bar aux Folies-Bergère (1934)
The Rake’s Progress (1935)
As You Like It (1936)
Checkmate (1937)
Every Goose Can
The Gods Go A-Begging
Barabau
The Prospect Before Us (1940)
Keloğlan (1950)
Çeşmebaşı (1965)
Sinfonietta (1966)

Kaynak:Yaşam öyküsü.info

Leave a Reply

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir