Masal Nedir? Masalların Özellikleri

Çoğu zaman halk tarafınca oluşturulan, sözlü olarak kuşaktan kuşağa anlatılan ve muhteşem vakalarla süslenmiş, gerçek dışı olayların anlatıldığı anlatı türüne masal denir.

Masallarda anlatılan vakalarla beraber dinleyici düşsel bir yolculuğa çıkarılmaktadır. Her ne kadar muhteşem vakalar anlatılsa da gerçek vakaları ele alan örnekleri de bulunmaktadır. Öteki türlerden ayrılan en mühim özelliklerden biri anlatılanların gerçek olduğu yönünde bir inandırma kaygısının olmamasıdır. Bu türde olayın geçmiş olduğu yer ve süre kesinlikle belli değildir.

Masalların deposu mevzusunda kati bir data yoktur. Daha oldukca halk içinde gerçekleşen olaylardan ya da mitolojik ögelerden oluştuğu görüşleri mevcuttur.

Masalların Özellikleri

  • Anlatılan olayların gerçek olduğu yönünde inandırma kaygısı yoktur.
  • Esrarengiz ve düşsel bir dünya oluşturulur, okuyucu ya da dinleyici bu dünyanın içine çekilir.
  • Yer terimi belirsiz bir halde okuyucuya aktarılır. Olayların gerçekleştiği bölgeler “Kaf dağının ardındaki ülke, padişahlar ülkesi” şeklinde belirsiz yerlerden oluşmaktadır.
  • Vakit terimi da mekan şeklinde belirsizdir. Olayların geçmiş zamanda gerçekleşmiştir ve zaman içinde ilgili olarak “Evvel süre içinde, kabul saman içinde” şeklinde tanımlamalar yapılır.
  • Olayların anlatımında duyulan geçmiş süre kipi olan “-miş” ya da geniş süre kipi “-r” kullanılır.
  • Masallar tekerleme isminde olan bir bölümle adım atar. Tekerlemeler ile hem gerçeklik algısı yok edilir hem de dinleyicinin dikkati çekilir.
  • Olayların sonunda yer edinen tekerlemelerde ise iyi dilekler yansıtılır. Bu tekerlemeler kalıplaşmış sözlerden oluşmaktadır.
  • Anlatılardaki kahramanlar çoğu zaman insanlardan oluşsa da cin, peri, dev, cadı şeklinde muhteşem özellikler barındıran insan dışı kişilerde yer almıştır.
  • Her insanı ilgilendiren iyilik-kötülük, doğruluk-haksızlık, güzellik-çirkinlik ve yardımseverlik şeklinde evrensel mevzular işlenir. Dolayısıyla ulusal ve dini motifler kesinlikle bulunmaz.
  • Bu türün eğitici bir yönü vardır. Amaç insanlara ve bilhassa de küçüklere ders vermek, nasihat vermektir.
  • Vaka özetleyen metinlerde olduğu şeklinde öyküleyici ifade ve betimleyici ifade kullanılır.
  • Çoğu zaman mutlu bir sonla biter ve iyiler daima kazanır. Bununla beraber küçüklere iyilerin daima mutluluğa kavuşacağı anlatılmak istenir.
  • Düz yazı şeklinde oluşturulur.
  • Vakalar beş değişik bölümde dinleyiciye aktarılır.

Masalların Bölümleri

Masallar beş bölümden oluşmaktadır. Bu bölümler şu şekildedir:

1) Döşeme: Olayların anlatımı öncesinde tekerlemelerin okunduğu döşeme kısmı yer almıştır. “Bir varmış, bir yokmuş…” şeklinde kalıp haline gelmiş tekerlemelerle dinleyicinin dikkati çekilir.

2) Serim: Anlatılacak olan vaka ve kişiler hakkında data verildiği bölümdür.

3) Düğüm: Olayların gerçekleştiği bölümdür. Bu bölümde vakalar düğümlendiğinden dinleyicilerin merak ve coşku duyguları doruğa ulaşır.

4) Çözüm: Düğümlenen olayın çözüldüğü ve bir sonuca vardığı bölümdür. Vakalar bir sona kavuşur ve dinleyicilerin de merak duygusu giderilmiş olur.

5) Arzu: Anlatılan olayların sonunda iyi dileklerin belirtildiği bölümdür. İyi dileklerin dile getirilmiş olduğu tekerlemeler çoğu zaman kalıplaşmış sözlerden oluşmaktadır.

Türk Edebiyatında Masal

Masal kelimesinin Türkçeye Arapça “Mesel” sözcüğünden geçmiş olduğu biliniyor. Türk edebiyatında masalı bir tür olarak kabul eden Ziya Gökalp olmuştur. Türkçülüğün Esasları adlı eserinde bir edebiyat türü olarak değerlendirmiştir. Keloğlan masalları Türk edebiyatında büyük bir yer kaplamaktadır. Keloğlan’ın kurnazlığı ve üstün zekası ön plana çıkarılan özelliklerdendir.

9.Derslik Mevzuları I SlaytMasal Ders Videosu

Leave a Reply

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir