Kök Türk Sanatı Nedir? Kök Türk Sanatı Özellikleri

Tarihte Türk adıyla malum ilk devlet Kök Türk Devleti’dir. 552 senesinde Bumin Kağan tarafınca Ötüken’de kurulmuş, 582 senesinde doğu ve batı olarak ikiye ayrılmış, 659 senesinde Çinliler tarafınca yıkılmışlardır.

II. Kök Türk (Kutluk) Devleti de 681 senesinde kurulmuş olup, Uygur hakimiyetine kadar varlıklarını devam ettirmişlerdir.

Göktanrı’ya inanan Kök Türkler, göçebe yaşadıkları için mimari eserleri (ev, saray benzer biçimde) yoktur. Son yıllarda meydana getirilen kazılarda gömüt anıtları yanında sunak (adaktaşı) ve mabet olduğu zannedilen kalıntılar Yenisey Vadisi’nde ortaya çıkarılmıştır.

Balbal

Kök Türkler’de heykelcilik gelişmiştir. Bilhassa balbal adında olan; asil kişilerin ve hükümdarların mezarlarının yanına dikilen insan figürü şeklindeki taş heykeller oldukça önemlidir. Ek olarak kaya resimlerine rastlanmıştır ki bu resimlerde ev ve süvari tasvirleri yer alır.

Heykel Sanatı: Türk heykel sanatının en mühim örneklerine Orhun Vadisi’nde meydana getirilen kazı ve araştırmalarda rastlanmıştır. Balbalların yanı sıra, Türk kahramanı Kültigin ve eşine ilişkin heykel parçaları bulunmuştur.

Özetlemek gerekirse Mevzu Başlıkları

Orhun Anıtları

Kök Türk kültür ve sanatının günümüze kadar gelen en mühim eserleri Orhun Anıtları’dır. Türk adının geçmiş olduğu ilk Türkçe metin ve Türk tarihiyle ilgili ilk yazıtlar olup Kök Türk alfabesiyle yazılmıştır.

Orhun Yazıtları’ndan bir detay (Kök Türk Alfabesi)

Baykal Gölü çevresindeki Orhun Vadisi’nde 8. yy. da dikilmiştir. Danimarkalı bilim adamı Wilhelm Thomsen (Vilhelm Tomsen) bu metinleri 1893 senesinde çözmeyi başarmıştır. Türk kültür ve tarihiyle ilgili ilk metinlerdir. Hem tarih hem sanat zamanı bakımından oldukça önemlidir. Ek olarak Türk Edebiyatı’nın da ilk mühim eseri olarak kabul edilen Orhun Anıtları; Vezir Tonyukuk, Kültigin ve Bilge Kağan adına dikilmiştir.

Kültigin Anıtı’ndan bir detay
  • Tonyukuk Anıtı (720-723): Bilge Kağan’ın meşhur veziri Tonyukuk, anıttaki yazıtları kendi ağzından yazdırmıştır. Çin ile meydana getirilen cenk ve meşhur vezirin yaşam öyküsü anlatılmıştır.
  • Kül Tigin Anıtı (732): Anıt, büyük bir kaplumbağa heykelinin üstüne oturtulmuştur. Bilge Kağan bu anıtı ordularının komutanı olan ağabeyi Kül Tigin adına diktirmiştir.
  • Bilge Kağan Anıtı (735): Bilge Kağan’ın ölümünden sonrasında, onun anısına dikilmiştir. Bilge Kağan’ın yer almış olduğu devrin vakaları, katılmış olduğu savaşlar Çince ve Türkçe anlatılmıştır.

 

Leave a Reply

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir