Propaganda Aracı Olarak Sinema ve Radyo

Endüstri Devrimi ile önemi artan propaganda sektörü, 19. yüzyılın sonuna yaklaşıldığında hızla gelişen teknolojinin gelişmesi ile toplumları etkileyen büyük bir güce ulaştı. Propaganda; kitle kontakt araçları, eğitim, halkla ilişkiler, beyin yıkama ve kontrolü, reklamcılık, ruhsal harp benzer biçimde araçlar kullanılarak yapılmış oldu. Radyo ve sinema dünyasının bundaki oranı oldukca büyüktü.

Propaganda Şekilleri

Totaliter rejimler propaganda (Görsel 1.32) yöntemi olarak kullanılan ışık gösterileri, ses, etkisi altına alan mimari ve “büyük yalan” kuralını barındıran bilinçaltı tekniklerine oldukca şey borçludur. Bu uğurda şu yöntemler kullanılmıştır:

• Gücün estetiğini etkili şekilde kullanarak önder ve partisini yücelten, halkla bağını güçlendiren millî kahraman imajı oluşturulmuş, devletin gücü heykel ve kamu binalarındaki şatafatla paylaşılmıştır.

• Diyalektik düşman oluşturularak rejimler (sosyalizm, Nazizm, faşizm) kendi haklılıklarını göstermiş ve böylece halkın desteğinde süreklilik sağlanmıştır. • Nefret psikolojisi ile iç ve dış düşmanlara karşı davulun sesi yükseltilerek toplumların duygusal tepkileri ateşlenmiştir.

Beyaz perde

Beyaz perde, hükûmetler tarafınca siyasal, toplumsal ve dinsel baskı gruplarının denetiminde kendi propagandalarını gerçekleştirmek için kullanıldı. İnsan topluluklarını yönlendirmek, bir ideolojiye bağlamak maksadıyla çekilmiş beyaz perde filmleri propagandanın en ideal aracı hâline geldi. İlk olarak 1898’de ABD’de çekilen “İspanyol Bayrağını Yırtarken” adlı filmin Amerikan toplumu üstünde oluşturduğu tesir fark edildi. Birinci Dünya Savaşı’na katılan ülkeler, halklarının ve askerlerinin morallerini yüksek tutmak için propaganda filmleri çektiler. SSCB, rejimini daha geniş kitlelere yaymak için beyaz perde sektöründen istifade etti.

Birinci Dünya Savaşı’ndan sonrasında Amerikan sineması internasyonal film üretimine egemen oldu. “Şarlo” karakteriyle şöhret olan Charlie Chaplin [Çarli Çaplin], 1930’lu yıllarda Çağdaş Zamanlar ve Büyük Diktatör adlı filmlerde rol aldı. Charlie Chaplin, Büyük Diktatör adlı beyaz perde filmimizde Nazizmi ve Adolf Hitler’i sert bir halde eleştirmiştir.

Hitler’in iktidara gelişiyle Alman sineması Nazi propaganda araçlarından biri hâline geldi. Yahudiler, Marksistler ve liberaller beyaz perde stüdyolarından uzaklaştırıldı. Almanya’da propagandaya yönelik beyaz perde, 1934’te Nuremberg’deki (Nürmberg) Nazi Kongresi esnasında büyük maddi ve teknik imkânlarla çekilen Leni Riefenstahl’ın (Leni Rifenştal) “İradelerin Zaferi” filmi ile zirveye çıktı.

Radyo

Hitler “Kavgam” kitabında, kullanmasını bilenlerin elinde radyonun korkulu bir tabanca olacağını belirtiyordu. 1933’te seçimler Nazilerin başarısıyla sonuçlanınca Propaganda Bakanı Goebbels radyolarda büyük bir tasfiye hareketine girişti. Muhalifler işten çıkartıldı, bazıları da toplama kamplarına gönderildi. Programlar tekrardan düzenlendi, hükûmetin çalışmalarını yansıtan yayınlara öncelik verildi, askerî marşların yanı sıra Alman bestecilerin yapıtları ağırlık kazanmıştır. Alman ırkının üstünlüğünü belirten konuşmaların yayınına başlandı. Radyolarda her programın başlangıcında Alman ırkını, devletini ve liderini yücelten çarpıcı sözler yayımlanıyordu. Büyük harp, propagandanın enerjisini kanıtladı. Barışta da propaganda bir hükmetme yöntemi olarak benimsendi. İkinci Dünya Savaşı’na doğru propaganda stratejileri, radyonun internasyonal bir vasıta olmasını sağlamış oldu. Başka deyişle bu muharebede radyonun üstlendiği rol, bir ihtimal günümüzde sıkça dillendirilen küreselleşmenin kontakt alanındaki ilk ciddi imtihanıydı.

Radyonun propagandayı sınır tanımaz bir güce ulaştırmasına karşın propagandayı toplumların üstünde devamlı kılan unsur, XX. yüzyılın ideolojik mücadeleleri olmuştur. “Toprak ve sulh” sloganını işleyen Lenin’in öncülüğündeki komünizm propagandası, Çarlık Rusyasında milyonlarca asker ve köylüyü tesiri altına almayı başardı. Hitler’in liderliğinde gelişen Nasyonal Toplumcu Parti (Nazi Partisi) ise “En büyük Almanya” parolasını tekrarlayan propagandası ile ilkin iktidarı ele geçirdi, sonrasında dünyayı İkinci Dünya Savaşı’na sürükledi.

Leave a Reply

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir