Kaldırımlar Şiir Tahlili

KALDIRIMLAR

Sokaktayım, kimsesiz bir sokak ortasında;

Yürüyorum, arkama bakmadan yürüyorum.

Yolumun karanlığa saplanan noktasında,

Sanki beni bekleyen bir hayal görüyorum.

 

Kara gökler kül rengi bulutlarla kapanık;

Evlerin bacasını kolluyor yıldırımlar.

İn cin uykuda, yalnız iki yoldaş uyanık;

Biri benim, biri de serseri kaldırımlar.

 

İçimde damla damla bir korku birikiyor;

Sanıyorum, her sokak başını kesmiş devler…

Üstüme camlarını, hep simsiyah, dikiyor;

Gözüne mil çekilmiş bir âmâ benzer biçimde evler.

 

Kaldırımlar, çilekeş yalnızların anası;

Kaldırımlar, içimde yaşamış bir insandır.

Kaldırımlar, duyulur, ses kesilince sesi;

Kaldırımlar, içimde kıvrılan bir lisandır.

 

Bana düşmez can vermek, yumuşak bir kucakta;

Ben bu kaldırımların emzirdiği çocuğum!

Aman, sabah olmasın, bu karanlık sokakta;

Bu karanlık sokakta bitmesin yolculuğum!

 

Ben gideyim, yol gitsin, ben gideyim, yol gitsin;

İki yanımdan aksın, bir sel benzer biçimde fenerler.

Tak, tak, ayak sesimi aç köpekler işitsin;

Yolumun zafer tâkı, gölgeden taş kemerler.

 

Ne sabahı göreyim, ne sabah görüneyim;

Gündüzler size kalsın, verin karanlıkları!

Islak bir yorgan benzer biçimde, sımsıkı bürüneyim;

Örtün, üstüme örtün, serin karanlıkları.

 

Uzanıverse gövdem, taşlara boydan boya;

Alsa buz benzer biçimde taşlar alnımdan bu ateşi.

Dalıp, sokaklar kadar esrarengiz bir uykuya,

Ölse, kaldırımların kara sevdalı eşi…

Kaldırımlar Şiiri Tahlili

Kaldırımlar şiiri Necip Fazıl Kısakürek’in en meşhur şiirlerindendir. Bu şiirde büyük şehirdeki insanoğlunun yalnızlığı işlenmiştir. Şiir üç bölümden oluşur. İkinci bölümde kişinin ruh ve vicdan hürriyetini işlemiştir. Üçüncü bölümde de ozan geceyi bir hanıma benzetir.

1.KITA:

Ozan, şiirin başlangıcında bizlere bulunmuş olduğu sokağı konu alıyor. Bu sokakta kimse yoktur, ozan tek başınadır. Korkulu bir yürüyüştür bu. Burada yürüyüş hemen hemen oldukca süratli değildir. Şairin arkasına bakmadan adım atması korkusundandır. Ozan dörtlüğün son mısrasında bir hayal gördüğünü söylüyor. Bu dörtlükte anlatılan mekanda fazla bir değişim olmuyor.

2.KITA:

Burada mekanın tasviri yapılmaya devam ediliyor. Şairin anlatımı trajedi denilen tiyatro türünü çağrıştırıyor. Trajedi de üç birlik kuralı vardır: vakit, mekan, vaka. Burada vakit bir gecedir. Mekan da sabittir. Şairin amacı okuyucuyu en iyi şekilde etkileyebilmektir. Şiir aslına bakarsak yalnızlık, korku ve ölüm üstüne kuruludur. Son iki mısrada ozan kaldırımları kişileştirerek yalnızlık duygusunun derecesini arttırıyor.

3.KITA:

Ozan burada korkuyu bir sıvı benzer biçimde vasıflandırıyor. Korkunun damla damla biriktiğini söylüyor ve trajedi duygusunu güçlendiriyor. Bazı evhamlara giren ozan her sokak başlangıcında yolları devlerin kestiğini zannediyor. Evler bu trajedi dekorunun kim bilir en korkulu öğeleridir. Perdeleri açılmış evleri gözleri çıkarılmış âmâya benzetiyor. Bu, şaire bir korku veriyor. Gece ışıkları olmayan, perdeleri kapalı evler şairde gözleri çıkarılmış bir âmâ duygusu uyandırıyor. Ozan evleri kişileştiriyor. 

4.KITA:

Bir kıtada kaldırımların şaire nazaran anlamı veriliyor. Kaldırımlar anneye benzetiliyor ve sokaklarda yalnız yaşayanların yoldaşı olarak görülüyor. Üçüncü mısrada harikulade bir karşıtlık sanatı vardır: Sükun içinde ses duyulması. Kaldırımlar ozan için her şeyi anlatabileceği bir vasıta sayılıyor. Bu kıtada Necip Fazıl’ın gençliğinde yaşamış olduğu bohem yaşamın etkilerini görmek mümkündür. Sadece o, ondan sonra tamamen değişecek ve Tanrı’a yönelecektir.

6.KITA:

Ozan yürümeye devam ediyor. Burada “yumuşak bir kucak” ifadesi huzuru ve saadeti ifade ediyor. Kaldırımlar gene kişileştirilmiştir. Onlar da istediği kişileri tercih ediyor: Yalnızları… buradaki aman kelimesi şairin Türkçeyi ne kadar iyi kullandığını gösteriyor. Korkularına karşın ozan sabahın olmasını istemiyor. Karanlık sokakta yolculuğun bitmesini istememek hayal ve tasavvurların devam etmesini istemek anlamına gelir.

7.KITA:

Burada okuyucu yürüyüşün hızlandığını hissediyor. Çıkan tak tak sesleri süratli gitmenin bir sonucudur. Burada “t, k, ç” benzer biçimde sert sesler kullanılarak bir zenginlik verilmiştir. Buradaki köpek motifi trajedi unsurunu desteklemiştir. Köpeğin aç olması korkuyu arttırır. Ek olarak bu sokak köpeği de ozan benzer biçimde yalnızdır. Ozan yolda görmüş olduğu kemerleri kendisi için bir zafer tâkı olarak görüyor. Onun zaferi karanlık sokaklarda tek başına yaşayabilmektir.

7.KITA:

Burada da telaşlı bir ifade vardır. Ozan, geceye mahsus hayallerin devamı için gündüzü istemediğini söylüyor. Ozan artık yalnızlığı benimsemiştir. Karanlıklar ıslak bir yorgana benzetilmiştir. Ozan alev ateş bir hasta benzer biçimde dert çekiyor. Onun ilacı ise karanlıklardır, gecedir. Bu isteyiş oldukca ısrarlı ve kararlıdır.

8.KITA:

Bu kıtada yarım bırakılmış bir koşul cümlesi vardır. Cümlenin devamı okuyucuya bırakılmıştır. Ozan son iki mısrada sokaklarda ölmek arzusunu dile getiriyor. Burada “boydan boya” zarfı şairin sokakla bir araya gelmesini ifade ediyor. Esrar kelimesi ile teşbih yapılıyor ve ölümün başlangıcı tasvir ediliyor. Sokaklar sırlarla doludur. Ozan, sokaklara olan sevgisini “kara sevda” ile belirtiyor. Bu sevginin en güçlü ifadesi sokaklarda ölmek arzusudur.

Kaldırımlar Şiirinin Teması

Kaldırımlar şiirinin teması yalnızlıktır. Karanlıkta ve sokakta yalnız kalan bir insanın psikolojisi yansıtılmaktadır.

Leave a Reply

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir