Hammurabi Kanunları Nelerdir? – 282 Madde

Hammurabi Kanunları hem daha ilkin yapılmış olan kanunların ve örf tane hukukunun bir derlemesiyle hem de dönemin gereksinimleri dikkate alınarak oluşturulmuştur.

282 maddeden oluşan Hammurabi Kanunlarının ön söz kısmında Baştanrı Marduk hakkında övücü sözler bulunmakta ve Marduk ile hakkaniyet tanrısı Şamaş tarafınca Hammurabi’nin iyi mi kral seçildiği anlatılmaktadır. Ek olarak burada Hammurabi, hakkaniyet ve doğruluğu tesis ettiğinden, rahatlık ve refahı getirdiğinden söz etmektedir.

Özetlemek gerekirse Mevzu Başlıkları

Hammurabi Kanunları Öncesi

Yazının icadıyla beraber yazılı hâle gelen hukuk kurallarının ilk örnekleri Sümerlerde görülür. Baş tanrı tarafınca hükümdarlığın kendisine verildiğini ifade eden Sümer Kralı Urkagina, fena yönetim sebebiyle meydana gelen yolsuzlukları, halkın huzursuzluğunu ve hoşnutsuzluğunu gidermek için bir adaletname hazırlamıştı.

Urkagina, yapmış olduğu kanunlarda önceki yöneticilerin rahiplerle birleşerek halkı sömürdüğünü ifade etmiştir. Yapmış olduğu düzenlemelerle de daha fazlaca borç affı şeklinde mevzuları işlemiş ve halkı rahatlatmaya çalışmıştır.

Hammurabi Kanunları

Urkagina Kanunları’ndan sonrasında Mezopotamya’da başka kanunlar da yapılmıştır. Bu kanunlar içinde Babil Kralı Hammurabi’nin yapmış olduğu kanunlar mühim bir yere haizdir. Hammurabi kanunları yada kısasa kısas olarak malum Hammurabi yasaları, Babil Uygarlığına aittir. Tarihe kanunları ile meşhur Babil kralı olarak geçen Hammurabi’dir.

Her ne kadar Hammurabi kendini adaletin kralı olarak ifade etse de kanunlarını Tanrı Şamaş’ın önünde durduğu bir stelin alt kısmına yazdırmıştır. Bu stelde zayıfların ve öksüzlerin koruyucusu, Tanrı adına ülkeyi yöneten, adil ve insancıl hükümdar olarak kendisini tanıtır. Hammurabi Kanunları dişe diş, göze göz” şeklinde değerlendirilen ve suçu işleyene aynı ağırlıkta cezayı içeren kanunlardır.

Hammurabi Yasaları Nedir?

Hammurabi Kanunu hem daha ilkin yapılmış olan kanunların ve örf tane hukukunun bir derlemesiyle hem de dönemin gereksinimleri dikkate alınarak oluşturulmuştur. 282 maddeden oluşan bu  kanunların ön söz kısmında Baştanrı Marduk hakkında övücü sözler bulunmakta ve Marduk ile hakkaniyet tanrısı Şamaş tarafınca Hammurabi’nin iyi mi kral seçildiği anlatılmaktadır. Ek olarak burada Hammurabi, hakkaniyet ve doğruluğu tesis ettiğinden, rahatlık ve refahı getirdiğinden söz etmektedir.

MÖ. 1975’de Babil Devleti’nde Kral Hammurabi’nin hazırladığı kanunlardan alınmıştır. Bu kanunlar sonraki kanunlara örnek olmuştur. Azca da olsa insan hakları gözetilmiştir.

Hammurabi Kanunları Maddeleri

  1. Eğer doktor, ağır yaralı insanın bronz neşterle üstünde çalışıp insanın ölümüne sebep olursa yada insanın göz bölgesini bronz neşterle açıp, insanın gözünü kör ederse, (hekimin) bileklerini keseceklerdir. (Hammurabi Kanunları – 1)
  2. Eğer bir adam, bir adamı suçlayıp ona katliam suçu atar (onu cinayetle suçlar) ve bunu kanıtlama edemezse, suçlayan kimse öldürülecektir. (Hammurabi Kanunları – 2)
  3. Eğer bir mimar, bir adama ev yapmış olup, yapıtını sağlam yapmazsa ve yapmış olduğu ev çöküp, evin sahibinin ölümüne sebep olursa, o mimar öldürülecektir. (Hammurabi Kanunları – 3)
  4. Eğer bir adam, bir adam hakkında (onun) büyü (yaptığını) iddia ederse ve onu kanıtlama etmezse (edemezse), üstüne büyücülük iftirası atılan adam, nehire gidecek, (nehire dalacaktır). Eğer dere onu çekerse kara çalma eden onun evini (mülkünü) alacak (sahiplenecektir). Eğer adamı dere temize çıkarırsa ve selamete çıkarsa ona kara çalma eden adam öldürülecektir. Nehrin selamete çıkardığı (adam) iftiracının malına mülküne haiz olacaktır. (Hammurabi Kanunları – 4)
  5. Eğer bir insanın borcu var ise (fakat) tarlasını fırtına tanrısı su altında bırakırsa yada sel götürürse veya susuzluktan tarlada arpa yetişmemişse, o yıl arpayı alacaklıya ödemeyecektir. Tableti (vesikası) ıslatılacak (silinecek) ve o yıl için faiz vermeyecektir. (Hammurabi Kanunları – 5)
  6. Eğer bir adamı, ödemediği borç yüzünden (bir başka adam) yakaladıysa, (yakalanan adam) karısını, oğlunu ve kızını para karşılığı (kendi yerine) verdiyse yada (hepsi) hizmet için verildilerse, satın alanın evinde yada hizmet karşılığı tutanın evinde üç yıl çalışacaklar, dördüncü yılda (kendilerine) özgürlükleri (konacaktır, verilecektir.) (Hammurabi Kanunları – 6)
  7. Eğer bir adam, bir rahibeye yada bir insanın eşine parmak uzatmaya (suçlamaya) sebep olursa ve bunu kanıtlama edemezse o adamı mahkeme huzuruna sürükleyecekler ve yarı başına tıraş edeceklerdir. (Hammurabi Kanunları – 7)
  8. Eğer bir adam, bir karı alır (fakat) sözleşmesini yapmazsa, o hanım zevce değildir (sözleşme yapmadığı için karısı sayılmaz). (Hammurabi Kanunları – 8)
  9. Eğer, kayınpederinin evine nişanlılık hediyesi getiren ve başlık veren bir adam, ikinci bir hanıma göz koyduysa ve kayınpederine kızını almayacağını söylediyse, kızın babası ona getirilen her şeyi alıkoyacaktır. (Hammurabi Kanunları – 9)
  10. Eğer bir adam bir karı alırsa (evlenirse), hanım ona çocuklar / doğurursa, o hanım kaderine giderse (ölürse), ölümünden sonrasında adam ikinci bir hanımla evlenip, çocuklar dünyaya getirirse, sonrasında baba (da) ölürse, çocuklar analara bakılırsa mal bölüşmeyecekler, kendi analarının çeyizini alacaklardır. Baba evinin malını (da) eşit olarak bölüşeceklerdir. (Hammurabi Kanunları – 10)
  11. Eğer bir insanın eşi ona çocuklar doğurursa ve hanım kölesi (de) ona çocuklar doğurursa, baba sağlığında kölenin ona doğurduğu küçüklere “benim çocuklarım” deyip eşinin evlatları ile beraber onları sayarsa, sonrasında baba kaderine gittiğinde (öldüğünde) baba evinin malı içinden, eşin ve hanım kölenin evlatları eşit olarak mal bölüşeceklerdir (fakat) eşin ilk oğlu, hisse içinden seçecek ve alacaktır. (Hammurabi Kanunları – 11)
  12. Eğer bir doktor, bir insanın kırık kemini iyileştirir ve hasta bir damarı/adaleyi iyi ederse yara sahibi hekime 5 şekel gümüş ödeyecektir. (Hammurabi Kanunları – 12)
  13. Eğer bir adam, berberi zorlayıp, (bir kölenin) kölelik emaresi olan saçını anlaşılmayacak şekilde tıraş ettirirse, o adamı öldürecekler, kapısına asacaklar, berber “bilerek tıraş etmedim” diye yemin edip özgür kalacaktır. (Hammurabi Kanunları – 13)

Hammurabi Kanunlarında Sonsöz

Hammurabi Steli

Marduk’un bana verdiği kudret ile yukarıda ve aşağıdaki düşmanı söküp attım. Memleketin iyiliğini sağladım. Ben, asası doğru olan iyiliksever çoban, Sıhhat içinde onları daima yönetim ettim. Kuvvetlinin zayıfı ezmemesi, öksüzün, yetimin (haklarının) adaletle yönetilmesi için …. Memleketin kanununu yürütmek için memleketin nizamlarını düzenlemek için, ezilenlerin hakkını aramak için, kıymetli sözlerimi stelimin üstüne yazdım, adaletin kralı (olan) benim heykelimin önüne onu diktim.

Krallar kralı, üstün ben sözlerim seçkindir, kudreti essiz (olan) ben göğün ve yerin büyük hakimi olan tanrı Şamaş’ın direktifiyle adaletim memlekette tecelli etsin. Efendim Marduk’un sözleriyle kitabelerimi kenara atacak kimseleri olmasın.

Sevdiğim Esagila mabedinde adim, iyilikle ebediyete kadar anılsın. Hakkı yenilmiş ve şikayeti olan adam, adaletin kralı olan benim heykelimin önüne gelsin. Yazılı stelimi okusun. Bağladığım hükümleri O stel ona (krala) öğretsin. Kendi karabaşlarını (insanlarını) doğru yolda yönetim etsin. Onların kanununu koysun. Onların hükümlerini karara bağlasın. Memleketinde kötüyü ve fenayı yok etsin. Halkını memnun etsin.
Hammurabi, doğruluğun kralı, sözlerim seçkindir. Yaptıklarımın eşi yoktur. Yalnız anlayışı olmayan için boştur.” Hammurabi

Hammurabi Kanun Maddelerinin Mevzuları

  • Adaletin yerine getirilmesine karşı işlenen suçlar: (1-5)
  • Mülke karşı işlenen suçlar: (6-25)
  • Arazi ve Ev: (26-60-4)
  • Tecim ve Alışveriş (107-126)
  • Evlilik Aile Mülkiyeti (127-194)
  • Saldırı ve Kısa: (195-214)
  • Meslek adamlarına ilişkin suçlar: (215-240)
  • Fiatlar ve Ücretler: (241-277)
  • Köle Hakları: (278-282)

Ek Bilgiler

Hammurabi kanunları adaleti ve doğruluğu sağlamayı amaçladığından Kur’an hükümlerini destek sunar. Louvre Müzesinde bulunan Hammurabi kanunları Akatça dilinde yazılmıştır. Bu kanunlarda hanım haklarına geniş yer verilmiş ve hanım haklarını güvence altına almıştır.

Ek olarak bakınız:

Babiller Hakkında Informasyon

Babiller (Amurrular) Zamanı

Tarih Bilimi ve Uygarlığın Doğuşu


Hammurabi Kanunları

Leave a Reply

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir