Röportaj

Herhangi bir vaka, durum, yer yada şahıs hakkında meydana getirilen gözlemlerin, araştırmaların ve araştırmaların rapora benzeyen bir metin ve fotoğraf ile okuyucuya aktarılmasına röportaj denir. Gazeteye bağlı bir tür olduğundan gösterim organlarının gelişmesiyle yaygınlaşan röportaj türü, bir gazete haberi olmaktan ziyade daha kapsamlı içerik ve gözlem barındıran metin türüdür.

Röportaj kelimesi dilimize Fransızcadan geçmiştir. Kelime olarak toplamak, günün raporu anlamlarına gelmektedir. Bu türün gelişimi mecmua ve gazetelere bağlı olarak gerçekleşmiştir.

Röportaj Özellikleri

→ İzleyici ve okurlara geniş bir perspektif sunması açısından mühim bir türdür.

→ Amaç derinlemesine ele alınan mevzunun net bir halde okuyucuya aktarılması, kamuoyunun aydınlatılmasıdır.

→ Ele alınan mevzu, okuyucunun ilgisini çekecek şekilde aktarılır.

→ Bu türde, yazarın kendi izlenimleri ve düşünceleri de yer alır.Bu özellik bu metinleri haber metinlerinden ayırır.

→ Metin içinde mevzuyla ilgili olarak fotoğraflar da yer alır.

→ Bir belgesel havası vardır.

→ Başta açıklayıcı ifade, öğretici ifade, öyküleyici ifade, betimleyici ifade olmak suretiyle birçok ifade türünden yararlanılır.

→ Mevzunun daha iyi anlaşılabilmesi, daha inandırıcı olması ve anlatımın canlı kılma açısından olayların merkezindeki kişilerle olan konuşmalara da yer verilir.

→ Her insanın anlayabilmesi oldukça mütevazı bir dili vardır.

→ Tek bir yazı olarak yayımlanacağı şeklinde bir yazı dizisi şeklinde de gazete ve dergilerde yayımlanabilir.

→ Günümüzde hızla gelişen teknolojinin gelişmesiyle web, blog ve toplumsal medyada da röportajlar yayımlanmaktadır.

Röportaj Çeşitleri

Röportajlar iki çeşit olarak sınıflandırılır.

1. Amerikan Röportajı: Ele alınan mevzunun en çarpıcı, en dikkat çekici kısmı sürpriz bir halde yazının başlangıcında verilir. Metin esnasında okuyucunun heyecanını dorukta tutmaya çalışan röportaj türüdür.

2. Alman Röportajı: Anlatılan durumun merkezinde yazarın kendisi de yer alır. Ifade ben diliyle yapılır.

Röportajın dünya edebiyatında gelişimi gazete ve dergiler yardımıyla olmuştur. Dünyada röportaj mevzusunda tanınmış adlar olarak karşımıza Jean Paul Sartre, Jack London, Ernest Hemingway  şeklinde adlar çıkar.

Mevzularına gore röportajlar ise şu şekilde sınıflandırılır:

Bir yeri mevzu alan: Bir yerin tanıtılmış olduğu röportajlardır ve bol miktarda fotoğraf kullanılır.

İnsanı mevzu alan: Bilhassa tanınmış sanatçılarla meydana getirilen konuşmalar yer alır.

Eşyayı mevzu alan: Herhangi bir nesneyi mevzu merkezine alır, o nesne hakkında detaylı bilgiler verir.

Türk Edebiyatı’nda Röportaj

Türk edebiyatında röportaj denildiğinde akla gelen ilk isim Yaşar Kemal’dir. Uzun bir süre röportaj meydana getiren yazar, ülke çapında adını ilk kez bu türde duyurmuştur. Başarı göstermiş bir röportaj yazarlığı sonrasında romancılığa adım atmıştır. Yaşar Kemal haricinde bu türde tanınan öbür isimler ise şunlardır:

Fikret Otyam

Yılmaz Çetiner

Kenan Akın

Falih Rıfkı Atay

Ruşen Eşref Ünaydın

Röportaj ile Mülakat Arasındaki Farklar

Röportaj günümüzde, tanınmış kişilerle meydana getirilen soru-cevaplara dayanan mülakatlarla sık sık karıştırılır hale gelmiştir. Röportaj içinde ele alınan mevzunun daha iyi anlaşılması için kişilerle meydana getirilen görüşmeler de yer almıştır sadece bütününde bir mevzunun derinlemesine incelenmesi ve okuyucuya aktarılması mantığı yer almıştır. Bu yüzden iki türün birbirine karıştırılmaması önemlidir.

Mülakat-Röportaj farklarını şu şekilde sıralayabiliriz:

→ Mülakatta yalnız soru-cevaplar yer almakla beraber yazarın herhangi bir düşüncesi ya da yorumunu barındırmaz. Metinde yer edinen fotoğraf yalnız konuşulan kişiyle ilgili olabilir.

→ Oldukca daha geniş olan röportajın içinde seyahat yazısı, tecrübe etme, söyleşi, öykü ve anı şeklinde metin türlerinin özellikleri yer alır. Bir tek bir insanı değil bir yeri ya da eşyayı da mevzu olarak ele alabilir. Yazar metne kendi duygu ve düşüncelerini katar, bol miktarda görsel materyale yer verilir. Bununla birlikte anlatımda yazarın yazınsal bir dil kullanımı önemlidir.

İLGİNİZİ ÇEKEBİLECEK YAZILAR
Slayt – PDF
Edebiyat Ders Mevzuları
Türkçe Ders Mevzuları
11.Derslik Mevzuları

Leave a Reply

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir