Eski Türklerde Devlet Yönetimi

Türk devletlerinde kut inancına bakılırsa hükümdarlara verilen siyasal iktidar yeryüzünde ikiye ayrılarak doğu ve batı yönünde yayılmaktaydı. Ülkede siyasal ve yönetimsel teşkilatlanma bu düzene bakılırsa şekillenmekteydi. Bu yönetimsel teşkilatlanmada ülkenin “doğu” tarafı daima üstün durumdaydı. Ülkenin “batı” tarafı ise doğuya bağlıydı.

Devletin yönetimsel merkezi “doğu” taraftaydı. Kağanın ikamet etmiş olduğu otağ burada bulunurdu. Bu otağın kapısı mukaddes kabul edilmiş olduğu için doğuya açılırdı. Batıya ise hükümdarın kardeşlerinden biri “yabgu” unvanı ile görevlendirilirdi. Mesela 552 senesinde Kök Türk Devleti’ni kuran Bumin Kağan, devletin doğu tarafında kağan olarak oturdu, batı bölgesini de “yabgu” unvanı ile kardeşi İstemi’ye bıraktı. Yabgu, kağanın yüksek hâkimiyetini tanımakta, iç ve dış işlerini onun adına yürütmekteydi. Kendi iç işlerinde ise tamamen serbestti.

Eski Türklerde Devlet Yönetimi

Kök Türkler, Uygurlar ve öteki Türk devletleri teşkilat yapılarında Büyük Hun Devleti’ni esas almışlardır. Çin kaynaklarına bakılırsa Kök Türklerde yirmi sekiz unvan ve memuriyet vardır. İlk Türk devletlerine ilişik saraylarda vazife meydana getiren başlıca memurlar ise şunlardır: tamgacı (damgacı): mühürdar, ağacı: hazinedar, emçi (otacı): doktor, tabip, tilmaç: tercüman, ataman: tigin eğitmeni, yargan: yargıç, bitikçi: yazman, subaşı: ordu komutanı.

Özetlemek gerekirse Mevzu Başlıkları

Eski Türklerde İdari Yapı

Eski Türklerde Devlet Yönetimi Doğu ve Batı Kanadı olmak suretiyle iki kanattan oluşmaktaydı. Batı kanadını Yabgu isminde olan yönetici yönetim etmekteyken, Doğu kanadını Kağan isminde olan yönetici yönetim etmekteydi.

Devlet yönetiminde Mali işleri için Tudun, Ağıcı, İdari işler için Yabgu, Aygucı, Adli işler için Yargan ve Askeri işler için Şad, Apatarkan isminde görevliler bulunurdu.

Leave a Reply

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir