Meddah, Meddah Nedir? Meddah Özellikleri, Meddah Oyunu

Tek bir kişinin topluluk karşısında taklitlere ve güldürüye dayanarak anlattığı hikayelere meddah oyunu denir. Bu oyunu tek başına özetleyen ve canlandıran kişiye de meddah denir. 

Arapça “Medh” kelimesinin türetilmesinden elde edilmiş meddah sözcüğü öven, oldukca metheden (oldukca öven) anlamlarını taşır. Sonrasında bu oyunu oynayan kişilerin yaptıkları işe de “meddahlık” adı verilmeye başlanmıştır.  Meddah halkın kendisini görebileceği yüksek bir yere sandalyesini yerleştirir ve anlattığı oyundaki kişileri tek başına canlandırır. Bu bakımdan oyuncunun tüm kişileri kendi üstünde toplayan bir oyuncu olarak yorumlamak doğru olacaktır. Sahneye çıkan oyuncu canlandırdığı kişileri çoğu zaman ses ve konuşma yönüyle yansılamak eder. Bu da bu tiyatro geleneğinin beceri isteyen bir yönüdür.

Meddah oyunu Geleneksel Türk Tiyatrosu içinde mühim bir yer meblağ. Tiyatronun dünya genelindeki gelişimine bakacak olursak oyunların ilk çıkış noktası güldürüye ve taklide dayandığı görülür. Bilhassa doğu kültüründe öykü anlatma geleneği oldukca eski dönemlere dayanır. Bilhassa Türk kültürü derinlemesine incelendiğinde İslamiyet öncesinde de Türk toplumunda öykü anlatma geleneğinin oldukca yaygın olduğu görülür. Tüm bu tarz şeyleri düşündüğümüzde Türk halkı içinde meddah geleneğinin önemi daha kolaylıkla kavranabilir. Meddah oyunu halkın toplandığı alanlarda ve kalabalık kahvehanelerde oynanırdı. Türk halkı tarafınca oldukca sevilen bu oyun kendine her kesimden seyirci bulurdu.

Meddah oyununda dekor yok denecek kadar azdır. Her insanın görebildiği sahnede yalnızca meddahın oturması için bir iskemle bulunur. Sahnedeki oyuncunun elinde bir sopa ve mendil bulunur. Mendili oyun içinde hanım rolüne bürünmek, ses taklitleri yapmak için kullanan meddah; değneği ise tüfek, at, saz ve seyircinin dikkatini çekmek, gürültü olduğunda seyirciyi susturmak şeklinde amaçlarla kullanır. Hikayeleri özetleyen şahıs, anlatacağı hikayeye başlamadan ilkin “Haak dostum Haak!” şeklinde seslenir ve öykü adım atar. Öykü sonunda ise seyirciden özür dileyerek oyunu bitirir.

Meddah Oyununun Özellikleri

1. Övmek anlamına gelir.

2. Tek kişilik oynanan bir öykü anlatma oyunudur.

3. Geleneksel Türk tiyatrosu içinde mühim bir yeri vardır.

4. Bu oyunda dekor yoktur. Yalnız bir mendil ve sopa ile oyun icra edilir.

5. Doğaçlama olarak oynanır.

6. Sahnede olan oyuncu tek başlangıcında birçok karakteri ses taklitleriyle canlandırır.

7. Bu oyunda günlük vakalar, destanlar, masallar anlatılır.

Günümüzde değişen kültür yaşamı ve televizyonların evlere girmesiyle beraber öykü anlatma geleneği de yok denilecek kadar azalmıştır. Bundan nasibini alan meddah oyunu günümüzde artık Ramazanlarda hususi olarak oynanmaktadır. Sadece günümüzde bu tiyatro geleneğine benzeyen stand up geleneği kendine geniş bir fanatik kitlesi bulmuştur.

Leave a Reply

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir