Metinlerin Sınıflandırılması

Metin, dil vesilesiyle bir araya getirilmiş anlamlı kelimeler ya da cümleler topluluğu olarak ifade edilebilir. İnsanın kendini ifade etme gücünün gelişmesi, edebiyat ve bilim alanlarında görülen ilerlemeler sonrasında değişik alanlarda yazılan metinlerle beraber “Metinlerin Sınıflandırılması” ihtiyacı dünyaya gelmiştir.

Edebiyat alanında yazılan eserler; biçimlerine, gerçeklikle olan ilişkilerine, mevzularına ve teknik özelliklerine gore türlere ayrılarak sınıflandırılmıştır. Meydana getirilen sınıflandırmalarla beraber bu metin türlerinin daha rahat anlaşılması sağlanmakla beraber birbirlerinden ayrılması kolaylaşmıştır.

Metinlerin Sınıflandırılması Tablosu

Yukarıda da bahsettiğimiz şeklinde her metnin yazılış amacı, gerçekliği ele alış biçimi ve mevzuları birbirinden değişik olmaktadır. Bazı metinler data vermeyi ve öğretmeyi amaçlarken bazı metinler ise insanların duygularına dokunabilmeyi amaçlar. Metin türleri çeşitli özellikleri baz alınarak şu şekilde sınıflandırılabilir:

Sanat Metinleri

1. Coşku ve coşku dile getiren metinler (şiir)

2. Vaka çevresinde gelişen metinler

a. Göstermeye bağlı metinler

  • Çağıl Tiyatro (Dram, Trajedi, Güldürü)
  • Geleneksel Türk Tiyatrosu (Karagöz, Orta Oyunu, Meddah)

b. Anlatmaya bağlı metinler

  • Roman
  • Öykü
  • Masal
  • Fabl
  • Destan
  • Halk Hikayesi

Öğretici Metinler

1. Kişisel yaşamı mevzu alan metinler

  • Mektup
  • Günlük
  • Anı
  • Yaşam öyküsü
  • Otobiyografi
  • Seyahat yazısı

2. Gazete çevresinde gelişen metinler

  • Eleştiri
  • Yazı
  • Tecrübe etme
  • Fıkra
  • Haber Metni
  • Söyleşi

3. Felsefi metinler

4. Tarihî metinler

5. Bilimsel metinler

Yazınsal̂ Metinler ile Öğretici Metinlerin Karşılaştırılması

Evvelde metinler bir tek nazım ya da düzyazı olup olmadıklarına gore sınıflandırılıyordu. Sadece sonrasında metinlerin sınıflandırılması daha kapsayıcı bir halde metnin yazılış amacı, hedef kitlesi, ifade seçimi, gerçeği ele alışı şeklinde birçok etken ölçüt olarak belirlenmiştir.

Metinlere ilişkin sınıflandırılma yapılırken ele alınan ölçütler ve metin türleri arasındaki farklar şu şekilde özetlenebilir:

Yazınsal̂ Metinler – Öğretici Metinler

Yazınsal Metinler Ölçütler Öğretici Metinler
Kurgusal gerçeklik vardır Gerçeklik Gerçekler vardır.
Güzel duyu zevk vermek. Amaç Data vermek, öğretmek.
Ifade süslüdür. Üslup Resmi bir üslup vardır.
Ifade özneldir. Ifade Ifade nesneldir.
Yan ve mecaz anlamlıdır. Anlam Gerçek anlamlıdır.

İLGİNİZİ ÇEKEBİLECEK YAZILAR
PDF / Slayt
9.Derslik Ders Mevzuları
TYT Türkçe 
AYT Edebiyat

Leave a Reply

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir