İsim Nedir? İsim Türleri, İsimler Konu Anlatımı

Varlıkları karşılayan sözcüklere isim denir. Canlı yada cansız olsun her varlığın adı olabileceği benzer biçimde duyguların ve düşüncelerin de adları olabilir. 

a.Varlıklara Verilişine Bakılırsa İsimler

  • Hususi İsimler
  • Cins (Tür) İsimler

b.Varlıkların Oluşuna Bakılırsa (Varlıkların Yapısına Bakılırsa) İsimler

  • Somut Ad
  • Soyut Ad

c.Varlıkların Sayılarına Bakılırsa

  • Tekil Ad
  • Çoğul Ad
  • Topluluk Ad

d.Yapılarına Bakılırsa

  • Rahat İsim
  • Türemiş İsim
  • Birleşik İsim

İşte gene geliyor güz

Çiçekler çiçekliğini unutacak

Bu dizelerde güz, çiçekler isme örnek olarak gösterilebilir.

İSİMLER (ADLAR)

İsimler çeşitli özelliklerine gore değişik yönlerden incelenir. İsim çeşitleri şu şekildedir:

a.Varlıklara Verilişine Bakılırsa İsimler

1.Hususi İsimler: Malum bir varlığı gösteren şu demek oluyor ki tek sahip olduğu belirten adlardır.

Mesela İstanbul, Pendik, Pendik Lisesi, Ayşe, Mehmet, Marmara Denizi hususi isimdir. Hususi adlar şahıs, kent, ülke, hayvan, din, mecmua, gazete, kurum adı olabilir.

2.Cins (Tür) İsimler: Aynı türde olan varlıkları karşılayan adlardır. Hususi isimde tek bir varlık zihinde canlanırken cins isimde birbirine benzeyen birçok varlık zihinde canlanabilir. Mesela “otomobil” erken aklımıza birçok otomobil modeli gelebilir.

b.Varlıkların Oluşuna Bakılırsa (Varlıkların Yapısına Bakılırsa) İsimler

1.Somut İsim: Duyu organlarımızla algılanabilen varlıklara verilen adlar somut olarak adlandırılır. Mesela elma, tv, su, gözlük, ev benzer biçimde adlar somuttur.

2.Soyut İsim: Beş duyu organımızla algılanamayan, madde halinde olmayan varlıklara verilen adlar soyut isim olarak adlandırılır. Mesela sevgi, akıl, fikir, üzüntü, luk benzer biçimde adlar soyuttur. 

c.Varlıkların Sayılarına Bakılırsa

1.Tekil İsim: Yalnız bir varlığı karşılayan ve çokluk eki olan “-ler, -lar” ekini almamış adlardır. Mesela derslik, talebe, öğretmen, masa, kalem, okul benzer biçimde adlar bir tek sahip olduğu karşılar ve tekil isimdir.

2.Çoğul İsim: Yalnız tek sahip olduğu değil birden oldukca adı karşılayan isimlerdir. Tekil ismin sonuna çokluk eki olan “-ler, -lar” getirilerek yapılır. Mesela sınıflar, öğrenciler, öğretmenler, masalar, kalemler benzer biçimde adlar çoğul isimlerdir.

3.Topluluk İsmi: Çokluk eki almadığı halde, tekil isim benzer biçimde görünüp birden oldukca varlığı karşılayan isimlerdir. Mesela sürü, ordu, orman, aile, meclis, ekip, manga, millet benzer biçimde adlar tekil isim benzer biçimde görünmüş olduğu halde birçok varlığı belirtir.

d.Yapılarına Bakılırsa

Yapılarına gore adları 3 başlıkta sınıflandırmak mümkün. Bunlar:

Rahat İsim: Kök halinde bulunan, üzerine herhangi bir yapım eki almamış ve herhangi bir sözcükle birleşmemiş isimlerdir. Tek bir sözcükten oluşurlar:

İnsan, kalem, masanın, bardak, otomobiller…

Türemiş İsim: Rahat isimken üstüne minimum bir yapım eki alıp değişik bir anlamda isme bürünen ya da fiilken ek alıp ad olan adlardır:

İnsan-lık, kalem-lik, simit-çi, yol-cu

Gül-üş, onar-ım, say-ı, kaz-ma

Birleşik İsim: Minimum iki sözcüğün bir araya gelmesiyle oluşan isimlerdir. Birleşik isim şu yollarla yapılabilir:

İki adın yan yana gelmesiyle oluşan birleşik adlar: sema, keçiboynuzu, altıparmak

Bir ad ve bir eylemin yan yana gelmesiyle oluşan birleşik adlar: gecekondu, bilgisayar, imambayıldı

İki eylemin yan yana gelmesiyle oluşan birleşik sözcükler: biçerdöver, dedikodu

Ek olarak Bkz -> SÖZCÜK TÜRLERİ

Leave a Reply

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir