Edebiyatın Sanat Akımları ile İlişkisi (Edebi Akımlar)

Ilk olarak şunu söylememiz gerekir ki sanat minimum insanlık zamanı kadar eski bir tarihe haizdir. Bugün, binlerce yıl öncesinde yapılmış mağara resimlerine, süs eşyalarına ve bazı heykellere rastlamamız mümkündür. Sadece insanoğlu aradan geçen binlerce yıl içersinde sanata değişik bakış açıları getirmiş ve dünyadaki gelişmelere paralel bir yol çizmişlerdir.

İnsanlık zamanı süresince birçok değişik alanda uğraş veren sanat insanları olmuştur. Bu sanatçılar dönem dönem aynı fikir ve sanat anlayışı çevresinde toplanmışlar; bunun sonucunda sanatta o güne kadar olandan daha değişik yollar çizmişlerdir. Bu yeni çizgilerden ilerleyen sanatçılar buna gore eserlerini yapmaya adım atar ve böylelikle sanat akımları doğan olur. Bundan dolayı sanat akımları sanatçıların ortak düşüncelerini yansıtan bir hareket ve eğilim olarak tanımlanabilmektedir.

Yazınsal Akım (Edebiyat Akımı): Bir sanatçı topluluğunun belli bir zamanda ortak bir güzellik, fikir, sanat ve anlayış çerçevesinde oluşturdukları edebiyat hareketleriyle beraber benzer özellikler taşıyan yazınsal eserler vermeleri sürecine “Yazınsal Akım” denir.

Edebiyatın Sanat Akımlarıyla İlişkisi

Herhangi bir sanat branşında dünyaya gelecek olan akımlar sonrasında tesirini değişik sanat dallarında da göstermeye adım atar. Dolayısıyla bizi ilgilendiren kısmıyla “Edebiyat akımları” aslen bağımsız akımlar olmayıp genel olarak sanat akımlarının edebiyata yansıyan görüntüsü olarak ele alınmalıdır. Yazarlar ve şairler bir sanat akımından etkilenir ve buna gore eserlerini yapmaya adım atar. Bu bakımdan eserlerin içinde ne olduğu, şekli, üslubu, ele alınma yöntemi benzer biçimde unsurlar bu sanat akımlarının etkisiyle yön kazanmaya başlanır.

Sanat akımları incelediğinde şu görülür ki hiçbir akım kendiliğinden ortaya çıkmamıştır. Her akımın arka planında kesinlikle dönemsel şartlar yer verilmiştir. Bundan dolayı toplumsal değişimlerin tesirinde kalan sanat akımları hem de cemiyet gerçeğini yansıttığından tüm sanat dallarını tesiri altına alır. Edebiyat eserleri de devrin toplumsal şartlarından etkilenir ve ilişik olduğu toplumun özelliklerini barındırır. Bundan dolayı toplumsal değişimlerin etkisiyle şekillenen akımlar yazar ve şairleri de etkileyerek ortaya konulmuş olan eserlere yansımıştır. Bir sanat anlayışı çevresinde yazılan eserler ise yazınsal akımların oluşmasını elde etmiştir.

Sanat akımlarının birçoğu Yunan ve Latin edebiyatlarının da etkisiyle Avrupa’da doğar. 19.yüzyılda Batı Edebiyatları etkisine giren Türk Edebiyatı da böylelikle bu sanat akımlarından etkilenmiş olur. 19.yüzyılın ikinci yarısından itibaren bizim edebiyatımızı “Klasisizm, romantizm, realizm, doğacılık, parnasizm ve sembolizm” benzer biçimde derin bir halde etkilemiştir. Sadece her sanat akımı toplumsal değişimlerin bir sonucu olarak ortaya çıktıklarından bizim toplumsal yaşamımıza uzak olan sanat akımları Batı edebiyatlarındaki benzer biçimde etkin olmayı başaramamıştır. 

Edebiyat üstünde etkili olan sanat akımları ve genel özellikleri ise şu şekildedir:

Klasisizm

  • Eski Yunan ve Latin edebiyatlarının ilkelerine dayanarak 17.yüzyılda dünyaya gelecek olan bu akımda mühim olan insanoğlunun aklı ve toplumsal terbiye ilkeleridir.
  • Anlatımda mükemmeliyeti benimsemiş akım edebiyat içinde oldukça katı kurallar ortaya koymuştur.
  • Mevzular tarihten alınır, kişiler soylulardan seçilir, dil yalın olarak kullanılır ve çirkin laflara eserde yer verilmez.
  • Edebiyat sanatında daha oldukca tiyatro ve şiirde kendisini hissettirmiştir.

Romantizm

  • Klasisizm akımına tepki olarak 18.yüzyılın sonuna doğru dünyaya gelmiştir.
  • Aklın yerine bu akımda duygular ön plana çıkmıştır.
  • Kişiler toplumun her kesiminden seçilmiştir.
  • Sanatçılar eserlerine kendi duygu ve düşüncelerini de katmıştır.
  • Edebiyatta romantizmin ilk örnekleri tiyatroda verilmiştir.
  • Tiyatroda binlerce yıl istisnasız uygulanan üç birlik kuralı kaldırılmıştır.
  • Ek olarak Bkz. -> Romantizm

11.Derslik Ders Mevzuları I Slayt

 

Leave a Reply

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir