Fiil Kökü Nedir? Fiil Kökü Örnekleri

Varlıkların ve nesnelerin gerçekleştirmiş oldukları hareketleri ifade eden kelime köklerine “eylem kökü” denir. Şu demek oluyor ki bu kökler hareket, iş ve oluş bildirmekte ve dildeki anlamlı en minik söz birimidir. Mesela; “bil-, boz-, döv-, et-, unut-, ver-“ benzer biçimde eylem kökleri bir iş, oluş ve haraket ifade etmektedir.

Yukarıda da belirttiğimiz benzer biçimde kökler bir dildeki anlam ifade edebilen en minik söz yapısıdır. Dolayısıyla bir kelimeyi anlam ifade edebilen en minik yapıya kadar bölebilmemiz mümkündür.

– Bakacaktınız ⇒ Bu kelimeyi şu şekilde “bak-acak-tı-nız” eklerine ayırabiliriz. Kelimeyi parçalarına ayırdığımızda ve ekleri attığımızda ortada kalan anlamlı en minik söz yapısı “bak-” olacaktır. İşte anlamlı en minik bu söz birimi kök olarak adlandırılır. Bu sözcük bununla birlikte “-mek, -mak” mastar ekini (bak-mak) alabildiğinden eylem köküdür.

– Seviyordum ⇒ Bu kelimeyi “sev-i-yor-du-m” şeklinde eklerine ayırabiliriz. Geriye kalan en minik söz birimi olan “sev-” mastar ekini de (sev-mek) alabildiğinden eylem köktür.

NOT: Eylem kökü bulabilmek için kök halindeki sözcüklerin sonuna “-mek, -mak” mastar eklerini getirebilmemiz gerekmektedir. Eğer kökün sonuna “-mek, -mak” mastar eklerini getirdiğimizde anlamlılık devam ediyorsa eylem kök, eğer mastar eki sonrasında anlamda bozulma oluyorsa o kelime isim köküdür. Bu ergonomik yöntemimizin daha iyi anlaşılması için şu örneklere göz atalım:

  • Sev -mek (Mastar eki getirildiğinde anlamlı bir kelime ortaya çıktığından “sev-” eylem köktür.)
  • Göz -mek (Mastar eki getirildiğinde anlam ifade etmeyen bir kelime ortaya çıktığından “göz” isim köktür.)
  • Gel -mek ⇒ F.K.
  • Baş -mak ⇒ İ.K.
  • Oku -mak ⇒ F.K.
  • Taş -mak ⇒ İ.K.
  • Bak -mak ⇒ F.K.
  • Koş –mak ⇒ F.K.

Eylem Kökü Örnekleri

Meydana getirilen araştırmalar sonucunda Türkiye Türkçesinde ortalama 360 kadar eylem kök tespit edilmiştir ki bu sayı dilin zenginliğini göstermektedir. Aşağıdaki tabloda Türkçede yer edinen eylem kökü örneklerini topluca bulabilirsiniz:

*acı- *at- *ağla- *avut- *biç- *bil- *bin- *çıldır- *çık- *dal- *davran- *doy- *dök- *düş- *eğ- *ek- *er- *eş- *geç- *giy- *göster- *gül- *kaç- *kaşı- *kal- *kan- *kap- *kay- *kov- *küs- *kus- *ol- *oku- *otur- *öl- *öp- *öt- *piş- *saç- *sakın- *sakla- *san- *sar- *sat- *sek- *soy- *sık- *sök- *sön- *söv- *sun- *sol- *sus- *süz- *şaş- *tart- *tat- *tut- *tüken- *tüy- *uç- *uyu- *ürk- *üz- *ver- *yak- *yalvar- *yan- *yar- *yet- *yırt- *yol- *yor- * yut- *yüz-

Kök Nedir? I İsim Kökü ⇐

Leave a Reply

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir