Kapitalizm ve Endüstriyel Üretimin Topluma Etkileri

“İnsani özelliklerini ve değerlerini kaybeden insan, demir bir kafese hapsolmuş hâle gelir.” Max Weber

Endüstri Devrimi dünyada sanayi alanında değişime niçin olmuştur. Bu değişiklik, toplumsal yapılara ciddi ve geri dönüşü olmayan zararlar vermiştir. İkinci Dünya Savaşı’ndan sonraki otuz yılda uygulanan karma paracı model, 1990’larda değişime uğramıştır. Bu değişimle daha çok kâr elde edilmesi, üretimin maksimum seviyede artırılması ve paracı üretimin küresel pazarının genişletilmesi hedeflenmiştir. SSCB’nin dağılması, dünyada demokrasi ve kapitalizmin zaferi olarak nitelendirilmiştir. 1990-2010 yılları aralığında dünya genelinde en belirgin gelişme göstergelerinin kaydedildiği alanlardan biri de endüstriyel üretimde yaşanmış olan küreselleşmedir. Endüstriyel üretim meydana getiren pek oldukca küresel firmanın yatırımı bazı ülkelerin gayrisafi millî hasılasından üç dört kat daha fazladır. Küresel düzeyde yatırım meydana getiren firmaların yatırım ve işleyişleri mahalli anlayışlardan uzak, küresel kurallara gore olmuştur. Bu firmalar, ulusal ve internasyonal istihdama ve yeni teknolojilerin gelişimine pozitif katkılar elde etmiştir. Fakat bu şirketlerin mahalli olmaması, her an başka bir bölge yada devlete taşınma ihtimali ciddi bir risk olarak görülmüş ve deneyim edilmiştir.

Küresel firmalar, yerellikten uzaklaşan tüketicileri toplumsal medya ve öteki kontakt araçlarıyla yönlendirerek kendilerinin belirlediği taleplerin oluşmasını elde etmiştir. Bu talepler istenilen satışı bununla beraber getirmiştir. Bu yoğun tüketimi karşılamak için besin ve teknoloji şeklinde alanlarda üretim meydana getiren firmalar, dünya geneline yayılarak küresel bir marka özelliği kazanmıştır. Kişisel mutluluk, etkinlik ve belirleyicilerin yok olduğu dünyada her şeyin tek tip olduğu tek düze yaşam ve hapsolmuş bir insan tipi oluşmuştur.

Toplumsal medyanın haiz olduğu potansiyel, kapitalizmin bu alana yayılmasına niçin olmuştur. Endüstriyel yapılar, Genel Ağ’ın icadını ve yayılmasını; Genel Ağ’ın varlığı da yeni endüstriyel yapıların gelişmesini elde etmiştir. Bu sarmal gelişim, kapitalizmin dijitalleşmesine niçin olmuştur. Bu değişimlerin gerçekleştirilmesinde toplumsal medyanın ileri seviyede katkısı olmuştur. Üretimdeki aşırı artışlar kapitalizme iyi mi zemin hazırlıyorsa siber alandaki ilerlemeler de kapitalizmin gelişmesi ve yayılmasında etkili olmuştur. Genel Ağ üstünden meydana getirilen reklamlar dünyanın her yerine saniyeler içinde ulaşmaktadır. Bu süratli etkileşim pazarlama sınırlarını ortadan kaldırmaktadır.

Gelişen teknolojilerle yıkıcı ve öldürücü tesiri artırılan silahlar fazlaca üretilmekte, çeşitlendirilmekte ve ihraç edilmektedir. Silahlanma yarışı bununla beraber yeni sorunları getirmiş olduğu şeklinde bu sorunların çözümünün de savaşlarda aranmasına sebep olmuştur. Endüstriyel üretimde yaşanmış olan gelişmelerde de askerî yatırımların öncelikli olduğu görülür. Sivil amaçlarla üretilen İHA’lar (İnsansız Hava Aracı), enerji üretimi için olmazsa olmaz olan nükleer santraller, insan sağlığı için oluşturulan bakteriler ve daha birçok alanda meydana getirilen keşifler ve üretimler askerî alanda kullanılmıştır. Bu durum endüstriyel üretimin askerî üretim ağırlıklı olarak yapıldığı bir dünyayı ortaya çıkarmıştır.

Endüstriyel üretimin, kitle imha silahlarının ve tabanca teknolojilerinin bu gelişmesi cemiyet ve çevre üstünde bir çok vakit geri dönüşü olmayan zararlar bırakmaktadır. Hiroşima ve Nagazaki’ye atılan atom bombalarının, Çernobil ve Fukushima nükleer santrallerinin, Suriye ve Filistinliler üstüne atılan fosfor bombalarının, doğaya hoyratça salınan sera gazlarının telafi edilemez neticeleri, dünyayı ve insanlığı adım adım felakete sürüklemektedir (Grafik 5.1).

Leave a Reply

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir