Fakir Baykurt

Yoksul Baykurt Biyografisi

Edebiyatta; gerçekçi yaklaşımı benimsemiş bir yazardır.

Yoksul Baykurt, 15 Haziran 1929 tarihinde Burdur Yeşilova’da dünyaya gelmiştir. Aslolan adı Tahir’dir. Annesinin adı Elif ve babasının adı Veli’dir. 1936 senesinde Akçaköy İlkokulu’nda eğitimine başladı. 1938 senesinde babası öldü. Babasının ölümünden sonrasında dayısı Osman Erdoğuş tarafınca Balıkesir iline bağlı Burhaniye köyüne götürüldü ve orada dayısının yanında dokumacılık hayata geçirmeye başladı. 2. Dünya Savaşının başlamasıyla dayısı askere alınca Tahir’de Akçaköy’e dönerek okula kalmış olduğu yerden devam etti.

1942 senesinde ağır bir sıtma hastalığı geçirdi. 1943 senesinde ilkokulu Akçaköy’de bitirdikten sonrasında Isparta Gönen Köy Enstitüsü‘ne devam etti. 1948 senesinde köy öğretmeni olarak mezun olduktan sonrasında, kendi köyüne yakın olan Kavacık köyüne atandı. Hemen sonra Dereköy’ye atandı.

1947 senesinde Köy Enstitüleri ve Kaynak Dergisi’nde şiirleri çıkar ve bu yıllarda ilkin şiirlerinde ondan sonra tüm yazılarında “Yoksul Baykurt” adını kullanmaya başladı.

1953 senesinde başladığı Ankara Gazi Eğitim Enstitüsü’nde Edebiyat Kısmı’ne devam ederek, 1955 senesinde mezun oldu. Sivas, Hafik ve Şavşat’ta Türkçe öğretmeni olarak vazife yapmış oldu.

1957 senesinde Ankara Piyade Yedek Subay Ortaokulu’na öğretmen olarak askerliğini yapmış oldu. Askerlikten sonrasında Şavşat Ortaokulu’na öğretmen olarak atandı.

Demokrat Parti iktidarı döneminde görevden alınarak, eylemsiz bir göreve getirildi. Cumhuriyet gazetesindeki bazı yazıları yüzünden öğretmenlikten alınıp Ankara’da Ulusal Eğitim Bakanlığı Yapı İşleri Kısmı’nde göreve getirildi.

1958 senesinde Cumhuriyet gazetesinde piyasaya çıkan ilk romanı “Yılanların Öcü” sebebiyle hakkında kovuşturma açıldı. Altı ay açıkta kaldıktan sonrasında hakkında takipsizlik sonucu verilen Baykurt; 1960 İhtilali’nden sonrasında, Ankara ilköğretim müfettişliğine getirildi.

1962-1963 yıllarında Amerika‘ya giderek, Bloomington İndiana Üniversitesi’nde, ders araçları mevzusunda uzmanlık eğitimi görmüş oldu. 1963 senesinde yurda dönerek Ankara İlköğretim müfettişliği görevini sürdürür. 1965 senesinde Türkiye Öğretmenler Sendikası’nın kurum çalışmalarına katılarak, hem de başkanlığını da yürüttü.

1966 senesinde yeni kurulan Ulusal Folklor Enstitüsü’nde uzman olarak atandı.

Türkiye Öğretmenler Ulusal Federasyon’u genel başkanlığına seçilen yazar, 1969 yılındaki Türkiye genelinde meydana getirilen, ilk öğretmenler boykotuna iştirak etmesi sonucu, yeniden açığa alındı. Bu çalışmalarından sonrasında yeniden görevden alınarak bakanlık emrine alınır sadece Danıştay sonucu ile görevine geri döndü.

1971 Askeri müdahalesinden sonrasında, uzun süre tutuklu kaldı.

1966 senesinde Ulusal Folklor Enstitüsü’nde uzmanlık, Kültür Bakanlığı’nda danışmanlık, 1970 senesinde ODTÜ‘de halkla ilişkiler ve gösterim müdürlüğü görevlerinde çalıştı. Hemen sonra, Almanya‘nın Duisburg şehrine gönderildi. Burada; Yabancı Çocuk ve Gençlerin Teşvik ve Bölgesel Emek harcama Kurumu’nda, eğitim uzmanlığı yapmış oldu.

1977 senesinde İsveç’te öğretmen yetiştirme çalışmalarına katıldı. 1979 yılından sonrasında Almanya’nın Essen eyaletinin Duisburg şehrinde yaşamıştır. 1986 senesinde Duisburg’ta öğretmenliğe adım atar ve yurt haricinde oluşan Türkiye Aydınlarıyla Dayanıma Girişimi’nin yönetiminde vazife aldı.

1995 senesinde Almanya’da öğretmenlik yapmış olduğu Pestalozzi Okulu’ndan emekli oldu.

Edebiyat dünyası ile ilk tanışması 1945 senesinde şiirleriyle oldu. Sonraları toplumcu, gerçekçi bir yaklaşımla yazdığı kısa öyküler geldi. Yeditepe, Yücel, Varlık, Fikirler, Kaynak, İmece, Yazın, Sanat Vakası, Cumhuriyet, Evrensel, Yön benzer biçimde gazete ve dergilere yazılar yazdı.

Bir dönem göç probleminin ele alarak Almanya’daki Anadolu insanının değişiklik süreci içinde tekrardan biçimlenmesinin getirmiş olduğu sıkıntıları, değişik bir kültüre uyum sağlamak için gösterilen çabaları oldukça boyutlu bir halde aktardı.

Yoksul Baykurt, 1955’te çıkan ilk kitabı Çilli’de, Seçilmiş Hikâyeler ve Birlikte dergilerinde yayınladığı öykülerini topladı. Sonraki öykü kitapları Efendilik Savaşı (1959), Cüce Muhammet (1964), Anadolu Garajı (1970), İçerdeki Oğul (1974), ile Yılanların Öcü (1959), Irazcanın Dirliği (1961), Tırpan (1970) benzer biçimde romanlarında köy yaşamını, köylünün bilincinde ve bilinçaltındaki isteklerini, tepkilerini ve çelişkilerini yansıttı.

Yapıtları yazınsal değerinin yanı sıra toplumbilim ve halkbilim yönünden varlıklı bir kaynak olarak da görülen Baykurt’un kullandığı dil organik, yalın, şiirsel bir halk Türkçesi olarak değerlendirildi.

Yoksul Baykurt, 1951 senesinde Muzaffer isminde bir hanım ile evliliğe ilk adımını attı. Işık (d.1957) ve Sönmez (1958) isminde iki kızı, Tonguç (d.1962) isminde bir oğlu vardır.

Yoksul Baykurt, 11 Ekim 1999 tarihinde Almanya Essen’de pankreas kanserine yenik düşerek 70 yaşlarında ölmüştür. Duisburg’da düzenlenen törenden sonrasında İstanbul’a getirilerek Zincirlikuyu’da defnedildi.

Yoksul Baykurt’un Yılanların Öcü adlı yapıtı 1961’de Metin Erksan, 1985’te Şerif Gören tarafınca filme çekildi.

Ödülleri :
1958 – Yunus Nadi Roman Ödülü (Yılanların Öcü)
1970 – TRT Sanat Ödülleri (Tırpan)
1970 – TRT Sanat Ödülleri (Sınırdaki Ölü)
1971 – Türk Dil Kurumu Roman Ödülü (Tırpan)
1974 – Sait Faik Hikâye Armağanı (Can Parası)
1978 – Orhan Kemal Roman Armağanı (Kara Ahmet Destanı)
1979 – Tiyatro 79 Dergisi tarafınca Senenin Oyunu Ödülü (Sakarca)
1980 – Avni Dilligil Tiyatro Ödülü (Tırpan)
1984 – Berlin Senatosu Çocuk Yazını Ödülü (Sulh Çöreği)
1985 – Alman Sanayi Birliği (BDI) Yazın Ödülü (Gece Vardiyası)
1998 – Sedat Simavi Roman Ödülü (Yarım Ekmek)
1998 – Yaşam Radyo Ustalara Saygı Onur Ödülü
1999 – Pir Sultan Abdal Derneği Ödülü

Kitapları :
Roman :
1954 – Yılanların Öcü
1961 – Irazcanın Dirliği
1961 – Onuncu Köy
1967 – Amerikan Sargısı
1970 – Tırpan
1973 – Köy göçüren
1975 – Keklik
1977 – Kara Ahmet Destanı
1977 – Yayla
1983 – Yüksek Fırınlar
1986 – Koca Ren
1997 – Yarım Ekmek
1980 – Kaplumbağalar

Öykü :

1955 – Çilli
1959 – Efendilik Savaşı
1961 – Karın Ağrısı
1964 – Cüce Muhammet
1970 – Anadolu Garajı
1971 – On Binlerce Kağnı
1973 – Can Parası
1974 – İçerdeki Oğul
1975 – Sınırdaki Ölü
1982 – Gece Vardiyası
1982 – Sulh Çöreği
1986 – Duirsbug Treni
1992 – Bizim İnce Kızlar
1998 – Dikenli Tel

Çocuk Kitapları :
Topal Dost
Yandım Ali
1979 – Sakarca
Sarı Köpek
1984 – Sulh Çöreği
1985 – Dünya Güzeli
1985 – Saka Kuşları

Şiir :
Bir Uzun Yol
Dostluğa Akan Şiirler

Cemiyet ve Eğitim Yazıları :
1960 – Efkar Tepesi
1976 – Şamaroğlanları
1974 – Kerem ile Aslı
1978 – Kale Kale
1980 – Kaplumbağalar

Kaynak:Yaşam öyküsü.info

Leave a Reply

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir