Elden Kaynak Nedir?

Özetlemek gerekirse Mevzu Başlıkları

Elden Kaynak

Tarih Biliminde Elden Kaynaklar konusunu iki ana kategoride inceleyeceğiz. Bilinmiş olduğu suretiyle tarihte elden kaynaklar mevzusu birinci elden kaynaklar doğrusu ana kaynak ve ikinci elden kaynaklar olmak suretiyle ikiye ayrılır. Şimdi bu elden kaynak kategorilerini tek tek ele alalım.

Birinci Elden Kaynaklar doğrusu Ana Kaynak Nedir?

Birinci elden kaynaklar konusunu incelerken; “Olayın geçmiş olduğu döneme ilişik belge ve buluntular hangi kaynak türüne girer?” sorusuna yanıt bulacağız.

Birinci elden kaynak bir başka deyişle ana kaynak; olayın meydana geldiği dönemden günümüze kadar varlığını sürdürmüş olan her türlü kaynağa denir. Bunlara örnek olarak; yapıt, yazıt, yapıt ve yazıları verebiliriz. Orhun kitabeleri şeklinde yazıtların yanı sıra, her türlü yazılı belge tarihe ışık tutması için birinci elden kaynak olarak kabul edilebilir. Ek olarak olayın gerçekleştiği döneme ilişik gazete, para, anıt gömüt, her türlü arkeolojik materyal ve benzeri eserler birinci elden kaynaklara örnek olarak verilebilir.

Orhun Kitabesi

Mevzuyu bir örnekle pekiştirelim, aşağıdaki haber günümüze ilişik ve 3200 yıl ilkin taş yazıta kazınmış hiyelogrif yazıların günümüzde tarihe iyi mi kaynaklık ettiğini konu alıyor.

“Afyonkarahisar’da 1878 senesinde bulunan taş bir yazıt Akdeniz arkeolojisinin en büyük gizemlerinden birine ışık tuttu.

Independent gazetesinin haberine bakılırsa arkeologlar 3 bin 200 yıl ilkin taş yazıta kazınan hiyelogrif yazıları çözmeyi başardı. Yazıt Bronz Çağı’ndan kalan en eski yazıları içeriyor.

Kireçtaşına işlenmiş yazıların ilk çevirilerinde Bronz Çağı’nın kuvvetli ve ileri medeniyetleri hakkında bilgiler içeriyor.

10 metre uzunluğundaki taş levhaya antik Luvi dilinde yazılan yazılara bakılırsa Batı Anadolu’daki krallıkların birleşik donanmaları Doğu Akdeniz’de sahil kentlerine baskın düzenledi.

Yazıtta bu gemicilik konfederasyonuna ilişik yağmacı güçler tarihçilere bakılırsa yeni doğan Bronz Çağı medeniyetlerinin çökmelerinde rol oynadı. (http://www.bbc.com/turkce/haberler-dunya-41581758)”

İkinci Elden Kaynaklar Nedir?

İkinci elden kaynak; olayın meydana geldiği zamandan ondan sonra oluşan ya da birinci elden kaynaklardan faydalanılarak meydana getirilmiş kaynaklardır. İkinci elden kaynak olarak en iyi örnek tarih kitaplarımız ve tarihte vakalara birebir tanık olmuş kişiler tarafınca yazılmış hatıra kitaplarıdır. Mesela, Mustafa Kemal Atatürk tarafınca kalem alınan ve Mustafa Kemal Atatürk’ün anılarını bir başka deyişle Türkiye Cumhuriyetinin müessese tarihini özetleyen Söylev kitabı ikinci elden kaynaklar içinde değerlendirilir.

Tarihçi Yazar: Halil İnalcık

Mevzu Değerlendirmesi

Sual: Olayın geçmiş olduğu döneme ilişik belge ve buluntular hangi kaynak türüne girer?

Yanıt: Birinci Elden Kaynak, bir başka deyişle Ana Kaynak türüne girer.

Leave a Reply

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir