Osmanlı Sanatı Hakkında

Selçuklu Devleti ve Beylikler Döneminde mühim bir yere gelen Türk-İslam sanatı geliştirilmiştir. Ek olarak İran ve Bizans sanatından da etkilenen Osmanlı sanatı, kendine özgü bir üslup oluşturarak dünya sanat tarihinde kendisine hususi bir yer edinmiştir. Bu zamanda sanat; genel olarak mimari, süsleme ve el sanatları (maden, halı, minyatür, çini, hat vb.) şeklinde incelenebilir.

MİMARİ

Dini mimari: İlk dönem , klasik dönem ve geç dönem olmak suretiyle 3 bölümde incelenebilir.

  • İlk dönem Osmanlı eserleri İznik, Bursa ve Edirne de verilmiştir.Dini mimari kapsamında cami türbe ve medreseler inşa edilmiştir.
  • Osmanlı klasik dönem mimarisi İstanbul’un fethinden ve 2. Beyazıt döneminden itibaren başlamış ve Osmanlı Devleti kendine özgü bir uslub oluşturmuştur.
  • Klasik dönemde yalpan Külliyeler Osmanlı mimarisinin mühim örnekleri oldu.
  • Osmanlı mimari sanatının en mühim sanatçısı Mimar Sinandır.
  • Mimar Sinan tarafınca meydana getirilen ; Şehzadebaşı Camii ( çıraklık), Süleymaniye Camii ( kalfalık) ve Selimiye Camii ve Mimar Sinan’ın Talebesi Sedefkar Mehmet Ağa tarafınca meydana getirilen Sultan Ahmet Camii klasik devrin mühim camileridir.
  • Geç dönem Osmanlı Mimarisi Avrupa ile olan yakınlaşmalar ev etkileşimler sonucu ortaya çıkmıştır.Bu devrin mühim camileri Dolmabahçe camii ve nuru Osmaniye Camiileridir.

Sivil mimari: Osmanlı sivil mimari örnekleri saraylar, köşkler, kervansaraylar, hanlar,   hamamlar, çeşmeler ( sebil) , su kemerleri ve bedestenlerden ( çarşı) oluşmaktadır.

  • Osmanlının ilk sarayları Bursa ve Edirne de yapılmıştır.İstanbul’un fethiyle Fatih Sultan Mehmet tarafınca meydana getirilen Topkapı Sarayı devlete en uzun süre (4 yy) hizmet etmiş saraydır.Topkapı Sarayına Fatih sonrasında çeşitli ilaveler yapılmıştır.
  •  Geç dönem Osmanlı saraylarında batı tesiri görülmektedir.Dolmabahçe sarayı,Yıldız Sarayı bu zamanda meydana getirilen saraylardandır.
  •  Anadolu’da Geç Dönem saray mimarisinin en güzel örneklerinden birisi de Doğubeyazıt’taki İshak Paşa Sarayı’dır. Cami, medrese, divan, harem, askerî koğuşlar, cephanelik, fırın, hamam ve iş atölyelerinden oluşan bu Saray sıcak, soğuk ve atık su kanallarıyla Osmanlıların ısıtma sistemine haiz ilk yapısıdır.Sarayda Türkiye Selçuklu Devletine ilişik sanatla alakalı özellikler görülmektedir.
  •  Türklerin değişik coğrafyalardan etkilenerek kazandıkları mimari tecrübeler vakit içinde kaynaşarak geleneksel “TÜRK EVİ” ni ortaya çıkarmıştır. Tüm Osmanlı topraklarında inşa edilen bu evler, bugün Balkanlarda ve Kırım’da görülmeye devam ederken tesirleri Irak, Mısır ve Sudan’a kadar yayılmıştır.

SÜSLEME SANATLARI

Osmanlı Sanatı

Minyatür : El yazması eserleri süslemek ve metnin aydınlatılmasını sağlamak için perspektif olmadan meydana getirilen resimlere denir. Osmanlı Devleti’nde minyatür yapımına tasvir yada nakış , bu tarz şeyleri meydana getiren sanatçılara ise nakkaş denmiştir Matrakçı Nasuh . Nakkaş Osman mühim nakkaşlardandır.

Hat sanatı: Güzel yazı yazma sanatı olan hat, Türklerin İslamiyeti kabul etmesiyle ehemmiyet kazanmıştır. Bu sanatla uğraşanlara hattat denir. Şeyh Hamdullah, Ahmet Karahisarî ve Hafız Osman mühim hattatlardandır.

Tezhip: (altınlamak) El yazması kitapları süsleme sanatıdır. Ciltçilik: El yazması eserlerin dağılmasını engellemek için meydana getirilen ve çeşitli malzemelerle süslenen sanat türüdür.

Ebru:Kâğıt süsleme sanatı olan ebru hususi karışımlı suyun içine boya serpiştirmesiyle meydana getirilen bir süsleme sanatıdır. Osmanlılarda ebru sanatı ciltçilikte, levhaların iç ve dış cephelerinde kullanılmıştır.

Kakmacılık:Ahşap, taş ve metal üstüne belirli bir desen şekillendirerek oluşturulan oyuklara gümüş, sedef, altın şeklinde madenlerin gömülerek yapıldığı süsleme sanatıdır.

Çinicilik:Hususi olarak hazırlanmış toprağın sırlanarak çeşitli nakışlarla süslenip pişirilmesiyle ortaya çıkan süsleme sanatıdır. İznik, Kütahya, Diyarbakır, Bursa ve İstanbul’da çini atölyeleri açılmıştır. Bursa Yeşil Cami, Yeşil Türbe ve Topkapı Sarayı çini sanatının en güzel örneklerinin verildiği

Leave a Reply

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir