Nahit Sırrı Örik

Nahit Sırrı Örik Biyografisi

Nahit Sırrı Örik’in “Sultan Hamid Düşerken” adlı romanını tiyatrocu Kemal Bekir 1976 senesinde “Düşüş” ismiyle tiyatro oyununa çevirdi. Aynı eseri 2002 senesinde beyaz perde yönetmeni Ziya ÖztanAbdülhamit Düşerken” adıyla filme çekti.

Nahit Sırrı Örik, 22 Mayıs 1895 tarihinde İstanbul’da dünyaya gelmiştir. Babası, Abdülhamit II zamanında Hukuk Mektebi öğretim üyesi, Saray mütercimi ve Maarif Nezareti mektupçularından William Shakespeare‘den iki oyun çevirmiş Hasan Sırrı Bey, büyükbabası divan sahibi şairlerden Ahmet Nafız Paşa’dır. Anası Melek Hanım’dır. Hemen hemen dört yaşlarındayken ebeveyninin ayrılmasıyla, üvey anne ve babanın yanında büyüdü. Eğitimine evde bir Türkçe hocası ve bir Fransız mürebbiye ile başladı. Hususi dersler aldıktan sonrasında, Beşiktaş‘taki Afitab-ı Maarif Rüştiyesi’nden (ortaokul) mezun oldu. Sırayla bir İngiliz, bir Fransız Okulunda okudu. Galatasaray Mekteb-i Sultânisi’ne (Galatasaray lisesi) girdi, hiçbirini tamamlamadı. Bir süre sonra 1913 senesinde Mekteb-i Hukuk’un derslerine katıldı ve burayı da yarım bıraktı.

Babasının ısrarı ve hatırı sayılırlığı yardımıyla Berlin büyükelçiliği maiyetîne atama edildi. Berlin’de iken son halife II. Abdülmecid’nin oğlu Şehzade Faruk’un yanında bir operaya hanım kılığında gitti. Ertesi gün Alman gazetelerinde alay mevzusu oldu ve acilen İstanbul’a çağrıldı. Elçilik görevinden ayrıldı, fakat İstanbul’a dönmedi.

Birinci Dünya Savaşı‘nın ikinci yılından itibaren 1915’de Berlin, Tiflis, Paris, Viyana, Roma ve Kopenhag benzer biçimde Batı kentlerinde yaşadı. İlk öyküsü 1927 senesinde Fransa‘da, Fransızca olarak yayımlandı. “Zeynep la Courtisane” adlı bu ilk öyküsü Paris’te Les Oeuvres Libres dergisinde Eylül 1927 ayında yayımlamıştır.

Cumhuriyet’in ilânından ve babasının ölümünden sonrasında 1928 senesinde yurda döndü ve Cumhuriyet gazetesinde yazarlığa başladı. Sonrasında Ankara‘ya yerleşti ve Ulusal Eğitim Bakanlığında çevirmen olarak vazife aldı

Ulusal Eğitim Bakanlığında uzun seneler çevirmen olarak çalıştı. Hasan Ali Yücel döneminde Dünya Klasikleri’ne birer Voltaire ve Balzac çevirisiyle katkıda bulunmuş oldu.

Sonraki yıllarda şiir haricinde edebiyatın nerede ise her türünde ürün verdi. Daha oldukca hikâye, seyahat notları, edebiyat ve tarih araştırmalarıyla tanındı. Eserlerinin mühim bir kısmında “İstanbul konak kültürü” denebilecek bir yaşama tarzını söyledi.

1928 yılından sonrasında sonrasında Cumhuriyet, Tanin, Tan, Milliyet, Edebiyat ve Sanat Gazetesi, Yaşam, Çevre, Gürbüz Türk Evladı, Aydabir, Tarihte Bu Ay, Varlık, Radyo Haftası, Radyo Dünyası, Yelpaze benzer biçimde çeşitli gazete ve dergilere öykü, roman tefrikaları, seyahat yazıları, tecrübe etme, makaleler yazdı ve çeviriler yapmış oldu.

Bilhassa, 1958 senesinde tamamladığı “Eski Vakit Hanımefendileri Içinde” adlı anılarında, bu kültürün içyapısı, gelişmesi, dalgalanmaları, zaaf ve üstünlüklerini ortaya çıkardı. Babasının, Abdülhamit II’in mabeyn mütercimliğinde çalışmış olması, Nahid Sırrı Örik’e, saraylıları yakından tanıma fırsatı vermiştir.

Nahit Sırrı Örik, Ankara‘da iken 15 Temmuz 1933 tarihinden itibaren Yaşar Nabi Nayır ile beraber Varlık Dergisi’ni çıkardı. Babasının 1933‘teki ölümünün peşinden İstanbul‘a döndü.

Nahit Sırrı Örik, yaşamının sonuna kadar çeşitli gazetelerde köşe yazarlığı yapmış oldu. Gazeteci olarak Kayseri, Edirne, Kırşehir benzer biçimde Anadolu kentlerine yapmış olduğu seyahat notlarını yayımladı. Yazdığı makaleler de değişik mecmua ve gazetelerde gösterildi. Roman, hikâye, oyun, tecrübe etme, araştırma, anı ve seyahat türlerinde eserler verdi, çevirileri dahil 30’u aşkın kitabı yayımlandı.

1958 senesinde ilkin dört tefrikalık bir uzun öykü (“Bir Çamaşır Teknesi Önünde”) ve sonrasında bir kısa roman, Turnede Bir Artist Öldürüldü, Vatan‘da yayınlanır. Roman ne yazık ki yazılışı ve yayınlanışından 37 yıl sonrasında, 1995 senesinde kitaplaşır. “Tersine Giden Yol” ve “Turnede Bir Artist Öldürüldü” romanları 1995’te, “Colére de Sultan”ı 2005 “Yıldız Olmak Kolay Mı?” ise sadece 2006’da yayımlanabildi. 2012 senesinde “Gece Olmadan” adlı öykü kitabı ilk baskısı Oğlak yayınevi tarafınca yapılmış oldu.

Nahit Sırrı Örik, sanat camiasına uzak duran bir yazardır. Bunun nedeniyse yaşamak istediği dünyanın yok olmaya başlamasıdır: O, aristokrat geleneği ve Fransız kültürüne hayranlık besler. Kullandığı dil de buna paralel olarak ağırdır. Malum bir öteki mühim gerçek de yazarın eşcinsel olmasıdır. Bu durum, onun dahil olmak istediği dünyadan dışlanmasına neden olan ilk unsurdur. Devrinde kitaplarının tanıtımı ve satışına ihtiyaç duyulan desteğin verilmemesinin en mühim sebebi Örik’in cinsel yaşamı olmuştur.

Nahit Sırrı Örik, 18 Ocak 1960 tarihinde İstanbul’da 65 yaşlarında ölmüştür.

Nahit Sırrı Örik’in “Sultan Hamid Düşerken” adlı romanını tiyatrocu Kemal Bekir 1976 senesinde “Düşüş” ismiyle tiyatro oyununa çevirdi. Aynı eseri 2002 senesinde beyaz perde yönetmeni Ziya Öztan “Abdülhamit Düşerken” adıyla filme çekti.

“Imrenmek” adlı romanı 2009 senesinde yönetmen Parlak zeka Demirkubuz tarafınca aynı adla film yapılmış oldu.

Nahit Sırrı Örik Eserleri:
Öykü:
1929 – Kırmızı ve Siyah
1932 – San’atkârlar
1933 – Eski Resimler
1933 – Colére de Sultan (Fransızca)
1934 – Eve Düşen Yıldırım
1958 – Bir Çamaşır Teknesi Önünde
2012 – Gece Olmadan

Roman:
1946 – Imrenmek
1947 – Tersine Giden Yol
1957 – Sultan Hamid Düşerken
1958 – Turnede Bir Artist Öldürüldü
2006 – Yıldız Olmak Kolay Mı?

Oyun:
1933 – Sönmeyen Ateş
1934 – Muharrir
1949 – Para Uğrunda
1952 – Alınyazısı

İnceleme:
1932 – Edebiyat ve Sanat Bahisleri
1933 – Zamanı Çehreler Çevresinde
1933 – Roman ve Öykü Hakkında Bir Kalem Denemesi
1953 – Yüzelli Senenin Türk Meşhurları Ansiklopedisi
1956 – Yaşam ile Kitaplar
1989 – Abdülhamid’in Haremi
2002 – Bilinmeyen Yaşamlarıyla Saraylılar

Seyahat Notları:
1939 – Anadolu
1941 – Bir Edirne Seyahatnamesi
1955 – Kayseri-Kırşehir-Kastamonu.

Hatıra:
1958 – Eski Vakit Hanımefendileri Içinde

Tercüme:
1949-1956 – Avrupa ve Fransız İhtilali (7 cilt, A. Sorel’den)
1940 – Journal (Antoine Galland’dan)
1940 – Aziyade (Pierre Loti’den)
1947 – Bezgin Hanımefendiler (Pierre Loti’den)
1939 – İsveç Kralı XIII’nci Şarl’ın Zamanı (Voltaire’den)
1944 – XIV. Louis Asrı (3 cilt) (Voltaire’den)

Kaynak:Yaşam öyküsü.info

Leave a Reply

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir