İdil Biret

İdil Biret Biyografisi

Türk müzik tarihinde yer edinen en büyük yeteneklerden kabul edilen Biret, piyanist olarak kendini dünyaya kabul ettirmiştir.

İdil Biret, 21 Kasım 1941 tarihinde Ankara’da dünyaya gelmiştir. Annesinin adı Leman Biret’dir.

İlk piyano dersleri beş yaşlarındayken Mithat Fenmen’den aldı.Bir yıl sonrasında Ankara Radyosu’nda Riyaseticumhur Filarmoni Orkestrası eşliğinde Bach’ın Re Minör Piyano Konçertosu’nu seslendirdi ve mükemmel çocuk olarak nitelendirildi.

Çocukluk döneminde Babamın Çikolata Çalışı, Kedilerin Kavgası, Keloğlan, Süleymaniye, Şimendifer benzer biçimde besteler yapmış oldu.

1948 senesinde hususi bir yasa ile müzik eğitimi almak için ailece Paris’e gönderildi.Paris Konservaruarı’nda Jean Doyen’den yüksek piyano, Nadia Boulanger’den piyano eşliği ve Jacques Fevrier’den oda müziği dersleri aldı.8 yaşına ulaştığında Paris radyosunda ilk konserini verdi.

1953’de Theatre der Champ-Elysee’de meşhur piyanist Wilhelm Kempff’le beraber Mozart’ın iki piyano için konçertosunu çaldı.

1954’de Boston’daki Lily Boulanger Vakfı’nın armağanını kazanmıştır.1957’de Paris Konservatuarı’nın yüksekpiyano ile piyano eşlikçiliği sınıflarını birincilik ödülü kazanarak tamamladı.

Emil Giles’in çağrısı üstüne gittiği SSCB’deki turnelerinde sayısız konserler verdi.Perscpolis, Gstaad, Eastburn, La Rochelle, Berlin Festivallerine solist olarak yapılmış oldu.

1968 ve 1970’te Royal kentindeki piyano yarışmasında, 1978’de Brüksel’de düzenlenen Reine Elisabeth piyano yarışmasında jüri üyeliği yapmış oldu.

1973’te Uluslararsı İstanbul Festivali’nde Yehudi Menuhin’le beraber Beethoven’ın keman ve piyano sonatlarını seslendirdi.

1954 ve 1956’da iki kez Boston’daki Lily Boulanger Anısal Vakfı armağanı, 1959’da da Londra’da Harriet Cohen Uluslararsı Müzik Ödülleri‘nden Dinu Lipatti Altın Madalyası’nı, Polonya’da Kültürel Yararlılık Nişanı, Fransa’da Ordre Natronal du Merite Nişanı‘nın “Chevalier” unvanını aldı.

Ek olarak 1971 senesinde “Devlet Sanatçısı” olan Biret, Cumhurbaşkanlığı Senfoni Orkestrası’nın yurtiçi ve yurt dışı konserlerinde birçok kez çaldı.

1986 senesinde, Beethoven’in en mühim eseri sayılan günümüzde (Avrupa Birliği’nin Marşı) olan dokuzuncu senfonisi dahil Liszt tarafınca meydana getirilen Beethoven’in dokuz senfonisinin piyano uyarlamalarını kayda aktaran ilk piyanist oldu. Beyin ve kol gücü olarak piyanistlik sınırları zorlayan İdil Biret, Fransa’da Montpellier Festivali’nde, eleştirmenler tarafınca yapılması olanaksız olarak vasıflandırılan bir denemeye girişerek bu uyarlamaların hepsini, 9 senfoniyi, art arda 4 konserde seslendirdi.

1992 senesinde Frederic Chopin’in tüm eserlerini içeren 15 CD’lik bir seriyi Naxos firmasıyla kayda aldı. Bu kayıtlar ona 1995 senesinde Varşova’da meydana gelen “Chopin Diskleri Büyük Ödülü” çerçevesinde jüri hususi ödülünü kazandırdı.

Daha sonraki yıllarda 1997 senesinde Johannes Brahms’ın 12 cd, 2000 senesinde Rachmaninoff’un 10 cd tüm piyano yapıtlarını kayda aldı.

1997 senesinde Brahms’ın ölümünün yüzüncü yılı sebebiyle, bestecinin piyano eserlerinin tamamını Almanya’da 5 resitalde icra etti. Ek olarak bir konserde Brahms’ın iki konçertosunu birden çalarak bunu yapabilmiş oldukça azca sayıda piyanistin arasına girdi. 1998 senesinde, Beethoven’ın 5 piyano konçertosunu 3 günlük konser dizisinde art arda seslendirdi. Biret, ek olarak 7 günlük bir konser dizisinde Beethoven’in tüm piyano sonatlarını art arda çaldı. Beethoven’in 32 Piyano Sonatını da kaydetmiş olan piyanist, bu projesiyle dünyada Beethoven’ın piyano için yazdığı sonat, konçerto ve senfoni uyarlamalarının tamamını seslendiren tek piyanist unvanına haizdir. Sanatçı son olarak 2002 senesinde da György Ligeti’nin piyano etütlerinin kaydını yapmış oldu. Muhteşem bir bellek, muhteşem bir teknik ve yorumlama gücüne haiz olarak vasıflandırılan İdil Biret dünyanın en geniş repertuarlı piyanisti unvanını taşımaktadır.

Fransız yazar Prof. Dominique Xardel’in İdil Biret’in yaşamını ve görüşlerini özetleyen “İdil Biret-Une pianiste Turque en France” (Fransa’da bir Türk Piyanist İdil Biret) kitabı 2006 yılının Eylül ayında Fransa’da yayınlanmıştır. 2007 senesinde “Dünya Sahnelerinde Bir Türk Piyanisti: İdil Biret” adıyla Türkçe olarak da gösterildi.

İdil Biret, Şefik Büyükyüksel ile evlidir.
Kaynak:Yaşam öyküsü.info

Leave a Reply

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir