Divan-ı Hümayun Özellikleri

Osmanlı Devleti, divan teşkilatını Selçuklu, İlhanlı ve öteki Türk devletlerini örnek alarak oluşturmuştur. Beyliğin ilk dönemlerinde mühim meselelerde tek başına karar vermek yerine öteki devlet adamlarının fikirlerine başvurulması tercih edilmiştir. Osmanlı Devleti’ni oluşturan kurumların oluşmasıyla beraber bu işlev divan adında olan meclis tarafınca yerine getirilmiştir. İlk divan Orhan Bey tarafınca oluşturulmuştur. Fatih’ten itibaren divana vezir-i azamlar başkanlık halletmeye başlamış, padişahın mührü de kendisine verilmiştir. Bu durum veziriazamın devlet adamları üstündeki enerjisini artırmıştır. Padişah ise divan toplantılarını kafes arkasından takip etmiştir.

Divan toplantıları Kanuni Periyodu’ne kadar bugünkü Kubbealtı denilen binanın bulunmuş olduğu yerin arkasındaki divanhanede yapılmaktaydı. Divan toplantıları Orhan Bey Periyodu’nden Fatih’in ilk devirlerine kadar her gün toplanırken 16. yüzyılda haftada dört güne, 17. yüzyıl ortalarında haftada ikiye, 18. yüzyıl başlarında bir güne indirilmiştir.

Kubbealtı Divan toplantısı

Divan-ı Hümayun; bugünkü Bakanlar Kurulu, Danıştay, Yargıtay, Anayasa Mahkemesi şeklinde yüksek devlet kurumlarının görevlerini yerine getiren mühim bir kurumdur. Divanda alınan kararlar Osmanlı hukukuna nazaran kanun sayılmıştır. Kararların kanunlaşması için şeyhülislamın fikri sorularak fetva alınmıştır. Divan kanun yapıcı ve bu tarz şeyleri uygulayıcı özelliği ile Osmanlı Devleti’nin en mühim yasama ve yürütme organıdır. Divanda yönetimsel, askerî, hukuki, adli, mali mevzular, davalar ve şikâyetler görüşülüp karara bağlanırdı. Divana din, dil, ırk, cinsiyet farkı gözetmeksizin şikâyetçi olan, haksızlığa uğrayan, yargı kararlarını beğenmeyen, yönetim edenlerin yönetiminden hoşnut olmayan hepimiz başvurabilirdi.

Özetlemek gerekirse Mevzu Başlıkları

Divan-ı Hümayun Toplanma Düzeni

Divan-ı Hümayunda yönetimsel ve örfi işlere veziriazam, arazi işlerine nişancı, hukuki işlere kadıasker, mali işlere de defterdar bakardı. Alınan kararlar ve görüşülen işler mühimme, ahkâm, tahvil, rüus, name ve ahidname şeklinde defterlere kaydedilirdi. Divanda alınan kararlar padişah onayladıktan sonrasında “defterhane” de korunurdu Osmanlı divan toplantılarında, veziriazamın sağında seyfiye grubu; sol tarafında ilmiye grubu ön tarafında ise kalemiye grubu bulunurdu.

Divan-ı Hümayun Toplanma Düzeni

 

Leave a Reply

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir