Erzurum Kongresi (23 Temmuz – 7 Ağustos 1919)

Mondros Mütarekesi’nin derhal ertesinde Anadolu’da, amaçlarda paralellikler olmakla beraber çoğunluğu mahalli ölçekli ulusal direniş faaliyetleri adım atmıştır.

İzmir’in Yunanlılar tarafınca işgal edilmesi ise, adeta bir ateşleyici görevi oynamış ve örgütlenmelerini tamamlamış mahalli ulusal kuvvetlerde, güçlerini bölgesel ölçekte birleştirme temayülünü doğurmuştur. Nitekim Erzurum Kongresi sonucu da, merkezi İstanbul’da bulunan Vilâyet-i Şârkiyye Savunma-i Hukuk Cemiyeti’nin Erzurum Şubesi ile Karadeniz bölgesinde örgütlenmiş olan Trabzon Muhafaza-i Hukuku Milliye Cemiyeti’nin, Kars Ulusal Şurası’nın da desteğinde, ortaklaşa kararıyla düzen edilmiştir.

Erzurum Kurultay Binası

Erzurum Kongresi‘nin temsil enerjisini ve kapsamını idrak etmek açısından delegelerin seçilmiş bulundukları bölgeleri belirtmekte yarar vardır: Ağn, Amasya, Artvin, Bingöl, Bitlis, Erzincan, Erzurum, Giresun, Gümüşhane, Hakkari, Muş, Ordu, Rize, Sivas, Siirt, Trabzon, Tokat, Tunceli ve Van. Ek olarak Erzurum Kongresi’ne katılmak için Elazığ Vilayeti’nden (merkez. Dersim, Malatya ve Adıyaman dahil) seçilen beş delege ile Diyarbakır Vilayeti’nden (merkez, Mardin ve Siverek dahil) seçilen üç delege, Osmanlı Hükümeti’ne sıkı sıkıya bağlı olan valilerce engellenip, yolculuktan alıkonmuşlardır. Elviyei – Selâse (Kars, Oltu, Ardahan, Artvin ve Batum) adına Erzurum’a gelen üç temsilci ise, Mondros Mütârekesi’ne aykırı düşeceği sebebi öne sürülerek, Kurultay’ye temsilci olarak alınmamışlardır.

Erzurum Kongresi’ne katılan ve Kurultay Başkanlığı’na seçilen Mustafa Kemal Paşa, “…Erzurum Kongresi(ni) bölgesel nitelikten çıkararak, 30 Ekim 1918 sınırlarını esas tutmak suretiyle, tüm vatanın bütünlüğünü ve tüm ulusun bağımsızlığını amaç edinen ve ilerde ‘Misak-ı Ulusal‘ denilecek olan kararlara varmıştı”.

Leave a Reply

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir