Öğretici Anlatım

Öğretici ifade bir mevzuda data verme, izahat yapma ve öğretme amaçlarıyla oluşturulan ifade türüne verilen isimdir. Öğretici anlatımda kişinin aydınlatılması, bilgilendirilmesi amaçlanır. Bu tür anlatımda nesnellik ön plandadır. 

  Öğretici ifadela oluşturulan metinler mecazlı ve yan anlamlı kelimelerden oluşturulmaz.

Türk edebiyatı incelendiğinde ilk öğretici nitelikteki metinlere “Uygur metinleri“nde rastlanır. Daha sonraki dönemlerde Yusuf Özgü Hacib’in “Kutadgu Bilig“, Edip Ahmet Yükneki’nin “Atabetü’l Hakayık“, Mevlana’nın “Mesnevi” adlı eserleri öğretici anlatıma haiz olan örnek eserlerdendir.

Öğretici Anlatımın Özellikleri

1. Dilin göndergesel işlevi öğretici anlatımda ağır basar.

2. Öğretici anlatımda söz sanatlarına, mecazlı anlatıma yer verilmez. Kelimeler gerçek anlamda kullanılır.

3. Anlatılmak istenen fikir net bir halde anlatılır.

4. Öğretici anlatımla oluşturulmuş metinlerin anlaşılabilmesi için okuyucunun o mevzuda belli bir data seviyesine haiz olması gerekir.

5. Öğretici anlatımlarda açıklayıcı, kanıtlayıcı ve örnekleme şeklinde anlatımlar kullanılabilir.

6. Öğretici anlatımla oluşturulmuş metinlerde mevzuyla ilgili terimlerde kullanılabilir.

7. Ders kitaplarında, makalelerde, ansiklopedilerde öğretici ifade kullanılır.

8. Anlatılanlar verilen örneklerle pekiştirilir.

9. Anlatımı güçleştirici ifadeler kullanılmaz.

10. Daha fazlaca geniş vakit kipi kullanılır.

Öğretici Ifade Örneği

Ahmet Rasim, İstanbul’da, Fatih semtinin Sarıgüzel Mahallesi’nde dünyaya gelmiştir (1865). Babası, Menteşeoğullarından Bahaeddin Efendi’dir. Bu zat, Kıbrıss kökenli ise de, küçükken göç etmiş olduğu Ermenak’ta yetişmiştir. Memurlukla çeşitli bölgeleri dolaşmıştır. Ahmet Rasim’in anası, eski İstanbul konaklarından birinde evlatlık olarak yetişmiş bulunan Nevber Hanım’dır.

Öğretici Ifade ile Açıklayıcı Ifade Arasındaki Farklar

Öğretici anlatımla açıklayıcı ifade çoğu zaman birbirine karıştırılır. İki ifade türü içinde ince ayrıntılar bulunmaktadır.

Öğretici anlatımlarda yazar tamamen nesneldir. Sadece açıklayıcı anlatımda öznellik yer alabilir.

Öğretici anlatımlarda genel olarak mevzu hakkında bilgiler verilir. Sadece açıklayıcı anlatımda belli probleminin cevabı verilir, Bir mevzuda daha detaylı izahat yapılır.

Açıklayıcı anlatımlarda “niçin, niçin, iyi mi” sorularının cevabı verilir. Öğretici anlatımlarda ise “ne” sorusunun cevabı verilir.

Ek olarak Bkz – > Ifade Türleri

Leave a Reply

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir