İngiltere’nin Denizaşırı Güç Haline Gelmesi

İngiltere, yalnız Avrupa tarihinin değil, dünya tarihinin de seyrini değiştiren ve yönlendiren siyaset ve stratejilerin ilk uygulayıcısı oldu.

İngiltere, başta ABD Kıtası olmak suretiyle yeni keşfedilen bölgelere kendi halkını yerleştirdi. Bu sayede hâkimiyet alanını genişletirken bir taraftan da bu bölgelerden ülkesine ham madde akışını sağlamış oldu. Bunun yanında Avrupa’daki savaşları kendi sömürge imparatorluğunu genişletmek için fırsat olarak görmüş oldu.

Kıta Avrupası’nda takip etmiş olduğu denge politikasında başarı göstermiş oldu ve Avrupa’nın hakemi durumuna terfi etti. Mali yönden Avrupa devletlerinin finans deposu durumuna geldi. Avrupa’da sürdürülen her harp İngiltere için bir kazanç kapısı oldu.

İngiltere’nin denizlerdeki askerî üstünlüğü ve deniz ticareti yardımıyla zenginleşmesi, denizaşırı ülkelerdeki İngiliz asıllı yatırımcıların güçlenmesini sağlamış oldu. İngiltere, 1580’de Levant Company’i (Livınt Kampani-Doğu Akdeniz Tecim Şirketi) kurdu. Bu şirket, XVII. yüzyıldan itibaren ise neredeyse ticari bir tekel hâline dönüştü.

Levant Company arması

Böylece İngiltere, doğudan batıya büyük bir coğrafyadaki kaynakları denetim eden bir deniz imparatorluğu hâline geldi. Bu süreçte en mühim rakibi Hollanda oldu. İngiltere, 1714’te Cebelitarık’ı işgal ederek Fransa ve İspanya’nın deniz güçlerini etkisiz hâle getirdi. XVIII. yüzyılın başlarında Avrupa deniz gücü denklemine Rusya da dâhil oldu. İngiltere, Rus deniz enerjisini Baltık bölgesindeki İsveç hâkimiyetine karşı bir denge olarak düşündüğü için Rus gemilerine limanlarını açtı, personel takviyesi yapmış oldu, eğitim ve lojistik destek sağlamış oldu. İngiltere, Fransa ile Yedi Yıl Savaşları’na (1756-1763) girerken hem ABD Kıtası’nda hem de Hint Okyanusu’ndaki sömürgelerine kuvvet ayırmak mecburiyetinde bırakıldı.

İngiltere XVIII. yüzyılda hızla güçlenmiş, topraklarını Fransa ve İspanya aleyhine genişleterek büyük bir sömürge imparatorluğu kurmuştur. Kıtalara yayılmış geniş toprakları, kuvvetli birliği ve siyasal nüfuzu ile İngiltere’ye bu zamanda “üstünde güneş batmayan imparatorluk” unvanı verilmiştir. Bu unvanın verilmesinin sebebi İngiltere’nin şimal yarım kürede, sömürgelerinin ise cenup yarım kürede bulunmasıdır.

Leave a Reply

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir