Doğanın Tahrip Edilmesi

Tabiatın tahrip edilmesi yerleşik yaşam ile adım atmıştır. Yerleşik yaşam, cemiyet ve kültür yapısını biçimlendirmekle kalmamış, yaşadığımız dünyanın bugünkü çehresini de büyük seviyede belirlemiştir.

Avcı – toplayıcı topluluklar tam anlamıyla bağımlı oldukları naturel çevreleriyle sıkı bir ortak yaşama ilişkisi içindeydiler; oysa ilk çiftçiler tarlalarına ve otlaklarına yer açmak için naturel çevreyi tahrip etmeye başladılar.

Tabiatın Tahrip Edilmesi

Cilalı baltalarını kuşanmış ilk tarımcılar, birkaç dönümlük tarla açabilmek için çevrelerindeki ağaçları kesmeye başladılar. Daha bin yıl geçmeden, devamlı ekilen topraklar verimsizleşmeye başlayınca, ormanı yok etme pahasına yeni tarlalar açmak gerekti. Bilhassa Akdeniz bölgesinde, körpe filizleri yiyerek orman örtüsünün bozulmasında ve toprak aşınmasında mühim rol oynayan koyun ve keçilerin zararı dokunan etkilerini de unutmamak gerekir. Kısacası insan, ziraat uğruna ormanları yok ederek, ormanda barınıp ormanda beslenen hayvanların yaşama şansını azaltarak, naturel çevreye zarar vermeye başladı.

Özetlemek gerekirse Mevzu Başlıkları

Gelişmeler:

  • Üretime geçilmesi ile beraber, insan toplulukları kendilerinin üretemedikleri yada gerekseme duydukları malları öteki topluluklardan almaya başlamaları ile tecim hayata merhaba dedi.
  • Neolitik çağ insanları nebat liflerinden kumaşlar yaptılar.
  • Ölülerini gömmeye daha çok ehemmiyet verdiler. Neolitik çağda sütun biçiminde meydana getirilen gömüt taşlarına; Menhir, üçlü taştan meydana getirilen mezarlara ise Dolmen adı verildi.
  • Cilalı taş devrinde taşlar daha muhteşem yapılmış oldu.
  • Tahılların öğütülmesi, pişirilmesi problemi yeni alet ve kapların yapılmasıyla çözüldü. Topraktan ve kilden meydana getirilen kaplar alevden pişirilmiş, böylece seramik yapımı adım atmıştır.
  • Üretmeyen sadece her gün üretenler için çalıştıklarını iddia ederek, gelirde en büyük oranı almaya çalışan siyasal otorite ve din adamı sınıflarının oluşmasıyla; sömürü terimi hayata geçti.

Tabiatın Tahrip Edilmesine değişik bir bakış:

Binlerce bilim insanı yaptıkları çalışmalara dayanarak ısrarla söylüyorlar ki, insanlığın (aslına bakarsak büyük başarıyla) vardığı gelişme şimdi hepimizi çıkmaz bir sokağa sürüklüyor. Hızla. Kafamızı duvara vuracakçasına. Tabiatın insanlığa sunmuş olduğu hizmetler giderek tahrip ediliyor. Bu deli gidişi frenlemenin ve tersine çevirmenin yolları nedir? Kimle, neyle, iyi mi? ABD Bilimler Akademisi’nin bir toplantısı bu soruya ve başka mevzulara eğildi.

Toplantı 10–11 Kasım 2011’de düzenlendi. 14 ayrı emek harcama grubunda değişik alanlardan gelen 165 uzman vardı. Bu gruplarda oluşan görüş ve bulguları yansıtan raporları içeren bir kitap geçenlerde ABD’da yayımlandı: “Ecosystem Services: Charting a Path to Sustainability”.

Kitabı yayımlayan “National Academies Press”. Bu yayıncıyı Amerikan’ın Ulusal Bilim, Mühendislik, Tıp ve Bilimsel Araştırma Akademileri ürettikleri (araştırma, rapor, kitap, vb.) eserleri kamuoyuna sunsun diye ortaklaşa kurmuşlar. Yılda (uzay mevzularından hayvanların beslenmesine kadar uzanan) 200’ün üstündeki kitabı basıyor yayıncı.

Kitapta neler var?

Bu mühim kitap kendini şöyleki tanıtıyor: “Organik çevremiz son derecede kıymetli, fakat kıymeti pek de önemsenmeyen sayısız hizmet sunuyor insanlığa ve bütün canlılara. Fakat gittikçe fark ediliyor ki, insanların eylemlerinin sonucu olarak bu yaşamsal hizmet sistemleri ağır halde zedeleniyor. Görüşmede yer edinen uzmanlar ele aldıkları mevzuları birbirinden fazlaca değişik bilim alanları açısından irdelediler.”

Görüşmede incelenen mevzular 9 ayrı raporda özetlendi:

Ekosistemler salgın ve kronik hastalıkları iyi mi etkiliyor?
Ekosistemdeki ani değişimlere süratli cevap verebilecek toplumsal ve teknolojik kabiliyetler iyi mi geliştirilir?
Kaynakları yenilenir ya da tekrardan kazanılır halde ve yoğun olarak elde etmeye yarayacak teknoloji olanakları nedir?
Toprakların ve su alanlarının gereksinimi olan ekosistemleri bozmadan ne benzer biçimde ziraat ve su hayvancılığı sistemleri geliştirilebilir?
Ne benzer biçimde üretim düzenleri oluşturulmalı ki, ekosistemleri fena anlamda etkilemeden beslenme sistemleri gelişebilsin?
Organik sermayenin ve ekosistem hizmetlerinin gerçek kıymetini irdeleyip ölçecek yöntemler iyi mi geliştirilir?
Ülke yönetiminin naturel sermayeyi ve ekosistem hizmetlerini ayakta tutup zenginleştirecek bir politikası iyi mi olur ve bu politikanın etkenliği iyi mi değerlendirilir?
Ekosistemler üstündeki zararı dokunan etkiyi en aza indirecek bir internasyonal tecim sistemi iyi mi oluşturulur?
Halkın ekosistem hizmetlerinin temel ilkelerini oldukca daha iyi kavrayıp özümsemesini sağlayacak bir program iyi mi geliştirilir?
Halkın mevzuyu temel boyutlarıyla kavrayıp haiz çıkması

Bu son mevzunun raporundan bazı başlıkları özetleyelim.

Yürütülmüş çeşitli kamuoyu araştırmaları gösteriyor ki, Amerikalıların yalnızca üçte biri “DNA nedir?” biliyor. Bazıları ise bunu diğeri DNA (Drug and Narcotics Agency) ile karıştırıyor. Öte taraftan halkın aşağı yukarı yarısı dünyanın güneş çevresinde döndüğünü biliyor. Geri kalanlar bunun tersinin geçerli bulunduğunu sanıyor. Eğer bu gözlemler doğruysa, insanoğlu tabiatın canlı varlıklara sunmuş olduğu hizmetlerin önemini ne seviyede kavrıyorlar? Evet, oldukca şahıs doğada bir bozulma bulunduğunu ve bunun insanlara fena yansıdığını biliyor fakat, tabiat hizmetlerinin kıymetini, özelliklerini ve işleyişini ne seviyede anlıyorlar acaba? Bu yetersizlik bilimsel emek harcama sonuçlarının köklü uygulamalara dönüştürülmesini ne kadar etkiliyor? Halk bu tarz şeyleri iyi mi benimser ve iyi mi kendi yaşamına geçirebilir? Bu sorular önümüzdeki 50 yıl içinde büyük ehemmiyet kazanacak olan yeni siyaset ve davranış değişimleri bakımından oldukca mühim.

Fazlaca değişik gruplardan oluştuğunu bildiğimiz halka iyi mi ulaşmalı? En büyük etkiyi sağlamak için hangi gruplarla başlamalı? En uygun stratejiler nedir? Rahat bir örnek: Bu konferansın veri, saptama ve bulguları iyi mi yayımlanmalı? Bunlar halka iyi mi ulaştırılmalı? Hangi araçlarla? Bu çabada bilim adamları iyi mi devreye girebilir? Muhakkak ki, halkın çoğunluğunda belli bir şuur var. Bazı şeylere dikkatli olmak, bazı şeyleri tekrardan kullanmak ya da kazanmak mevzularında duyarlık gösteriyorlar. Fakat bunun bir sistem bütünlüğü içinde algılanması, düşünülmesi lüzumlu. Bunun önemi şurada: Böylesine bir olgunlaşma ve kaderinin farkına varma ister istemez politikacıyı da ardında götürecektir ve etkili girişimler sadece bundan sonrasında başlayacaktır.

Temel mesele iletişimin iyi mi yapılacağı

Bu aşamada mevzu kontakt problemi haline geliyor. Doğrusu en önce dinlemeyi bilmek, dinleyebilmek. Halkın düşüncelerini, davranışlarını, kıymet yargılarını, inançlarını kavramak. Mesela, oldukca şahıs inanır hale geldi ki, biz artık doğaya bağımlı bir dünyada değiliz, değişen teknolojinin peşine takıp sürüklendiğimiz bir dünyadayız; bu da bizlere yeter. Bunun tam tersi bir algılamayı iyi mi, tekrardan kazandıracağız?

Bu aşamada ciddi bir kontakt mevzusuyla karşı karşıyayız. Bilmek gerekir ki, halk gene de bazı şeylere büyük duyarlıl gösteriyor. Rahat bir örnek “içme suyu”. İnsanlar içme sularının tertemiz olmasını istiyor. Bu, bilinçlendirmenin çıkış noktalarından biri olabilir. Bununla ilgili başka bir örnek: Toplantının yapıldığı günlerde Feysbuk’ta “içme suyu” mevzusundaki yazışmalara 2.230.714 şahıs katılmıştı.

Yararlanılan kaynak: National Academics Press, 24.4.2012

Leave a Reply

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir