Köroğlu Destanı, Köroğlu Destanı Özellikleri, Köroğlu Destanı Özeti

Her ne kadar bazı özellikleri itibariyle Ortaasya’ya dayanan sadece tam olarak oluşumunu Anadolu’da gerçekleştirmiş Ruşen Ali’nin yaşamış olduğu kahramanlıkları özetleyen destana “Köroğlu destanı” denir. Bu destanın içinde Köroğlu’nun gerçekleştirmiş olduğu toplamda 24 değişik serüven bulunmaktadır. Öteki destanların haricinde bu destanın tamamı manzum şekilde değildir. Destanın bütünü manzum ve mensur karışık olarak anlatılmaktadır. Köroğlu Destanı, birçok bölgede bilhassa de Anadolu, Rumeli ve Azerbaycan’da değişik şekillerde ve kahraman isimleriyle anlatılmaktadır.

Köroğlu Destanı’nın zamanı tam olarak tespit edilebilmiş değildir. Sadece destanda anlatılan bazı olaylardan yola çıkılarak 16. yüzyıl tespiti yapılabilmektedir.

Köroğlu, halkın gözünde adaleti, yiğitliği, yardımseverliği ve inancı ifade eden bir kişidir. Bu bakımdan Türk halkının gönlünde yer tutmuş bir kişiliğe bürünmüştür. Anadolu’da beylerin halka yapmış olduğu zulme başkaldırının temsilcisi Köroğlu olmuştur. Halk tarafınca böylesine önemsenen ve sevilen bir kahraman olan Köroğlu ölümsüzlüğe kavuşmuştur.

Bu destanların Anadolu halkı tarafınca oldukça sevildiğini ve halkın içinde Ruşen Ali’ye karşı sonsuz bir sevgi beslendiği zamanı bir gerçektir. Bundan dolayı gene bu zamanda yaşamış halk şairi olan Köroğlu’nun şiirleri de bu destanla bütünleşmiştir.

Köroğlu Destanı’nın Özeti

Ruşen Ali’nin Yusuf isminde bir at ustası olan babası vardır. Bolu Beyi’nin ise o dönemde atlara olan düşkünlüğü tüm halk tarafınca bilinmektedir. Bigün Bolu Beyi, at seyisi olan Yusuf’tan kendisine yaraşır bir tay bulmasını ister. Yusuf, büyüdüklerinde Bolu Beyi’nin istediği özellikte olacağına inanılmış olduğu iki zayıf tay bulur ve bu tarz şeyleri satın alır. Sadece Yusuf’un bulmuş olduğu tayı beğenmeyen Bolu Beyi, bunun kendisine karşı bir hakaret bulunduğunu düşünür ve at seyisinin gözlerine mil çektirir.

Babası zulme uğramış ve gözlerini yitirmiş önde gelen Köroğlu, babasının tavsiyelerine uyarak tayı büyütür. Tay büyür ve eşi benzeri olmayan bir Kırat olur. Bolu Beyi’ne seçilen tay artık Köroğlu’nun Kırat’ı olmuştur.

Eşi benzeri olmayan bir ata haiz olan Ruşen Ali, kuvvetli bir yiğit olup babasının öcünü almak ister. Baba-oğul intikam andıyla yola çıkarlar. Abıhayatı (Ölümsüzlük suyu) bulurlar ve Ruşen Ali bu sudan içerek ölümsüzlüğe kavuşur. Bununla beraber Ruşen Ali birçok niteliğe de haiz olur.

Baba-oğul geri döner ve Bolu Beyi’ne yakın bir yer olan Çamlıbel’i kendilerine yurt edinirler. Burada gösterdiği kahramanlıklarla beraber Köroğlu çevresinde bir sürü adam da toplamış olur. Birçok askeriyle beraber Bolu Beyi’ne cenk açar ve onu bozguna uğratır. Bolu Beyi’nin kız kardeşine aşık olan Köroğlu, onu kaçırarak evlenir. Bundan sonrasında hayatına fakirlere garibanlara yardım ederek geçirir. 

Yiğitliği ve mertliğiyle ün salan Köroğlu, tüfeğin buluş edilmesiyle beraber büyük bir üzüntüye kapılır. Rivayete nazaran “Delikli demir çıktı, dünyanın tadı kalmadı.” der ve ortalıktan kaybolur.

Köroğlu Destanının Özellikleri

Köroğlu bir destan mıdır yoksa halk hikayesi mi?” şeklinde yoğun bir münakaşa vardır. Esasen taşımış olduğu bazı özellikler bakımından hem destan hem de halk hikayesi özelliklerini üstünde taşımaktadır. Kırat şeklinde destansı bir varlığın bulunması, önceki Türk destanlarında da görülen “Körün oğlu” motifleri, Ruşen Ali’nin aşırı derecede kuvvetli olması ve gene aynı şekilde ölümsüzlüğe ulaşması destansı özelliklerdir. Sadece bu olayların düzyazı şekilde anlatılırken duyguların ve konuşmaların olduğu bölgeler nazım olarak ifade edilmesi de halk hikayesi hususi durumunu gösterir.

  • Son dönemlerde oluşmuş Türk destanlarından biridir.
  • At Seyisi olan Yusuf’un oğlu Ruşen Ali’nin nam-ı öteki Köroğlu’nun göstermiş olduğu yiğitlikler anlatılır
  • Bu destan nazım ve düzyazı karışık bir halde anlatılır.
  • Zamanı tam olarak belli olmasa da 16. yüzyıl olduğu tahmin edilir.
  • İslamiyetin etkisiyle beraber bu destanda tanrı ya da tanrıçalara rastlanmaz.
  • Bu destanda muhteşem özellikler öteki destanlarda olduğu şeklinde görülür. Bilhassa Köroğlu’nun 15 yaşlarında koca çınarları bile elle sökecek kadar güçlüdür.
  • Her ne kadar muhteşem özellikler gösterse de olağan özellikler de bulunmaktadır.
  • Destanın içinde mühim bir yer tutan Kırat, destansı bir kahramandır.

Leave a Reply

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir