Didaktik Şiir Nedir? Didaktik Şiir Örnekleri ve Özellikleri

Belli bir mevzuda düşünceyi vurgulayıp informasyon veren, bir mevzuda nasihat ve etik ders vermeyi amaçlayan öğretici kalite taşıyan ve çoğu zaman duygu yönü olmayan şiirlere “Didaktik şiir” denir. Didaktik sözcüğünün deposu Yunanca “Didaktikos” kelimesine dayanmaktadır. Daha oldukça fikir üstüne yazılan şiirlerden oluşmaktadırlar.

Düşünceler ve öğütler, şiirdeki uyum ve ölçünün düzyazıdan daha dikkat çekmesi ve akılda kalıcılığı çoğaltması sebebiyle şiir şeklinde dile getirilmiştir. Duygu ikinci plana atılıp fikir ön plana çıkarıldığı için sanatla alakalı yön, estetiklik pek dikkat çekmez didaktik şiirde.

Bu şiir türünün kökeni de eski Yunan edebiyatına dayanmaktadır. İlk örnekleri M.Ö. 8. yüzyılda Hesiodos tarafınca verilmiştir. Hesiodos şiirlerinde etik ve dini bilgiler vermiştir. O dönemde didaktik şiir yazmak yaygın olduğundan şairlere bir eğitici gözüyle de bakılmıştır. Türk edebiyatında da bilhassa dini ve etik mevzularda yazılmış başarı göstermiş didaktik şiirler bulunmaktadır. Yusuf Özgü Hacip, Yunus Emre, Tevfik Fikret, Mehmet Akif Ersoy benzer biçimde pek oldukça ozan didaktik şiirden yararlanmıştır. Ek olarak fabl ve manzum hikayeler didaktik şiir türüne örnek olarak gösterilebilir.

Didaktik Şiirin Özellikleri

  • Öğretici bir niteliktedir.
  • Şiirdeki duygu yönü ikinci plana itilmiştir.
  • Sanatsallıktan uzak şiirlerdir.
  • İlk örnekleri Yunan edebiyatında verilmiştir.
  • Türk edebiyatında dini ve etik özellikte yazılan didaktik şiirler dikkat çeker.
  • Fabl ve manzum öykü bu türün içinde değerlendirilir. 

Didaktik Şiir Örneği

Güzel dil, Türkçe bizlere,
Başka dil, gece bizlere.
İstanbul hitabı
En saf, en ince bizlere
Ziya Gökalp

Yukarıda yer edinen dörtlükte Ziya Gökalp, Türkçenin güzelliğini ve bizim için kıymetini yansıttığından didaktik bir özellik görülür.

Kalbinde her dakika şu ulvî tahassürün
Minkar-ı âteşini duy, daimâ düşün:
Onlar niçin semâda, niçin ben çukurdayım?
Gülsün niçin cihan bana, ben yalnız ağlayım?.. 
Yükselmek âsûmâna ve gülmek ne tatlı şey! 
Tevfik Fikret

Ek olarak Bkz -> ŞİİR TÜRLERİ

Leave a Reply

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir