Demir Çağı – Demir Devri

Demir çağı tunçun elde edilmesinin zor olması sebebiyle Urartuların demir üretmesi ile adım atmıştır. Tunç pahalıydı, pahalı olduğu içinde kuvvetli krallar dışındaki halk bu maddeyi elde edemiyordu.

Varlıklı olanlar Sümer kentlerinin yöneticileriydi. Tunçtan silahlar yardımıyla çevrelerindeki aç insanlardan zenginliklerini uzun süre koruyabildiler.

Demir Çağı

Bir Anadolu uygarlığı olan Urartular ilk kere demir üretmeyi başardıkları vakit; hem ekonomik alanda hem de siyasal alanda devrime yol açtılar. Tunç kıt olduğundan çiftçiler onu saban olarak kullanamıyorlardı. Demir bolca olduğundan çiftiler onu kolaylıkla üretim aracı durumuna getirebildiler. Mezopotamya’nın çevresinde yaşayan insanoğlu demirden silahlar yaparak, Sümerler üstüne saldırdılar ve bölgeyi ele geçirdiler. Demirden en iyi yaralanan uygarlık Pers uygarlığı oldu. Bu açıdan Pers Devletine bir demir uygarlığı denebilir.

Tarih öncesi devirlerin genel özellikleri:

  • Tarih öncesi dönemde; hangi devrin hangi tarihte başladığını kati sınırlar ile belirlemek mümkün değildir. Zamanı dönemde Fatih’in İstanbul’u alması bir ölçüt olabilir. Sadece kalıntıların daha azca olduğu bir dönemde tunç ne vakit yapılmış oldu? Sorusuna yanıt vermek zor olsa gerek.  Gelişmeler bir süreç işidir.  Onun İçin tarihçiler tarih öncesi dönemleri süreçler halinde birebirinden ayırmaya çalıştılar.
  • Tarih öncesi ve sonrasını dönemlere ayırırken her devrin kendi içinde benzer öğeleri göstermesine dikkat edildi. Bu davranışın amacı; tarih okuyan ve inceleyen insanların işini kolaylaştırmak olmuştur.
  • Tarih öncesi devirler dünyanın her bölgesinde bununla beraber başlamamıştır. Dünyadaki gelişmeler daima değişik bölgelerde değişik değişik zamanlarda olmuştur. Mezopotamya bölgesinde yaşayan insanoğlu bitkileri kolaylıkla fark edebildiler. Tabiat onlar için oldukça eli açık davranmıştı. Kısa bir süre İçinde gıdalarım temin ediyorlardı. Üstelik bu süre oldukça uzundu da. Gıdasını temin eden insan bitkileri ve hayvanları seyretmek için kafi zamana haiz olduğunda kolaylıkla doğaya başat olmaya çalıştı. Dünya Mezopotamya’nın katkılarıyla kendine yön vermeye başladı.

Aynı dönemlerde soğuk bölgelerde yada ürün elde etmenin zor olduğu alanlarda yaşayan insanoğlu günlerini nebat biriktirerek hayvan avlayarak geçiriyorlardı. Dinlenecek gözleyecek zamanları yoktu. Meydana getirecek tek şeyleri vardı, oda gelişmiş kültürlerin bir halde kendilerine ulaşmasını beklemekti.

  • Tarih öncesi devirlerin yaşanma süresi her bölgede farklıdır. Mesela Cilalı Taş Devri Mezopotamya’da Avrupa’ya bakılırsa daha azca bir süreyi kapsar. Bu durumun sebebi; koşulları elverişli olan Mezopotamya’da gelişmelerin daha süratli olmasıdır.
  • Tarih öncesinin devirlere ayrılmasında kullanılan vasıta gereç ve madenler etkili olmuştur. Cilalı taş, bakır benzer biçimde.
  • Taş devirlerinin kendi içinde bölümlenmesinde taşın işleniş biçimi ölçüt olarak kullanılmıştır. Maden devirleri ise kullanılan madenin çeşidine bakılırsa bölülere ayrılmıştır.
  • İnsanlar bir alana yerleştikten sonrasında o alam devamlı olarak kullan mamaya çalışırlar. Yaşamaya uygun en iyi alan olarak, eskiden beri kullanılan yerleşim yerini görürler. Yangın zelzele, harp benzer biçimde nedenlerle bir yerleşim yeri tahrip olduğunda o alana yeniden yerleşmeler olur. Mesela Alacahöyük’te dört kültür katı vardır.

Yerleşim yeri kalıntılarında en alta ilk yerleşme olduğundan Cilalı Taş Devri yerleşimi vardır. Bu katı sırasıyla bakır, tunç ve demir devirleri izler.

Toplumlar kimi zaman tarih öncesi devirleri tarihsel gelişmeye bakılırsa takip etmemişlerdir. Edemediler bu sebeple komşuları kimi zaman barışçı yolla, kimi zaman tabanca zoru ile yaşadıkları süreci kesintiye uğrattılar. Cilalı Taş Devrini yaşayan bir uygarlık dışarıdan gelen bir yabancıdan demir almış olduğu vakit, Bakır ve Tunç Devirlerini atlamış oldu. Ya da Bakır Devrini yaşarken demir yapımını bilenlerin işgaline uğradılar.

  • Yontma Taş Devri İnsanlık tarihinin %98’ni oluşturur. İnsanın data birikimi yapmaya başladıkları için gelişmelerde yavaştı. Öteki tarih öncesi dönmelerde gelişmeler bu döneme bakılırsa süratli sadece zamanı dönmelere bakılırsa yavaştı.  Zamanı dönemler insan hayatında fazlaca azca yer tutmasına karşın süratli gelişmeler sebebi ile tarih öncesi dönemlere nazaran daha çok bölümlere ayrılmıştır.
  • Tarih öncesi devirler, Mezopotamya’da yazının bulunması ile sona erdiler.

Leave a Reply

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir