Ebulfez Elçibey

Ebulfez Elçibey Biyografisi

16 Haziran 1992 – 1 Eylül 1993 tarihleri içinde Azerbaycan‘ın ikinci cumhurbaşkanı olarak vazife yapmış oldu.

Ebulfez Elçibey, 24 Haziran 1938 tarihinde Azerbaycan’da Nahçıvan’ın Keleki nahiyesinde dünyaya gelmiştir. Aslolan adı Ebulfez Kadir Güloğlu Aliyev’dir. 1988-1991 yıllarında bağımsızlık mücadelesine öncülük etmiş olduğu için halkın ona taktığı ‘Elçibey’ soyadını kullanıyordu. Babası İran Azerbaycanı’ndan Kadirkulu Bey ve anası Anadolu’da doğup Keleki’ye göç etmiş Mehrinisa Hanım’dır. Babası 1943 senesinde II. Dünya Savaşı‘nda ölmüştür. İlköğrenimini ve liseyi Nahçıvan’da tamamladı. 1957-1962 yılları aralığında Azerbaycan Devlet Üniversitesi Doğu Dilleri Enstitüsü, Arapça bölümünden mezun oldu.

Ebulfez Elçibey, Öğrencilik yıllarında Azerbaycan tarihini ve Azerbaycan devrim tarihini öğreten dernekler kurdu. 1963-1964 yıllarında Mısır‘da tercüman olarak çalışmıştı. 1970’lerde ise Azerbaycan’ın bağımsızlığı için çalışmaya başladı. Bu yüzden 1975 senesinde siyasal faaliyetleri sebebiyle bir buçuk yıl hapis yattı. Özgür kaldıktan sonrasında, 1977’den itibaren, Azerbaycan Ulusal Bilimler Akademisi’nde el yazmaları enstitüsünde vazife yapmış oldu. Görevi esnasında da bağımsızlık çalışmalarına devam etti.

Azerbaycan‘ın Rus İmparatorluğu içinde bir sömürge olduğuna ve elbet bigün bağımsız, demokratik bir cumhuriyet olacağına inanmıştır. Kendisini “Ben Mustafa Kemal Atatürk‘ün esgeriyim” diye tabir etmiş ve Mustafa Kemal Atatürk‘ten, Gandhi‘den ve 1918-1920 yıllarında kurulmuş Azerbaycan Demokratik Cumhuriyeti’nin kurucusu Mehmet Güvenilir Resulzade‘den etkilenmiştir.

1989 senesinde Azerbaycan Halk Cephesi’ni kurup başkanı seçilen Ebulfez Elçibey Dağlık Karabağ’daki Ermeni ayrılıkçılığına yol vermemek ve Azerbaycan’ın Sovyetler’den bağımsızlığını kazanması için çalışmış ve 1991 senesinde SSCB’nin dağılması ile bağımsızlığını kazanan Azerbaycan’ın 7 Haziran 1992’de ikinci cumhurbaşkanı olarak seçilmiştir.

Şubat 1992’de Dağlık Karabağ bölgesinde Ermeniler tarafınca meydana gelen Hocalı Katliamı yüzünden Azerbaycan Halk Cephesi tarafınca suçlanarak, görevinden çekilmeye zorluk çeken ve bunun sonucunda Mart 1992‘de çekilme eden Ayaz Mutallibov’dan sonrasında geçici olarak yerine Yakup Mehmedov baktıktan sonrasında, Mayıs ayında Azerbaycan Yüksek Konseyi’nin desteğiyle Ayaz Mutallibov yine görevine döndüyse de Azerbaycan Halk Cephesi tarafınca istifaya zorlanarak Rusya‘ya kaçmasının peşinden Ebulfez Elçibey cumhurbaşkanı seçildi.

16 Haziran 1992 – 1 Eylül 1993 tarihleri içinde Azerbaycan‘ın ikinci cumhurbaşkanı olarak vazife yapmış oldu.

1992-1993 yılları aralığında bir alayın komutanlığını icra eden Suret Hüseynov, cephedeki yanlış uygulamalardan ve yenilgilerden dolayı görevden alınınca Azerbaycan‘ın 2. büyük şehri olan Gence’de Haziran 1993’te ayaklanma başlattı. Ebulfez Elçibey, yardım için Haydar Aliyev’i Nahçıvan’dan Bakü’ye çağrı etti. Fakat Haydar Aliyev, Bakü‘ye ulaştıktan sonra Suret Hüseynov‘u destekledi ve göstericilerin Bakü’ye adım atması karşısında Elçibey halktan destek alamadı. İç harbe yol vermemek için Haydar Aliyev ile konuştuktan sonrasında cumhurbaşkanlığı görevini terk ederek doğum yeri olan Keleki’ye gitmiştir.

3 Ekim 1993 tarihinde yerine Haydar Aliyev seçilerek cumhurbaşkanı oldu.

31 Ekim 1997 tarihinde Keleki’den Bakü’ye dönmüş ve Azerbaycan Halk Cephesi Partisi’nin (AHCP) başlangıcında etken siyasal hayatına devam etmiştir. Elçibey, 1998 senesinde meydana getirilen cumhurbaşkanlığı seçimlerine, “demokratik ve adil olmadığı” sebebi öne sürülerek boykot ederek katılmamıştır.

Elçibey, bazen Haydar Aliyev iktidarına karşı verdiği sert demeçlerle kamuoyunun dikkatlerini üstüne çekmiştir.

Ebulfez Elçibey, 22 Ağustos 2000 tarihinde tedavi görmüş olduğu Ankara’da 62 yaşlarında prostat kanseri sebebiyle ölmüştür. Defin törenine 800.000 (sekiz yüz bin) şahıs katılmış ek olarak Haydar Aliyev‘in törene geldiği an halk “En büyük Elçibey, başka büyük yok!” tarzında protesto sloganlarıyla karşılamışlardır.

Kitapları :
1992 – Deyirdim ki, bu quruluş daḡılacaq,
1993 – Azadlık ve demokrasi,
1997 – Tolunoğulları Devleti (868-905),
1998 – Bütöv Azärbaycan yolunda

Kaynak:Yaşam öyküsü.info

Leave a Reply

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir