Dini Tasavvufi Halk Şiiri – Dini Tasavvufi Halk Edebiyatı

Dini yönü ağır basan ve bilhassa de tasavvufi fikir sahibi şairlerin oluşturduğu bir gelenektir Dini-Tasavvufi Halk Edebiyatı. Bununla beraber tekke edebiyatı olarak da adlandırılır. Bu şiir geleneği İslamiyet sonrasında oluşmuştur. 

Dini-tasavvufi şiir geleneği İslamiyetin sevilmesi ve yaygınlaşmasında oldukça mühim bir rol oynamıştır.

Bu şiir geleneğinin temellerini Hoca Ahmet Yesevi oluşturmuştur. Anadolu’da bu geleneğin yaygınlaşmasında ise Yunus Emre, Hacı Bektaş Veli ve Pir Sultan Abdal şeklinde adlar mühim katkılar elde etmiştir. Anadolu’da bilhassa huzursuzluğun yargı sürdüğü 13-14. ve 15. yüzyılda halk tarafınca benimsenmiştir. Dini-tasavvufi halk şiiri varlığını uzun süre tarikatlar çevresinde sürdürmüştür.

Dini tasavvufi halk edebiyatının özellikleri şu şekildedir:

Dini-Tasavvufi Halk Şiirinin Özellikleri

1. Bu şiir geleneğinde öncelikli olan mevzu dini düşüncenin, tasavvufun yayılmasıdır. Bu yüzden sanat ikinci plandadır.

2. Halk hitap ettiğinden dili son aşama sadedir. Sadece dini ve tasavvufi terimler kullanıldığından oldukça azca da olsa halkın anlamayacağı bazı kelimeler yer almıştır. 

3. Dini ve tasavvufi mevzular işlenmiştir.

4. Şiirler bestelenerek açıklanmıştır. Bu şiirlerin söylenmesi esnasında tarikatlara gore değişik enstrümanların kullanıldığı görülür.

5. Ağırlıklı olarak hece ölçüsü kullanılmıştır. Azca da olsa aruz ölçüsüyle yazılan şiirler de vardır.

6. İslamiyetin yayılmasında mühim bir rol oynamıştır.

7. Tarikatlar çevresinde gelişmiştir.

8. Şiirlerde ağırlıklı olarak işlenen aşk, tanrısal aşktır.

9. Bu şiir geleneğinin şiir türleri tanrısal, nefes, devriye, söylev ve şathiyedir.

Dini-Tasavvufi Halk Şiiri Nazım Türleri

Dini-tasavvufi halk edebiyatında en oldukça kullanılan şiir türleri şunlardır: tanrısal, nefes, devriye, söylev ve şathiye.

İlahi

Tanrı’ı övmek, yalvarmak ve Tanrı’a olan aşkı dile getirmek için yazılan şiirlerdir.

Detaylı Informasyon İçin Ek olarak Bkz > İlahi

Nefes

İlahilerin Bektaşi tarikatında söylenen şiir karşılığı ise nefestir.

Detaylı Informasyon İçin Ek olarak Bkz > Nefes

Devriye

İnsanoğlunun varoluşunu devir kuramına gore işleyen şiirlerdir. Devir kuramına gore Tanrı’tan gelen insan yine Tanrı’a kavuşacaktır.

Şathiye

Tasavvuftan, dinden alay edermiş şeklinde görünen şiirlerdir. Aslına bakarsak bu şiirler incelediğinde bunun bu şekilde olmadığı görülür.

Söylev

Tarikat pirlerinin tarikatlarına gelenlere tarikatlarının kurallarını, felsefesini anlattıkları şiirlerdir.

Leave a Reply

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir