Doğu GökTürk Devletinin Yıkılması (625–630)

648 tarihinde Altay dağlarına sığınarak bağımsız bir devlet kuran Ch’e-pi Kagan’ın bağımsızlık hareketi Karluk, Bugu (Pu-ku) ve Uygur benzer biçimde boyların Çin’le ortaklaşa iş yaparak ihanet etmeleri sonucu başarısızlığa uğramıştır.

Adı geçen kağan Göktürk Hanedanı’ndan geliyordu. Doğu Göktürk Devleti yıkılınca Çin’e gitmedi. Sir Tarduşların siyasal birliğine dâhil oldu. Sonrasında adamlarının teşvikiyle batıya doğru kaçarak Altay dağlarına geldi. Dağların kuzeyine sığındı. Kendisine bağlanan insanların sayısı otuz bine ulaşınca sığındığı yerden çıkarak kaganlığını duyuru etmişti. Onu yenik edemeyen Çinliler yukarıda bahsettiğimiz boyları onların üstüne saldırtarak, hareketini yok ettiler. Kendisini Çin’e götürdüler.

Özetlemek gerekirse Mevzu Başlıkları

Doğu Gök-Türk Devletinin Yıkılmasının İç Sebepleri

  • Kagan’ın yeğeni T’u-li’nin gizlice Çinlilerle anlaşması
  • 625 senesinde İl Kagan’ın Wei Nehri kenarında Çinlilerle sulh antlaşması imzalaması neticesinde Çin’e karşı akınların durması
  • Vergilerin Kagan tarafınca haksız yere artırılması, buna dayanamayan boyların isyanı
  • Soğd kökenli kişilerin Türk kökenlilerin yerine yüksek makamlara getirilmesi
  • Soğd kökenli vezirlerin Türk töresini bozmaları, kısaca kanunları değiştirmeleri
  • Zor durumda kalan İl Kagan’ın Çinlilere güvenmek benzer biçimde bir hata yapması
  • Birkaç yıl ard arda yaz mevsiminde kar yağması sonucu çıkan kıtlık
  • Töles boyları (Moğolistan’da yaşayanların) hep beraber isyan etmeleri

Leave a Reply

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir