Dilin Tarihî Süreç İçerisindeki Değişimini Etkileyen Sebepler

İnsanların duygu ve düşüncelerini sözcük ya da işaretlerle aktardıkları binlerce senelik bir gelişim evresi bulunan antak kalma araçlarına dil denir. Günümüzde varlığını sürdüren diller incelendiğinde oldukca eskilere giden bir tarihe haiz oldukları görülür. Dilin bugünkü şekli ile geçmişte mevcud kullanımı içinde değişkenlikler dil bilimcileri tarafınca vurgulanmaktadır. Buradan da şu sonuca ulaşabiliriz ki dil canlı bir varlık gibidir; canlılar şeklinde doğar, binlerce yıl gelişimini sürdürür ve en sonunda da korunmazlarsa varlıkları biter.

Örnek olarak Türkçemizi ele alalım: Binlerce senelik bir tarihe haiz olan dilimizin eskiye gittikçe değişik özellikler gösterdiğini görürüz. Mesela 8. yüzyılda yazılmış olan Orhun Abidelerinde kullanılan Türkçe ile günümüz Türkçesinde farklılıklar olacaktır. Peki farklılık neyden kaynaklanıyor? “Dilin tarihî süreç içindeki değişimini etkileyen sebepler” neler olabilir? Çoğunlukla karşımıza çıkan “Dilim Değişiklik Sebepleri Nedir?” sorusuna şu şekilde bir yanıt verebiliriz:

Dilin Tarihî Süreç İçerisindeki Değişimini Etkileyen Sebepler

1. Kültürün Dile Tesiri

Dil toplumsal bir varlık olduğundan değişimdeki en büyük oranı toplumun her türlü maddi ve tinsel kıymeti olan kültür alacaktır. Toplumun içinde bulunmuş olduğu kültürel yaşam dile birebir yansıyacaktır.  Mehmet Kaplan’ın söylediği şeklinde “Her milletin dili o milletin çağlar süresince yaşamış olduğu tarihin adeta özetidir.” Dolayısıyla bir milletin tarihte yaşamış olduğu her şeyin dile bir tesiri olacaktır. Bunu kendi tarihimizde net bir halde görebiliriz. 10. yüzyıla kadar başka kültürlerden etkilenmeyen Türk toplumunun dili kendine özgü özellikler gösterir ve alfabeler de ulusal özelliktedir. Sadece 10. yüzyıldan sonrasında İslamiyet ile beraber bilhassa Arap kültüründen etkilenen Türklerin dillerindeki değişiklik de aynı hızda olmuştur.

Asırlar süresince yazı lügatımızda Arapça ve Farsça sözcükler ağırlık kazanırken bununla birlikte onların bazı dil bilgisi kurallarını benimsemişiz. 19. yüzyılda bu sefer yüzünü batıya çeviren Türklerin dillerinde bilhassa Fransızca kökenli sözcükler ağırlık kazanmaya adım atmıştır. Netice olarak kültürel dünyadaki bir değişiklik dilin gelişimini de etkisinde bırakır. Sadece şunu da eklemeliyiz ki kültürel değişime yol açan birçok unsur aslına bakarsak dolaylı yoldan dilde değişimi elde etmiş olur. Bu mevzuda daha çok informasyon için “Dil-Kültür İlişkisi” ilişkisi yazımızı okuyabilirsiniz.

2. Coğrafyanın Dile Tesiri

Toplumun bulunmuş olduğu coğrafya kültüre ve sonucunda dile bir etkide bulunan faktördür. Bu sebeple bulunduğunuz konum aslına bakarsak sizi çevreleyen kültürü de belirler. Mesela üç binlik bir zamanı olan toplumun Asya’da bulunmasıyla ABD’da bulunması birbirinden oldukca değişik kültür anlama gelir. Örnek olarak Cenup ABD’da yer edinen bir toplumun bugün daha oldukca Maya kültürünün mahalli dillerinden, Portekizceden ve İspanyolcadan etkilenmesi son aşama ihtimaller içinde olacaktı. Yalnız çevrenizdeki topluluklar değil bulunduğunuz coğrafyanın şartları da azca da olsa dildeki değişime katkı elde edecektir. Toparlayacak olursak bulunduğunuz coğrafya şu demek oluyor ki kültür çevresi sizin kültürünüzü ve dilinizi etkilemektedir. 

3. Dinin Dile Tesiri

Bir toplumun yaşam biçiminde mühim değişikler gerçekleştiren dinlerin dillere büyük bir tesiri bulunmaktadır. Hem kültürel hayatta bir değişikliğe yol açmasıyla dili değiştirebileceği şeklinde bununla birlikte bazı dini kavramların ve terimlerin de dile yerleşmesini sağlar.

4. Değişen teknolojinin Dile Tesiri

Şüphesiz özelikle son iki asırdır içinde bulunduğumuz süratli teknolojik yenileşme dillere bir etkide bulunacaktır. Şöyleki yakın bir tarihe göz atacak olursanız net bir halde görürsünüz ki her türlü teknolojik değişiklik bizim günlük konuşma dilimize binlerce kelime sokmuştur. Mesela 10 yıl ilkin “Selfie” şu demek oluyor ki “Özçekim” sözcüğünü kullansaydınız muhtemelen çevrenizdekilerin şaşkın bakışlarıyla karşılaşırdınız. Bu sebeple bu kelimenin kullanımı ve sözlüğe girmesi 2013 senesinde gerçekleşmiştir. Peki bu kelimeyi sizce yaratan neydi? Doğal ki ön kamerası olan telefonlar ve toplumsal medya.

5. Siyasal Yaşamın Dile Tesiri

Bir toplumun içinde bulunmuş olduğu siyasal yaşam anlayışı da dilin değişimine etkide bulunabilir. Mesela öncesinde daha oldukca Arapçanın tesirinde bulunan Türk dili, Cumhuriyet Süreci’nde hakim olan Türkçülük fikriyle beraber Öz Türkçeye yönelmiştir. O dönemlerde Arapça isimlendirilen en mühim teknolojik vasıta yeni anlayışla beraber “Tayyare” olarak isimlendirilmiştir.

İLGİNİZİ ÇEKEBİLECEK YAZILAR
PDF / Slayt
12.Derslik Ders Mevzuları
TYT Türkçe 
AYT Edebiyat

Leave a Reply

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir