İstanbul’un Fethinden Sonraki Askerî ve Siyasi Gelişmeler

Fatih Sultan Mehmet, İstanbul’un fethedilmesinden sonrasında Osmanlı Devleti’nin siyasal, ekonomik ve askerî alandaki güvenlik ve istikrarını sağlamaya yönelik yeni fetih hareketlerine girişti.

Bosna – Hersek Seferi: 1463 yılına kadar düzenlenen Haçlı Seferlerinin hepsine katılan ve Osmanlı Devleti’ne karşı savaşan Bosna üstüne sefer düzenlendi. Bosna’nın alınmasıyla Venedik karadan da kuşatılabilecek duruma geldi. Hersek ise Bosna’nın alınmasından sonrasında Osmanlı yönetimini kabul etti.
Karamanoğulları ile Savaşım: Balkanlara düzenlenen seferlerden sonrasında Anadolu’da siyasal birliği sağlamak amacıyla Karamanoğulları üstüne sefer düzenlendi. Karamanoğulları Beyliği Osmanlı Devleti’ne karşı Venedik, Memluk ve Akkoyunlu devletleriyle ittifaklar kuruyordu. 1466’da düzenlenen seferle Karamanoğulları Beyliği’nin bir kısmı Osmanlı Devleti’ne bağlandı.

Akkoyunlu Devleti ile İlişkiler ve Otlukbeli Savaşı: 
Doğu Anadolu’da Akkoyunlu Devleti Uzun Hasan döneminde oldukça güçlendi. Türk birliğini bozmaya yönelik çalışmalarından ve Avrupalı devletlerle kurduğu ittifaklardan dolayı Akkoyunlular üstüne sefer düzenlendi. Erzincan civarlarında meydana getirilen Otlukbeli Savaşı’yla Doğu Anadolu’nun güvenliği sağlanmış oldu.Kırım’ın Kurtarılışı: Kırım’da bulunan Kefe, Menkup veAzak şehirleri doğudan gelen malların batıya açıldığı mühim limanlara haiz şehirlerdi. Bu şehirlerde Cenevizliler ticari faaliyetleri ellerinde bulunduruyordu. Kırım hanları ise taht mücadeleleri ile meşguldüler. 1454 senesinde Kırım Hanı Hacı Giray, Cenevizlilere karşı Fatih’ten yardım istedi.Bölgeye giden Osmanlı gemileri Cenevizlilere üstünlük sağlayarak Cenevizlerin Kırım hanlığına ve Osmanlı Devleti’ne vergi vermelerini sağlamış oldu. Hacı Giray’ın ölümünden sonrasında yerine geçen oğulları Osmanlı Devleti aleyhine ittifak içine girdiler. Kırım’ın stratejik ve ticari öneminin bilincinde olan Fatih, 1475’te Gedik Ahmet Paşa komutasında bir donanma göndererek Kırım’ın fethini gerçekleştirmiş oldu.

Böylece:

  • Karadeniz bir Türk gölü hâline geldi.
  • İpek Yolu’nun Karadeniz’in kuzeyine giden kolu denetim altına alındı.
  • Kırım’ın alınmasıyla Lehistan üstüne doğudan yapılacak seferlerde üs kazanıldı.

Boğdan’ın Alınması: Osmanlı Devleti’ne ödediği vergiyi kesen Boğdan Beyliği üstüne sefer düzenlendi. Bu sefer sonucunda Boğdan, Osmanlı Devleti’ne bağlı bir beylik hâline geldi.

Venedik ile Cenk:
Osmanlı Devleti’nin denizlerde güçlenerek Karadeniz, Ege ve Akdeniz kıyıları ile Mora dâhil tüm Yunanistan’ı topraklarına katmasıyla Venedik’le ilişkiler bozuldu. Bölgedeki ticari üstünlüğünü kaybetmeye süregelen Venedik, Osmanlı Devleti’ne karşı ittifaklar kurmaya başladı.

Gelişmeler üstüne Venedik’le süregelen savaşlar on altı yıl sürdü. Venedik’ten Gökçeada (1470), Taşoz, Semadirek, Limni ve Midilli (1462) alınarak Ege’nin kuzeyinde Türk egemenliği kesinleşti. 1470 senesinde da Eğriboz ele geçirildi.1479 senesinde ise İşkodra alındı. Zor durumda kalan Venedik sulh istedi. Meydana getirilen antlaşmaya gore:

  • Venedik, Osmanlı Devleti’ne vergi ödeyecekti.
  • Arnavutluk’taki Kroya, İşkodra Osmanlılarda duracak; Osmanlı Devleti de Dalmaçya, Arnavutluk ve Mora’da Venediklilerden almış olduğu bölgeleri geri verecekti.
  • Venedik, İstanbul’da balyos (elçi) bulunduracaktı.
  • Osmanlı egemenliğindeki yerlerde Venedikli tüccarlara tecim yapma hakkı verildi. Böylece Venediklilere ilk kez ticarî ayrıcalıklar verilmiş oldu. Verilen bu ayrıcalıklar Osmanlı Devleti’nde ticari hareketliliği sağlaması açısından önemlidir.
  • Ek olarak Venedik’in Haçlı birliğinden koparılması da amaçlanmıştır.

Arnavutluk Seferi: Venedik ile meydana getirilen savaşlar esnasında isyan eden Arnavutluk’a iki sefer düzenlenmişti fakat bu seferlerde istenen başarı elde edilememişti. Düzenlenen üçüncü seferde Venedik egemenliğindeki Arnavutluk Osmanlı topraklarına katıldı.

Yunan Adalarının Alınması:
Osmanlı Devleti, Akdeniz’de üstünlük sağlamak için yapmış olduğu seferlerde Venedik’i vergiye bağlayarak antlaşma yapmıştı. Osmanlılar bundan sonrasında Cenup İtalya’ya yöneldi. Napoli krallığının elinden Yunanistan’ın batısındaki Zenta, Kefalonya ve Ayamavra alındı.

İtalya Seferi:
Venedik ve Napoli krallığı arasındaki savaştan yararlanmak isteyen Fatih, Gedik Ahmet Paşa komutasındaki Osmanlı birliği 1480 senesinde İtalya’daki Otranto şehrini alarak Napoli krallığına ilişkin kaleleri fethetti. Bu fetihlerden kaygı duyan papa, yeni bir Haçlı birliği kurma çalışmalarına başladığı sırada Fatih öldü (1481).

II. Bayezit, GedikAhmet Paşa’yı geri çağırdı. Osmanlı donanmasının İstanbul’a dönüşü ile Otranto, Napoli krallığı tarafınca geri alındı.

Fatih Sultan Mehmet’in ölümünden sonrasında yerine oğlu II. Bayezit geçti (1481). II. Bayezit’in kardeşi Cem, tahtın kendi hakkı bulunduğunu iddia ederek II. Bayezit’e karşı isyan etti.

Cem Sultan 4000 kadar askeriyle beraber 27 Mayıs 1481’de İnegöl önlerine geldi. II. Bayezit’in gönderilmiş olduğu orduyu yenen Cem Sultan Bursa’da padişahlığını duyuru etti. Yenişehir Ovası’nda meydana getirilen ikinci savaşı kaybeden Cem Sultan, Memluklere sığındı. Ondan sonra Saint Jean (Sen Jan) Şövalyelerinin davetiyle Rodos’a giden Cem Sultan şövalyeler tarafınca Avrupa’ya götürüldü. 1495 yılına kadar papanın yanında ve Fransa’da tutulan Cem Sultan, 1495’te bir suikast sonucu öldürüldü. Osmanlı Devleti’ni ilgilendiren bu iç vaka, Cem Sultan’ın Avrupa’ya götürülmesiyle dış problem hâline geldi. Cem Sultan, Osmanlı’nın Avrupa’ya yapacağı seferlerde Avrupalılarca bir tehdit unsuru olarak kullanıldı. Bu yüzden seferlerde durgunluk yaşandı.

Leave a Reply

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir