Modernizm Nedir? Modernizmin Özellikleri

Temelleri 14.yüzyıla kadar giden modernizm terimi, reform-rönesans şeklinde hareketlerin etkisiyle güçlenen bilimsel, kültürel, endüstri ve siyasal alanlardaki değişikliklerin cemiyet yaşamını etkilemesiyle geleneksel olandan kopuşu ve ortaya çıkan değişiklik zihniyetini ifade eder. 

Modernizmi kolay bir halde ele almanın ve ifade etmenin pek de kolay olmadığını söyleyebiliriz. Bu sebeple yeni manasını taşıyan bu kavramın tam olarak algılanabilmesi için eski olanla bir karşılaştırma yapmak gerekir. İşte burada bazı problemler karşımıza çıkar. Sözgelişi içinde bulunduğumuz 21.yüzyılı 20.yüzyılla karşılaştırdığımızda yeni olduğu vurgulanabilir sadece bir yüzyıl sonrasında içinde bulunduğumuz yüzyılın da eski bulunduğunu söylemek zorunda kalacağız. Dolayısıyla “Yeni” olarak tanımlayacağımız ve örnek vereceğimiz olgular bir süre sonrasında eski olarak değerlendirilecektir.

Modernizm sosyoloji bilimine ilişkin bir terimdir. Modernizm batıda keşifler, rönesans ve düzeltim hareketlerinden sonrasında 16. Ve 17. yüzyıllarda süregelen bir düşünce hareketidir. Bununla birlikte modernizm 18.yüzyıldan sonrasında gittikçe gelişen ve 20.yüzyılda II.dünya savaşına kadar tesirleri yoğun bir halde hissedilen düşünce ve sanat akımıdır.

Bu akımı genel olarak lügat anlamı ve terim anlamı olmak suretiyle iki başlık altında incelemek gerekiyor.

Modernizm Nedir ?

A) Lügat Anlamıyla Modernizm:

Modernizm – Modernus

Modernus – Çağıl-us

Çağıl – Moda: Derhal, şimdi, yeni

Modernizm – Çağıl-izm

Çağıl: Derhal, şimdi, yeni olan

İzm: Batı dillerinde kullanılan bir son ektir. Sonuna geldiği kelimenin anlamı ile ilgili olarak onu benimseyen, sahiplenen  anlamları verir. Hem de bu tipik görüşleri, hususi fikir sistemlerini ifade eder.

B) Terim Anlamıyla Modernizm:

Çağdaşlaşma akımı kısaca geleneksel(eski) olanı yeni olana uydurma çabası içinde olan bir akımdır.

Modernizm Ne Vakit/Iyi mi Dünyaya gelmiştir?

Bu kavram Batı’da “modernus” şeklinde ilk kez 12. ve 13.yüzyılda kullanılmıştır. Sonrasında 16. ve 17.yüzyıllarda daha çok gündeme gelmeye başlamış ve bilhassa kiliseye bir tepki olarak güçlenmiştir. Kiliseye karşı bir tepki vardır bu sebeple kilise insani değerleri yok sayarken bilime ve insan aklına lüzumlu önemi de vermemiştir. Coğrafi keşifler, düzeltim ve rönesans hareketleri, buğu gücünün keşfedilmeye başlanmasıyla hızlanan sanayileşme ve kentleşme modernizmin temellerini güçlendirmiştir. 

Modernizmi belli başlı bir düşünce hareketi durumuna getiren düşünürler ise Descartes, Montesquie, Jean Jack Rousseau ve Kant olmuştur. 18. yüzyılda Kant bu akımın daha sistemli bir hale gelmesini elde etmiştir.

Aydınlanmacılar tarafınca sistemli hale getirilen modernizm terimi 18. yüzyıldan itibaren günlük yaşamın birçok alanına tesir eder hale geldi. Bu akım insanlara şunları vaat etmeye başladı:

  • İnsanı özgürleştirmek
  • İnsanları daha varlıklı yapmak
  • Barışın tam olarak sağlamak
  • Tüm vaatlerin sonucunda insana mutluluğu getirmek

(Sadece bu vaatlerin gerçekleşmemesi üstüne eleştiriler artmış ve postmodernizm dünyaya gelmiştir. Bu mevzuda daha çok informasyon için Postmodernizm adlı yazımıza göz atınız.)

Modernizmin Özellikleri

1) İnsan Aklına Güvenmek ve Ona Ehemmiyet Vermek

Bu akımın temelinde düşünsel özellikler barınmaktadır. Dolayısıyla bilime ve akıla ehemmiyet vermekle beraber eleştiri yapmak, sorgulamak şeklinde özellikler gösterir.

2) Tek Bir Gerçekliğe İnanmak

Akımın temelinde nesnel bir gerçekliğin olduğu ve bunun da tüm dünyada geçerli olacağı savunulmaktadır. Adım adım gidilerek mutlak bir gerçekliğe yetişebilmek mümkün olacaktır.

3) Evrensel Terbiye İnancı

Evrensel bir terbiye inancının oluşturulabileceğini savunmuşlardır. Onlara gore tüm dünyada uyulması ihtiyaç duyulan değerler mevcuttur.

4) Sorgulamak

Toplumsal yaşamda ve etik değerlerde her şey sorgulanmaya ve neden-sonuç ilişkisi altında cevaplar aranmaya başlanmıştır.

Modernizmin Edebiyata Tesirleri

Her alanda büyük bir tesir gücü bulunan bu akım naturel olarak edebiyatı da tesir altına almıştır. Edebiyatta modernizmin izlerini şu şekilde sıralayabiliriz:

1) Realizm akımına bağlı olmak: Realizm bir edebiyat akımıdır. Realizm akımı çevremizdeki nesne ve vakaları görüldükleri şeklinde anlatmaktır. Gerçekçi yazarlar nesne ve vakaları göründükleri şeklinde ele alırlar. Tüm vakalar anlatılabilir.

2) Gözleme dayanmak: Gözlem, çevremizdeki nesnelerin ve olayların onları benzerlerinden ayırıcı özelliklerini görmek maksadıyla onlara bakmaktır.

3) Tasvire/betimlemeye öncelik vermek: Çağıl romanda tasvir oldukca mühim bir yer meblağ. İnsanların yaşadıkları çevre ile kişilikleri örtüşür. Bu yüzden romanlarda tasvire öncelik verilir. Çağıl romanlarda kahramanlar, tipler ve karakterler  yaratılır.

4) Dil ve anlatımda yeniyi aramak: Dil ve ifade hususunda gelenekselliğe karşı çıkılmış ve yeni ifade şekilleri aranmıştır.

5) Yeni mevzuları işlemek: Bu akımın etkileriyle insanoğlunun yalnızlığı, toplumsal yaşamdan kaçış şeklinde mevzular ağırlıklı olarak işlenmeye başlanmıştır.

Referanslar

Referanslar

https://www.britannica.com/art/Modernism-art

http://theconversation.com/explainer-what-is-modernism-24534

http://www.utoledo.edu/library/canaday/guidepages/Modernism2.html

Leave a Reply

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir