Emeviler ve Emevilerin Kuruluş Dönemi

Emevi Devleti, adını kurucusu olan Hz. Muaviye bin Ebi Süfyan’ın bağlı bulunmuş olduğu aileden almıştır. Hz. Muaviye, Kureyş kabilesinin Beni Ümeyye (Ümeyyeoğulları yada Emeviler) koluna mensuptur.

İslam’dan ilkin Ümeyyeoğulları Mekke’nin en saygı duyulan ailelerindendi. Hz. Muaviye’nin büyük büyükbabası Ümeyye, Cahiliye Devri Mekke toplumunda kıyade (ordu komutanlığı) görevi yapıyordu.

Miladi 602 yada 603 senesinde dünyaya gelen Hz. Muaviye, Mekke toplumunda okuma-yazma bilen azca sayıdaki kişilerdendi. Mekke fethedildiğinde Hz. Muaviye de Müslüman oldu. Kendisi Peygamber Efendimiz’in katipleri içinde yer almıştır.

Hz. Ebu Bekir, Suriye’nin kurtarılışı için üç ayrı ordu gönderdi. Bu ordulardan birinin komutanı Hz. Muaviye’nin ağabeyi Yezid idi ve Hz. Muaviye de ona destek olacaktı (634). Yezid ve Hz. Muaviye, Suriye tarafında büyük başarılar elde etti. Hz. Ömer, Hz. Muaviye’yi ordu komutanlığına getirdi (639). Sonrasında Hz. Muaviye, Şam valisi oldu. O, Hz. Ömer’in izni ile Suriye’de fethedilmeyen bölgeleri fethetti.

Emevi Camii – Şam / Suriye

Hz. Muaviye, Kıbrıs’ın kurtarılışı için de izin istedi. Fakat Hz. Ömer buna müsaade etmedi. Hz. Osman Süreci’nde de Şam valisi olan Hz. Muaviye, iki ayrı zamanda Kıbrıs’ı fethetti (650 ve 655). Suriye’de Kelbi kabilesinden biriyle evlenen Hz. Muaviye, zaman içinde askerî, ekonomik açıdan fazlaca kuvvetli bir konuma geldi.

Özetlemek gerekirse Mevzu Başlıkları

Hz. Ali’nin Halifeliği ve Muaviye’nin Tavrı

Hz. Ali, Hz. Osman’ın şehit edilmesinden sonrasında halife seçildi (655). Hz. Muaviye, Hz. Ali’ye biat etmeyerek kendi kabilesinden olan Hz. Osman’ı şehit edenlerin derhâl bulunmasını istedi. Hz. Muaviye, onu şehit edenlerin Hz. Ali’nin ordusunda bulunduğunu iddia etti ve Şam halkından biat aldı.

Hz. Ali, Cemel Savaşı’nda rakiplerini yendi. Ek olarak Hz. Ali, Hz. Muaviye ile yapmış olduğu Sıffin Savaşı’nı kazanmak suretiyle iken Haricilerin savaşmak istememesi yüzünden netice alamadı. Hz. Muaviye, 658 senesinde gerçekleşen Yargıcı Vakası’ndan sonrasında devleti ele geçirmek için büyük çaba gösterdi. Ilkin Mısır’ı ele geçirdi. Sonrasında hazırladığı orduları Hz. Ali’nin hâkimiyeti altında bulunan Irak, Hicaz, Yemen ve İran’ın yerleşim bölgelerine göndererek merkezî idareyi zor durumda bıraktı.

Hz. Muaviye Süreci

İç karışıklıkların artması sonucunda, bir Harici Hz. Ali’yi şehit etti (661). Halk, Hz. Hasan’a halife olarak biat etti. Fakat Hz. Muaviye, iktidarı bırakmak niyetinde değildi. Hz. Ali şehit olmadan ilkin Hz. Muaviye oldukça üstün bir konumda bulunuyordu.

Hz. Hasan hem Kûfe halkının itimat telkin etmemesi hem de Müslümanlar arasındaki savaşların son bulması için Hz. Muaviye’ye biat etti. Hz. Hasan ile Hz. Muaviye arasındaki anlaşmayla İslam dünyasının tamamı Hz. Muaviye’nin yönetimi altına girdi. Böylece Müslümanlar içinde büyük oranda birlik sağlandı. Bu yüzden bu yıla “Birlik Yılı” (Âmü’l-Cemaa) denilmiştir.

Hz. Muaviye ile beraber Müslümanların yönetime gelme şekillerinde büyük bir değişim oldu. Dört Halife, istişare kanalıyla iktidara gelmişti. Hiçbir halife kendi çocuklarına yönetimi devretmemişti. Oysa Hz. Muaviye, kuvvet kanalıyla halifeliği ele geçirdi. Kendinden sonrasında da oğlu Yezid’i veliaht atama etti. Böylece halifeliğin babadan oğula geçişini, doğrusu saltanat sistemini başlattı.

Hz. Muaviye, Müslümanlardan Yezid’in halifeliği için zorla biat aldı. Hz. Hüseyin, Abdullah bin Zübeyr ve Abdullah bin Ömer şeklinde birkaç önde gelen Müslüman haricinde bu isteğe karşı koyan olamadı.

Leave a Reply

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir