Postmodernizm Nedir? Postmodernizmin Özellikleri

Postmodernizm ile modernizm kavramları içinde bir bağlantı bulunmaktadır. Bu sözcük “Post” ile “Çağdaş”in bir araya getirilmesiyle oluşturulmuştur. İngilizcede “Post” kelimesi bir şeyin sonrası anlamına gelmekteyken “Çağdaş” de yeni olan, geçerliliği olan şey manalarını taşır. Dolayısıyla “Postmodernizm” modernizm ötesi şu demek oluyor ki yeninin, şu an geçerli olanın sonrası anlamlarına gelmektedir. “Postmodernizm nedir?” sorusuna lügat ve terim anlamlarıyla şu şekilde yanıt verebiliriz:

A) Lügat Anlamıyla:

Postmodernizm: Post-modern-izm

Post: Sonraki, sonrasında gelen

Çağdaş: Şimdiki, şimdi olan, yaşanmakta olan

İzm: Belirli fikir, öğreti

B) Terim Anlamıyla:

Modernizmden sonrasında gelen, onu eleştiren, onun özelliklerine karşı gelen yada onu tamamlayan bir fikir hareketidir. Burada iki nokta vardır. Modernizmden sonrasında gelmesi ve onun noksan yanlarını tamamlaması.

Postmodernizm ne vakit ve iyi mi dünyaya gelmiştir?

Postmodernizm, II.dünya savaşından sonrasında, ilkin ABD’da, sonrasında Avrupa’da çıkan bir fikir hareketidir. Bazılarına nazaran bu kelime ilk kez 1934 senesinde, öteki bir görüşe nazaran ise 1939’da Tombie tarafınca ilk kez kullanılmıştır. Bunların haricinde Wirginia Wolf adlı hanım yazarın da bu hareketin başlamasında büyük bir katkı sağladığını söyleyebiliriz. Wirginia Wolf’a nazaran gerçeklik dışta değil insanoğlunun içindedir. Aslolan gerçeklik insanoğlunun duyguları, düşünceleri, hayalleridir. İşte bazı araştırmacılar bu yazarı postmodernizmin başlangıcı sayarlar.

Tüm ideolojileri reddeden postmodernizmin ilk adımları modernizmi sorgulamakla atılmış olur.  Eleştiriler modernizm insanlara vaat ettikleri üstüne yoğunlaşmıştır. Modernizmin insanlara vaat ettikleri ise şunlardır:

  • Özgürleşmek
  • Zenginleşmek
  • Barışı sağlamak
  • Mutluluğu getirmek 

(Daha detaylı informasyon için Modernizm başlıklı yazımızı okuyabilirsiniz.)

Bu vaatler bilhassa II.Dünya Savaşı’yla beraber gerçekleşmekten uzaklaşmıştır. Tüm dünyada büyük yıkımlar meydana gelmiş, milyonlarca insan yaşamını yitirmiş, dünya iyice fakirleşmiş ve tüm bunların sonucunda insanlarda mutsuzluk hakim olmuştur. Modernizmin insanlara vadettiği şeylerin gerçekleşmemesi üstüne bazı düşünürler bu hareketi eleştirmeye başlamış ve reddetmişlerdir.

1950’lerin sonlarına doğru artık bu sanat akımı tüm dünyada kendinden bahsettirmeyi başarmış sadece aslolan popülaritesini 1980’li yıllarda kazanmıştır.

Postmodernizm yüksek teknolojiye ulaşmakla dünyaya geldi. I.dünya savaşından sonrasında teknolojik gelişmeler yaşandı. Tüm bu gelişmeler mesafe terimini ortadan kaldırdı. Böylece seyahatler arttı. Postmodernistler bu gelişmelerin sonucu olarak öteki milletlerle uyum içinde olması icap ettiğini belirtmişlerdir.

Postmodernizmin Özellikleri

1.Modernizmi Sorgulamak (Hayata Bakış)

Bu akım, modenizmin getirmiş olduğu birçok yeniliği eleştirmişlerdir. Şundan dolayı modernizm getirmiş olduğu ve savunduğu birçok şeyin II.dünya savaşı yıllarında çürütüldüğü ve mantıklı yönlerinin kalmadığını savunmuşlardır. Sadece bu modernizmin getirmiş olduğu bu problemler sert bir halde eleştirilirken insanlara yeni çıkış yolları sunulur.

2.Çevreci Olmak

Greenpeace hareketi bu zamanda ortaya çıkmıştır. Bu hareket endüstriye karşı çıkacak kadar ileriye gitmiştir.

3. Küreselleşmeyi Korumak için çaba sarfetmek

Ulusal değerlere karşı olup küreselleşmeyi korumak için çaba sarfetmek.

4. Gerçek Anlayışı

“Gerçeklik” terimine yeni görüş açısı getirmişlerdir. Onlara nazaran tartışılmaz ve evrensel bir gerçeğin olması mümkün değildir. Gerçek sandıklarımız gerçekliğin sadece bir parçasını oluşturur ve bu da yoruma daima açıktır. Şundan dolayı gerçeklik terimi beklentilere, önyargılara ve kültürlere nazaran değişkenlik gösterir. Bu bakımdan nesnel bir gerçeklik yoktur.

5. Geleneksel Sanata (Sanat Anlayışlarına) Karşı Olmak

I.Dünya Savaşı sonrasında tüm dünyada geleneksel sanata/edebiyata karşı bir sert tavır başlamıştı. Postmodernistler bu durumu daha da ileriye taşıyıp alışılmış güzellik anlayışlarını yıkmıştır.

6. Tek Bir Dünya İçinde Çeşitliliği/Çoğulculuğu Korumak için çaba sarfetmek

Sanattaki tekliği, birliği eleştirmişler ve gerçekçi olanın çeşitlilik bulunduğunu savunmuşlardır. Mesela geçmişte yer edinen klasik sanatın izleri de günümüz popüler sanatın izleri de eserlerinde görülmektedir. Böylelikle sanat dünyasında alışılmış kalıpları yıkıp sanat içinde bir biçimsizliği savunmuş olurlar.

7. Dil ve Üslupta Alışılmışı Bozma

Daha önceki özelliklere istinaden postmodernistlerin sanatta alışılmış kuralları yıktıklarını gördük. Dolayısıyla sanattaki bu kaide tanımamazlık dil ve üslup özelliklerinde de kendini hissettirecektir. Dildeki alışılmış manalara karşı çıkıp sanat diliyle oynamışlardır. Onlara nazaran iyi mi ki yaşamı idrak etmek ne kadar zor ve karmaşık ise bir eseri idrak etmek ve yorumlamak da o denli uğraştırıcı olmalıdır. Bir yapıt okuyucuyu düşünmeye ve onun hakkında kendi yorumlarını halletmeye sevk etmelidir.

Kaynaklar

Kaynaklar

theconversation.com

britannica.com

stanford.edu

Leave a Reply

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir