Modern Deniz Hâkimiyet Teorisi Nedir?

Amerikalı Amiral Alfred Thayer Mahan (1840- 1914), bir devletin büyüklüğünün kıyılarının uzunluğu ve limanlarının özelliğiyle ölçülebileceğini dolayısıyla internasyonal ilişkilerin düzenlenmesinde ve dünya politikasının kontrolünde egemen unsurun deniz egemenliği bulunduğunu ortaya koydu.

Mahan, ulusal yayılmanın denizlere yönelmesi icap ettiğini, deniz egemenliğinin ABD’yi dünya egemenliğine götüreceğini söylüyordu. Mahan, kitabının “Elements of Sea Power” (Deniz Gücünün Unsurları) adlı bölümünde bir ülkenin deniz gücü için “bir devletin denize olan coğrafi konumu”, “ülkenin fiziki yapısı kısaca ülkenin organik kıyı şeridinin yapısı”, “coğrafi alanın fiziki ve beşerî coğrafyaya tesiri”, “nüfus gücü”, “cemiyet yapısı”, “ülkelerin yönetim yapısı” olmak suretiyle altı faktörün etkili bulunduğunu belirledi.

Mahan’ın “Güç denizlere egemen olmakla kazanılır.” politikasına ilişkin eserleri ABD, İngiltere, Japonya ve bilhassa Almanya’da büyük ilgi görmüş oldu. Bu yüzden II. Wilhelm zamanında Almanya, dünyada büyük güç olabilmenin yollarını denizlerde aramaya yöneldi.

Mahan, dünya hâkimiyetinde Rusya kara gücü ile İngiliz deniz gücü arasındaki mücadelenin devam ettiğini belirterek bu çatışma ve mücadelenin Asya’nın 30 ve 40. paralelleri içinde (Mançurya’dan Türkiye’ye kadar olan bölge) kalan savaşım bölgesine egemen olma amacına yönelik bulunduğunu iddia etti. Eserlerinde ülkelerin internasyonal ilişkilerinde ticaretin büyük öneme haiz bulunduğunu belirten Mahan, dünya üstündeki savaşların, dünya ticaretinde mümkün olmasıyla birlikte oldukca avantaja haiz olmak için yapıldığı iddiasında bulunmuş oldu. XVII, XVIII ve XIX. yüzyıllar üstüne yapmış olduğu incelemeler sonunda Mahan’da, dünya üstündeki tarihsel uğraşların çoğu zaman denizlerin kontrolü için meydana getirilen devamlı bir savaşım olduğu kanısı oluştu. Bu kanıyla “Dünya egemenliğinin anahtarı deniz yollarının kontrolündedir.’’ tezini ortaya attı ve savundu.

Leave a Reply

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir