Mübarizeddin (Atabey) Ertokuş Kimdir?

Mübarizeddin Ertokuş, Türkiye Selçuklu Sultanlarından I. Gıyâseddin Keyhüsrev (1192-1196, 1205-1211), I. İzzeddin Keykâvus (1211-1220) ve I. Alâeddin Keykubâd (1220- 1237)’ın sultanlığı döneminde Antalya ve Isparta havalisinin valiliğini yapmış oldu.

II. Kılıç Arslan’ın veliaht atama etmiş olduğu Gıyâseddin, pederinin vefatından sonrasında biraderi Rükneddin Süleyman-şah’a karşı mevkiini muhafaza edemedi ve Konya’yı terk ederek evvel Suriye’ye sonrasında da İstanbul’a gitmek (593-1196/1197) mecburiyetinde bırakıldı. Sultan Gıyâseddin, bu cebri yolculuğu esnasında Mübarizeddin Ertokuş’u da yanında götürdü.

Rükneddin Süleyman-şah’ın 600 (1203/1024) de vefatı üstüne Mübarizeddin Ertokuş, Sultan Gıyâseddin ile beraber yine Anadolu’ya döndü. Gıyâseddin Keyhüsrev 601 (1204/1205) senesinde ikinci kez Türkiye Selçuklu tahtına çıkınca daha oldukca ticari maksatlar sebebiyle 603 (1206/1207) de Antalya’yı fethetti. Mübarezeddin Ertokuş kurtarılışı gerçekleştiren komutanlardan biriydi ve bu vaka sonrasında Antalya subaşılığına getirildi. Gıyâseddin Keyhüsrev’in vefatına kadar da bu bölgenin valiliğinde kaldı.

Mübarizeddin Ertokuş Kimdir?

Sultan Gıyâseddin Keyhüsrev’in vefatı ile İzzeddin Keykâvus ile biraderi Alâeddin Keykubâd içinde zuhur eden taht kavgalarını fırsat bilen kent halkı ayaklanarak Selçuklu hâkimiyetine kısa bir süreliğine de olsa son verdi. Sadece İzzeddin Keykâvus biraderini Ankara muhasarasında teslim aldıktan sonrasında yine Antalya’yı fethetti ve bu bölgenin idaresini gene Mübarizeddin Ertokuş’a verdi. Ertokuş Alanya’nın fethinden sonrasında Silifke, Manavgat, Anamur ve Maraş üstünden Çukurova’ya kadar olan bölgeyi fethederek Akdeniz’deki yerleşim yerlerini ve limanları Türkiye Selçuklu sınırlarına dâhil etmeye muvaffak oldu.

I. Alâeddin Keykubâd döneminde Mübarizeddin Ertokuş’un sahillerin güvenliğini sağlamakla görevli olduğu anlaşılmaktadır. Üç kez üst üste Antalya ve Isparta bölgesinin valiliğine getirilen Ertokuş’un Selçuklu sultanları ile saygı ve güvene dayalı bir ilişkisinin olduğu görülmektedir. Mübarezeddin Ertokuş’un daha oldukca Isparta ve çevresinde hususiyle de Atabey ilçesinde bayındır faaliyetleriyle meşgul olduğu görülmektedir. Ertokuş’un siyasal yaşamı ve inşa ettirdiği mimari eserler hakkında vakfiyesinden data edinmekteyiz. Mevzu bahis olan vakfiyede Ertokuş, Isparta vilayetinin Atabey ilçesinde Medrese ve Türbe ile Gelendost-Eğirdir yolu üstünde yer edinen Ertokuş Kervansarayını inşa ettirmiştir. Bahsi geçen eserler günümüze kadar emsalsiz haliyle ayakta kalmayı başarmıştır. İbni Bibi, Atabek Mubarizeddin Ertokuş’un Erzincan’a atama edildiğinde oldukca sayıda asker ve büyük bir gömü ile vazife mahallîne gittiğini nakleder. Vakfiyesinde tevliyeti azadlı kölesi Armağanşah üstüne yapması ise evladı olmadığını gösterir.

Leave a Reply

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir