Mülakat Nedir? Özellikleri ve Çeşitleri

Herhangi bir mevzu üstünde sanat, edebiyat, spor, politika, bilim benzer biçimde alanlarda ün yapmış kişilerle soru-cevap şeklinde meydana getirilen konuşmalara mülakat denir. Bu tür bununla birlikte bir görüşme olarak da isimlendirilebilir. Haber alma, data edinme yollarından olan mülakatta başarıyı yakalamak kişinin evvelde hazırlık yapmasına ve soruları ustaca bir halde hazırlamasına bağladır.

Mülakatları icra eden kişiler çoğu zaman gazetecilerdir. Belirlenen bir mevzu üstünde alanında tanınmış kişiyle meydana getirilen soru-cevap şeklindeki konuşmalar yazıya dökülerek kamuoyuyla paylaşılır. Burada söz mevzusu konuşmanın daha resmî bir halde yapıldığı da unutulmamalıdır. Alanında tanınmış kişiyle meydana getirilen konuşmalar çoğu zaman evvelde iyi bir halde planlanıp yapılır.

Bir yanlış kalıplaşma sonucunda günlük hayatta mülakat türünün isminin kullanımı yerine röportaj sözcüğü kullanılır hale gelmiştir. Röportaj denildiğinde kastedilmek istenen aslen mülakattır.  Bundan dolayı bu türü ve röportajı birbirinden ayırt etmeliyiz.

Mülakat Özellikleri

→ Bir sanatçıyı daha iyi tanımamızı sağladığından mühim bir türdür.

→ Data verme, tanıtma benzer biçimde amaçları olduğundan öğretici metinlerdendir.

→ Öncesinde titiz ve detaylı bir hazırlık emek vermesi gerektirir.

→ Anlatımın mütevazı ve açık olmasına dikkat edilir.

→ Kişinin konuşmaları değiştirilmeden ve yorumlanmadan olduğu benzer biçimde aktarılır.

→ Söyleşmeye bağlı ifade türünden yararlanılır.

→ Sorular öncesinden büyük bir ustalıkla hazırlanmalıdır.

→ Üstünde konuşulan mevzu toplumu ilgilendiren, toplumun ilgisini çekecek türde olur.

→ Üstünde konuşulacak olan mevzunun uzmanlarıyla mülakat yapılır.

→ Mülakatı meydana getirecek kişinin kibar ve nazik olması gerekir, konuşma üslubu burada ehemmiyet arz eder. Sorular, karşı tarafı incitmeyecek bir halde kibarca sorulur.

→ Aslolan amaç data vermek olduğundan çoğu zaman dil göndergesel işlevde kullanılır.

→ Aslına bakarsak yazılı olan bu tür günümüzde görüntülü olarak da aktarıldığından sözlü ifade tür özelliği de taşımaktadır.

→ Bu türde konuşan kadar mülakatı icra eden şahıs de önemlidir. Mülakatı icra eden şahıs evvelde büyük bir titizlikle hazırladığı ve toplumun merak etmiş olduğu ya da ilgili çekici mevzulara yönelik soruları kişiye yöneltir.

Mülakatın Hazırlık Aşamaları

Başarıya ulaşmış bir mülakat, öncesinde iyi bir hazırlık gerektirir. Bu hazırlık aşamalarını şu şekilde sıralayabiliriz:

  • Konuşulacak kişinin belirlenmesi ve mülakatla ilgili kişiden lüzumlu izinlerin alınması
  • Mevzunun belirlenmesi
  • Belirlenen mevzuyla ilgili detaylı bir araştırmanın yapılması
  • Konuşma yapılacak şahıs hakkında bilgilerin toplanması
  • Yapılacak olan görüşmenin mevzusu ve konuşulacak kişiye sorulacak mülakat soruları hazırlanmış olur. Sorular büyük bir özenle belirlenmelidir. Mülakatı başarıya ulaştıracak en mühim etken doğru soruların konuşmacıya yöneltilebilmesine bağlıdır.
  • Yapılacak konuşmanın yerinin ve saatinin belirlenmesi
  • Daha ilkin belirlenen buluşma detaylarına uymak.

Mülakat Çeşitleri

  • Karşı karşıya yapılanlar
  • Telefonla yapılanlar
  • Mektupla yapılanlar

Türk Edebiyatı’nda Mülakat

Edebiyatımızda mülakat türündeki gelişmeler Tanzimat Süreci’nde çıkarılan gazetelerle beraber başlasa da bu türün ilk başarı göstermiş örnekleri periyodunun meşhur sanatçılarıyla yapmış olduğu görüşmeleri çeşitli mecmua ve gazetelerde yayımlayan Ruşen Eşref tarafınca verilmiştir. Mecmua ve gazetelerde piyasaya sürülen bu mülakatlar hemen sonra kitaplaştırılmıştır.

Bunun haricinde Hikmet Feridun Es, Mustafa Baydar, Gavsi Ozansoy, Yaşar Nabi Nayır, Abdi İpekçi, Yaşar Kemal benzer biçimde adlar bu türde isim yapmış kişilerdir.

İLGİNİZİ ÇEKEBİLECEK YAZILAR
Slayt – PDF
Edebiyat Ders Mevzuları
Türkçe Ders Mevzuları
11.Derslik Mevzuları

Leave a Reply

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir