Moğollar veya Cengizhan Türk mü?

Türkiye’de Moğol zamanı incelemelerinde en fazlaca ön plana çıkarılan mevzu Moğolların Türklüğüdür.

Nitekim bu sorun hala taze ve günceldir. Normal olarak Cengiz ve Moğollar hakkaten bu millete mensup iseler, onları Türk tarihinden söküp atmaya yada Türk milletlerinin maddi içsel hayatına türlü sebeplerle ağır darbe indirmiş bu hükümdarla, onun Hülagü şeklinde torunlarını Türk evveliyatına kazandırmaya çalışmak doğru değildir.

Mevzu hakkında tarihçiler kati çizgilerle iki gruba ayrılmış gözükmektedir. Bir grup meseleyi Moğolların, Türk olmadıkları halde kendilerini Türkistan’a ve Türk soyuna aitmiş şeklinde gösterme çabası olarak niteler. Bunlar, Moğolların Türk olmadığına ilişkin görüşlerini Türkçe ve Moğolcadaki orman hayvanlarının isimlerinin, sayıların ve akrabalık ifade eden kelimelerin birbirinden değişik olmasıyla ispatlama yolunu tercih etmişlerdir.

Zaman içinde ve Türk Moğol ilişkilerinin yoğunlaşmasıyla benzeşmeler ortaya çıkmıştır. Nitekim sonraki dönemde bozkır hayvanlarına ilişkin isimlere dair Türkçe ve Moğolcada bazı benzerlikler gözlemlenmektedir.

Moğollar Türk müdür?

Aslına bakarsan antropologlar da Türklerle Moğolları kaba çizgilerle iki ayrı ırk olarak nitelemektedirler. Diğeri grupsa Moğolların Türklerin akrabası olduklarını iddia eder, hattâ içlerinden bazıları Cengiz’in aynı ırka mensup iki milleti tek bayrak altında birleştirme başarısı göstermiş zamanı bir kahraman olarak benimsenmesini ve önemsenmesini ister.

Bu tartışmada kim bilir iki grubun anlaştığı tek mevzu, bazı Moğolların Türkleştiği, bazı Türklerin Moğollaştığı noktasıdır. Zira Moğolların İslam dünyası içindeki durumu, hakim oldukları ve devlet kurmuş oldukları öteki topraklardakinden değişik gelişmiştir. Onlar, İslam diyarlarında zaman içinde hem İslamiyeti kabul etmişler, hem de yerleşerek Türkçe konuşmaya başlamışlardır.

Kaldı ki meseleyi bugünkü milliyet anlayışıyla çözmek neredeyse mümkün değildir. Bir zamanlar boy ve topluluk halinde yaşayanları birbirinden ayırt etmek fazlaca zor olsa gerek. Üstelik Moğol adı, bir siyasal birliği temsil etmek suretiyle sadece XII. yüzyılda kullanılmaya başlanmıştır.

Moğolların, ilkin tabiiyetlerine aldıkları Uygurlar, sonrasında istihdam ettikleri ve kaynaştıkları Türk unsurlar vasıtasıyla Türk devlet teşkilatını büyük oranda benimsemeleri, Türk destanlarını kendilerine uyarlamaları, meseleyi daha girift hale getirmiştir. Bozkır kültürünün her iki milleti, hem Türkleri hem de Moğolları etkilediği ve bu sebeple devlet anane, teşkilat ve müesseseleri açısından benzeşmelerin olağan karşılanması gerektiği tezi de ortada durmaktadır.

Özetle Moğolların Türk olup olmadıkları hususunda çeşitli fikirler vardır ve bu fikirler kanıtlarla desteklenmiştir. Kati olarak Moğollar Türktür yada Moğollar Türk değildir demek hakkaten fazlaca zor olsa gerek.

Leave a Reply

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir